techsauce

ม.มหิดล อันดับ 1 โลก SDG 3 เปิดยุทธศาสตร์ ‘Holistic Wellbeing’ นิยามความเป็นอยู่ที่ดีแบบใหม่ของมหิดล ที่จะนำประเทศไปสู่ Wellness Economy

2026-06-26T19:40:58+00:00

93.6 คะแนนจากคะแนนเต็ม 100 คือสิ่งที่พามหาวิทยาลัยมหิดลขึ้นเป็นอันดับ 1 ของโลกด้านสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี เอาชนะสถาบันชั้นนำ 1,254 แห่งทั่วโลก ในการจัดอันดับ Times Higher Education (THE) Sustainability Impact Rankings 2026 อันดับนี้คือผลในหมวดเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals หรือ SDGs) ข้อที่ 3 ขององค์การสหประชาชาติ (United Nations หรือ UN) ที่ว่าด้วยสุขภาพและความเป็นอยู่ที่ดี (Good Health and Well-being) หรือที่เรียกกันสั้นๆ ว่า SDG 3

แต่สิ่งที่น่าสนใจกว่าตัวอันดับ คือสิ่งที่มหิดลตั้งใจจะทำ 'หลังจาก' ได้ที่ 1 มาแล้ว ในงานแถลงข่าวเมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2569 ภายใต้แนวคิด 'The Next Milestone: Mahidol and the Future of Thailand’s Holistic Wellbeing' มหิดลได้ประกาศยุทธศาสตร์ใหม่ 'Holistic Wellbeing' หรือ 'สุขภาวะองค์รวม' พร้อมรวมตัวผู้กำหนดทิศทางของประเทศและผู้บริหารระบบสาธารณสุขไว้บนเวทีเดียวกัน ตั้งแต่รองนายกรัฐมนตรีที่ร่วมปาฐกถาผ่านระบบออนไลน์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล ไปจนถึงคณบดีคณะแพทยศาสตร์ของศิริราชและรามาธิบดี โดยมีโจทย์ร่วมกันเพียงข้อเดียว นั่นคือทำอย่างไรให้ความเป็นเบอร์ 1 ด้านสุขภาพกลายเป็น 'Wellness Economy' หรือเศรษฐกิจสุขภาพ เครื่องยนต์ใหม่ที่จะพาไทยเข้าไปชิงตลาดสุขภาวะโลกที่กำลังจะแตะ 9.8 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2029

อันดับ 1 ที่ไม่ได้วัดกันว่าใคร ‘เก่งที่สุด’ แต่วัดกันที่ใคร ‘เอาความรู้ไปใช้’

ศาสตราจารย์ ดร. เภสัชกรสมภพ ประธานธุรารักษ์ รองอธิการบดีฝ่ายแผนกลยุทธ์ พัฒนาคุณภาพและพันธกิจเพื่อสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล อธิบายว่าการจัดอันดับชุดนี้แตกต่างจากการจัดอันดับเชิงวิชาการทั่วไป เพราะใช้กรอบการประเมินตามเป้าหมาย SDGs ขององค์การสหประชาชาติ ไม่ได้วัดที่จำนวนงานตีพิมพ์เป็นหลัก แต่วัดที่บทบาทของมหาวิทยาลัยในการสร้างผลกระทบจริงต่อสังคม

ศาสตราจารย์สมภพระบุว่าปัจจัยสำคัญที่ดันมหิดลขึ้นอันดับ 1 มาจากความโดดเด่น 2 ด้าน ด้านแรกคือบริการสุขภาพและความร่วมมือกับหน่วยงาน เครือข่าย และชุมชน ทั้งในและต่างประเทศ (Collaborations & Health Services) ที่มีสัดส่วนคะแนนสูงถึง 38.40% และด้านที่สองคือจำนวนบัณฑิตด้านวิชาชีพสุขภาพ (Number Graduating in Health Professions) ที่คิดเป็น 34.60% ในฐานะที่มหิดลเป็นสถาบันหลักผลิตบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุขของประเทศ ส่วนคะแนนที่เหลืออีกราว 27% มาจากงานวิจัย ซึ่งจำนวนงานตีพิมพ์ล้วนๆ ได้น้ำหนักเพียงเล็กน้อย แต่ให้น้ำหนักกับงานวิจัยที่ถูกนำไปอ้างอิงในแนวทางการรักษาโรค เช่น เวลาที่องค์การอนามัยโลก (World Health Organization หรือ WHO) ออกแนวทางการรักษาแล้วหยิบงานวิจัยของมหิดลไปใช้ต่อ รวมถึงสัดส่วนงานที่ถูกอ่านและดาวน์โหลดจริง

ปรัชญาเบื้องหลังจึงสรุปได้ด้วยประโยคเดียวที่ศาสตราจารย์สมภพย้ำบนเวทีว่า 'รางวัลนี้ไม่ได้บอกว่ามหิดลเป็นมหาวิทยาลัยที่เก่งที่สุดทางด้านการแพทย์ แต่บอกว่ามหิดลเป็นมหาวิทยาลัยที่เอาความรู้ไปทำให้เกิดประโยชน์กับสังคมได้ดีที่สุด' พร้อมเสริมว่ามหิดลไม่ใช่มหาวิทยาลัยที่ร่ำรวยในเชิงเม็ดเงิน แต่ 'ใจเราถึงมาก ใจเรากว้างมาก' สะท้อนผ่านการยื่นมือไปช่วยเปลี่ยนข้อเข่าให้ผู้ป่วยในประเทศกำลังพัฒนาอย่างเนปาล ศรีลังกา ไปจนถึงซามัวและตองกา

แนวคิดนี้ตรงกับสิ่งที่ทีมบริหารมหิดลตั้งหลักไว้ตั้งแต่ต้น นั่นคือการเลิกวิ่งตามอันดับเพียงอย่างเดียว แล้วหันมาเน้นที่ผลกระทบที่เกิดขึ้นจริง (Real World Impact) ซึ่งวัดจาก 3 เรื่อง ได้แก่ งานวิจัยที่ไปพัฒนาคุณภาพชีวิตและสุขภาวะของประชาชนได้จริง การผลักดันนโยบายสาธารณะที่เป็นประโยชน์ และการทำให้งานวิจัยเกิดมูลค่าทางเศรษฐกิจ ไม่ใช่ผลิตออกมาแล้วขึ้นหิ้ง

ที่สำคัญ มหิดลไม่ได้เพิ่งเข้ามาอยู่ในการจัดอันดับนี้ แต่เริ่มเข้าร่วมจัดอันดับด้าน SDG 3 ตั้งแต่ปี 2020 ที่อันดับ 77 ของโลก ก่อนจะไต่ขึ้นมาเป็นอันดับ 16, 7 และ 3 ตามลำดับ กระทั่งปี 2026 จึงก้าวขึ้นครองอันดับ 1 ได้สำเร็จ

‘Wellness Economy’ เครื่องยนต์ใหม่ที่รัฐบาลกำลังติดเครื่อง

ในช่วงปาฐกถาพิเศษหัวข้อ 'Wellness Economy เครื่องยนต์ใหม่ของเศรษฐกิจไทย' ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ที่ร่วมแสดงวิสัยทัศน์ผ่านระบบออนไลน์ ได้วางกรอบใหญ่ไว้ว่าประเทศไทยจะเดินหน้าต่อไม่ได้เลยหากขาดเครื่องยนต์เศรษฐกิจตัวใหม่ (New Growth Engine) เพราะลำพังผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (Gross Domestic Product หรือ GDP) ที่โตจากเศรษฐกิจแบบเดิม ไม่เพียงพออีกต่อไป

หัวใจที่ศาสตราจารย์ยศชนันย้ำคือคำว่า Science-based Wellness Economy หรือเศรษฐกิจสุขภาพที่ตั้งต้นจากฐานวิทยาศาสตร์ ไม่ใช่แค่กระแสนิยม โดยยกตัวอย่างการแปลงสมุนไพรไทยให้กลายเป็นยา ซึ่งต้องตั้งต้นจากจุดแข็งที่ไทยมีอยู่แล้ว นั่นคือบริการทางการแพทย์ (Medical Service) ที่ทั่วโลกให้ความเชื่อถือ พร้อมชื่นชมการที่มหิดลเริ่มเดินหน้าโครงการผลิตภัณฑ์การแพทย์ขั้นสูง (Advanced Therapy Medicinal Products หรือ ATMP) ด้านการรักษาด้วยเซลล์และยีน (Cell & Gene Therapy) ด้วยการจับมือภาคเอกชนสร้างโรงงานต้นแบบ (Pilot Plant) ขึ้นในมหาวิทยาลัย และมองว่าการวิจัยทางคลินิกที่ทำร่วมกับแพทย์ผู้รักษา คือหมุดหมายสำคัญที่ดันให้มหิดลคว้าอันดับ 1 ใน SDG 3 มาได้

จากวิสัยทัศน์ ศาสตราจารย์ยศชนันได้ประกาศ Action ที่จับต้องได้หลายเรื่อง เรื่องแรกคือภายใน 2 สัปดาห์ข้างหน้า รัฐบาลจะตั้งคณะกรรมการ Wellness แห่งชาติขึ้น และจะเชิญทีมงานมหิดลเข้าไปร่วมวางว่าควรเริ่มต้นตรงจุดไหนในเชิงวิทยาศาสตร์ เรื่องที่สองคือการยกระดับ Clinical Research ให้เป็นวาระแห่งชาติ เพราะ Wellness Economy จะสร้างมูลค่าไม่ได้เลยหากขาดความเข้มแข็งด้านนี้ โดยตั้งใจเปลี่ยนโจทย์ปัญหาในประเทศให้กลายเป็นวาระระดับโลก (Global Agenda) เพื่อดึงบริษัทชั้นนำเข้ามาทำวิจัยร่วม เกิดการถ่ายทอดองค์ความรู้และนวัตกรรมเข้าสู่ไทย และทำให้ไทยเป็นศูนย์กลางในสิ่งที่ถนัด

อีกหมุดหมายคือการต่อยอดจุดแข็งด้าน AI ทางการแพทย์ ผ่าน Medical AI Consortium ที่มหิดลร่วมอยู่ และศูนย์ความเป็นเลิศ (Center of Excellence) ด้าน AI ทางการแพทย์ที่กำลังจะจัดตั้งขึ้น ซึ่งศาสตราจารย์ยศชนันมองว่าจะเป็นชิ้นส่วนสำคัญที่ต่อยอดความสำเร็จวันนี้ให้กลายเป็นเครื่องยนต์ทางเศรษฐกิจของประเทศ นอกจากนี้ยังฝากให้สภามหาวิทยาลัยและกระทรวงช่วยกันผลักดันบริษัทโฮลดิ้ง (Holding Company) ให้เป็นสารตั้งต้นในการลงทุนกับสตาร์ทอัพ (Startup) ที่จะแตกตัวออกมาจากงานวิจัยของมหิดล โดยระดมทุนทั้งจากภายในมหาวิทยาลัย จากหน่วยบริหารและจัดการทุนของรัฐอย่าง บพข. และความร่วมมือกับ กรอ. เพื่อดึงภาคอุตสาหกรรมมาร่วมลงเงินในภารกิจสำคัญ

ประโยคที่สะท้อนจุดยืนของรัฐบาลได้ชัดที่สุดคือเรื่องงบประมาณ ที่ศาสตราจารย์ยศชนันระบุว่า 'ผมไม่อยากให้ตั้งต้นที่งบประมาณ แต่อยากตั้งต้นที่ความหวังของคนไทยมากกว่า' พร้อมเน้นว่าตลาดของไทยคือตลาดโลก (Global Market) แต่ใช้วัตถุดิบและองค์ความรู้ในประเทศ (Local Content) เป็นฐาน โดยเฉพาะเรื่องโรคเขตร้อนที่ไทยควรเป็นพี่ใหญ่ และทิ้งท้ายด้วยการชื่นชมบุคลากรสาธารณสุขที่ 'ทำงานหนักเกินตัว เกินสิ่งที่จะได้ แต่ทำด้วยใจ' จนทำให้วันนี้ไทยขึ้นเป็นเบอร์ 1 ทางการแพทย์ของโลก

ตลาดสุขภาพโลกกำลังโตเกือบ 2 เท่าของเศรษฐกิจโลก และไทยมีของพร้อมชิง

ศาสตราจารย์ นายแพทย์ปิยะมิตร ศรีธรา อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล อธิบายว่าโลกกำลังก้าวเข้าสู่ยุคที่สุขภาพไม่ได้เป็นเพียงเรื่องการรักษาพยาบาล แต่กลายเป็นเครื่องยนต์ของการพัฒนาเศรษฐกิจและคุณภาพชีวิต โดยอ้างข้อมูลจาก Global Wellness Institute (GWI) ที่ระบุว่าในปี 2024 เศรษฐกิจสุขภาวะของโลกมีมูลค่าสูงถึง 6.8 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ เติบโตเฉลี่ยมากกว่า 7% ต่อปีในช่วงปี 2024 ถึง 2029 และคาดว่าจะเพิ่มขึ้นแตะ 9.8 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2029 ซึ่งโตเร็วกว่าเศรษฐกิจโลกโดยรวมเกือบสองเท่า

ศาสตราจารย์ปิยะมิตรยังชี้ว่าภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิกได้ก้าวขึ้นเป็นตลาดเศรษฐกิจสุขภาพใหญ่อันดับสองของโลก ด้วยมูลค่าราว 2.03 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยกลุ่มที่มีมูลค่าสูงสุดในตลาดโลกคือผลิตภัณฑ์ดูแลร่างกายและความงาม (Personal Care & Beauty) ตามด้วยอาหารเพื่อสุขภาพและอาหารแห่งอนาคต (Healthy Eating หรือ Future Food) และการออกกำลังกาย (Physical Activity) ขณะที่การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ (Wellness Tourism) เติบโตเฉลี่ยถึง 16% ต่อปี สำหรับประเทศไทย ตลาด Wellness Economy มีมูลค่าราว 600,000 ถึง 670,000 ล้านบาท เติบโตเฉลี่ยราว 5% ต่อปี และมีจุดแข็งด้านการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพจนติด 15 อันดับแรกของโลก ซึ่งเป็นโอกาสในการต่อยอดองค์ความรู้และบริการสุขภาพมูลค่าสูง

นิยาม well-being แบบใหม่ ดูแลตั้งแต่ในท้องแม่จนถึงวาระสุดท้าย

จากภาพโอกาสทางเศรษฐกิจ ศาสตราจารย์ปิยะมิตรเล่าว่าตอนที่ทีมบริหารชุดนี้เข้ามา ได้ตั้งคำถามกันว่าการวิ่งตามอันดับที่อิงกับงานตีพิมพ์ในแบบที่ตะวันตกสนใจ ตอบโจทย์ประเทศไทยจริงหรือไม่ คำตอบที่ได้คือควรหันมาโฟกัสที่ Real World Impact และมองสุขภาวะของคนแบบครบวงจร ตั้งแต่ปฏิสนธิในท้องแม่ คลอดออกมาเป็นทารกที่แข็งแรง เติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่ทำงานอย่างมีคุณภาพ เข้าสู่วัยสูงอายุที่ยังทำงานได้ ไปจนถึงวาระสุดท้ายที่จากไปอย่างมีคุณภาพ ไม่ถูกทรมาน และไม่สิ้นเปลืองทรัพยากรเกินไป จึงเป็นที่มาของยุทธศาสตร์ Holistic Wellbeing ที่ครอบคลุมตั้งแต่เด็กปฐมวัย ครอบครัว ชุมชน วัยทำงาน ไปจนถึงผู้สูงอายุ

ยุทธศาสตร์นี้ถูกแบ่งการทำงานออกเป็น 4 ด้านสำคัญ ด้านแรกคือบริการทางการแพทย์ (Medical Service) ที่มุ่งยกระดับการรักษาเฉพาะทางและเทคโนโลยีการแพทย์ขั้นสูงที่แข่งขันได้ในระดับโลก เช่น การผ่าตัดส่องกล้องแผลเล็ก (Minimally Invasive Surgery หรือ MIS) ทั้งกระดูกสันหลังและหัวเข่า และการดูแลสุขภาพกลุ่มบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ (Transgender Healthcare) โดยมีฐานเป็นโรงพยาบาลในเครือทั้ง 11 แห่งที่ดูแลผู้ป่วยนอกรวมกันเกือบ 8 ล้านครั้งต่อปี และมีตัวอย่างงานเด่นอย่างทีมวิจัยศิริราชที่พัฒนาการรักษามะเร็งหลายชนิดด้วย CAR-T Cell รวมถึงการจัดบริการแบบเบ็ดเสร็จจุดเดียว (One Stop Service) ที่เอาคนไข้เป็นศูนย์กลาง ไม่ต้องวิ่งหาหมอหลายแผนก

ด้านที่สองคือบริการเพื่อสุขภาพ (Wellness Service) ที่ต่อยอดทั้งบริการแบบดั้งเดิม ไม่ว่าจะเป็นสปา นวดไทย การแพทย์แผนไทย และการฝึกสมาธิจิตตปัญญา (Mindfulness) ควบคู่กับบริการฐานวิทยาศาสตร์ที่ผสานเทคโนโลยีสมัยใหม่อย่างเวชศาสตร์จีโนม (Genomic Medicine) วิทยาศาสตร์การกีฬา (Sport Science) และการออกกำลังกายที่ออกแบบตามรหัสพันธุกรรม จุดที่เห็นผลแล้วคือศูนย์การแพทย์อายุรเวทที่ศิริราชซึ่งมีคนเข้ารับบริการวันละหลักพันคน ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ สถาบันราชสุดาที่ดูแลผู้พิการ งานทันตกรรมที่ศาสตราจารย์ปิยะมิตรย้ำว่าคนมักมองข้าม ทั้งที่คนฟันเหลือน้อยมีแนวโน้มอายุสั้น ไปจนถึงวิทยาลัยดุริยางคศิลป์ที่ใช้ดนตรีบำบัดช่วยให้ผู้ป่วยอัลไซเมอร์ (Alzheimer) อาการดีขึ้น

ด้านที่สามคือผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (Industrial Product) ที่เปลี่ยนองค์ความรู้และทรัพยากรชีวภาพของประเทศให้เป็นผลิตภัณฑ์สุขภาพมูลค่าสูง เช่น อาหารฟังก์ชันและผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (Functional Food และ Food Supplements) เครื่องสำอางจากสมุนไพร (Cosmeceutical) และชุดตรวจวินิจฉัยโรค (Diagnostic Test Kits) พร้อมพัฒนา MU Bioplant ซึ่งเป็นโรงงานต้นแบบผลิตยาชีววัตถุและสารชีวโมเลกุลมาตรฐานสากล โดยคณะเภสัชศาสตร์เป็นแกนหลักด้านงานวิจัยสมุนไพร และจับมือกับสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยเพื่อส่งต่อไปยังกลุ่มวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (Small and Medium Enterprises หรือ SMEs) ในขั้นการนำไปขายเชิงพาณิชย์ ตัวอย่างงานที่กำลังทำอยู่คือเรื่องเห็ดที่ดีต่อสุขภาพหลายชนิด ซึ่งช่วยสร้างรายได้ตั้งแต่ระดับกลุ่มเกษตรกรขึ้นมา

ด้านสุดท้ายคือการวิจัยและพัฒนา (Research and Development หรือ R&D) ที่เป็นบทบาทหลักของมหาวิทยาลัย ครอบคลุมการสร้างคลังข้อมูลพันธุกรรมเพื่อการแพทย์แห่งอนาคต การพัฒนา Medical AI เพื่อยกระดับการวินิจฉัยและการรักษา ไปจนถึงเทคโนโลยีเซลล์ต้นกำเนิด (Stem Cell) และการรักษาด้วยยีน (Gene Therapy) ศาสตราจารย์ปิยะมิตรยกตัวอย่างงานวิจัยร่วมกับจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยในการสกัดสารจากข้าวไรซ์เบอร์รี่มาผสมกับยาเคมีบำบัดเพื่อช่วยให้ผู้ป่วยผมไม่ร่วง โดยฝั่งจุฬาฯ เป็นผู้สกัดและศิริราชเป็นผู้ทำการทดลองทางคลินิก (Clinical Trial) งานด้านโรคมาลาเรียของคณะเวชศาสตร์เขตร้อน รวมถึงการรักษาแนวใหม่ด้วย Gene & Cell Therapy ที่เติบโตราว 25% ต่อปี ทั้งการรักษาธาลัสซีเมีย (Thalassemia) ด้วยยีนบำบัด และการทดลองรักษาโรคพาร์กินสัน (Parkinson) ด้วยการตัดต่อยีนเข้าไปในเซลล์สมองของผู้ป่วยจนอาการดีขึ้น ซึ่งทั้งศิริราชและรามาธิบดีทำได้สำเร็จในระดับห้องปฏิบัติการแล้ว

ฐานสำคัญที่สุดของ Medical AI คือข้อมูลสุขภาพจากโรงพยาบาลในเครือและข้อมูลจีโนมิกส์ (Genomics) ของคนไทย ที่เมื่อนำมารันบนหน่วยประมวลผลกราฟิก (Graphics Processing Unit หรือ GPU) ประสิทธิภาพสูง จะกลายเป็นฐานสำหรับ AI ทางการแพทย์ในหลายด้าน โดยมหิดลกำลังพัฒนา Medical AI Center ร่วมกับ NVIDIA ซึ่ง GPU รุ่นใหม่คาดว่าจะติดตั้งได้ทันภายในปลายปีนี้ ทั้งหมดนี้ศาสตราจารย์ปิยะมิตรสรุปทิ้งท้ายว่า 'อันดับไม่ได้สำคัญ สำคัญที่เนื้องานจริงๆ มากกว่า' ที่ทำให้ประชาชนมีสุขภาวะที่ดี เกิดนโยบายสาธารณะที่ช่วยเหลือคนในประเทศ และสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้

ศิริราช เปลี่ยนนวัตกรรมระดับโลกให้เป็นสิทธิที่ทุกคนเข้าถึง

ศาสตราจารย์ นายแพทย์อภิชาติ อัศวมงคลกุล คณบดีคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ชี้ว่าเรื่องสุขภาพดีหรือ Wellness ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป เพราะไทยคือหนึ่งในจุดหมายปลายทางที่คนทั้งโลกอยากเข้ามาเพื่อให้ชีวิตยืนยาวและมีความสุข ประกอบกับคนไทยใช้อุปกรณ์พกพา 40 ถึง 50 ล้านเครื่อง สะท้อนความพร้อมด้านเทคโนโลยี งานวิจัยที่คิดค้นขึ้นจึงต้องนำไปใช้ประโยชน์ได้จริง

สิ่งที่ศาสตราจารย์อภิชาติย้ำว่าเป็นหัวใจในการขับเคลื่อนของศิริราช คือเรื่องความไว้วางใจ ที่ต้องมาจากหลักธรรมาภิบาล ทั้งความมีประสิทธิภาพ ความปลอดภัย และจริยธรรมในการดำเนินงาน โดยศิริราชดูแลคนตั้งแต่ก่อนเกิดจนถึงวาระสุดท้ายของชีวิต ปีที่ผ่านมามีผู้เข้ารับบริการราว 15 ล้านครั้ง และมีผู้ป่วยโรคยากซับซ้อนจำนวนมาก จึงนำกระบวนการด้านนวัตกรรมและการวิจัยเข้ามาช่วยแก้ปัญหา โดยมองผลกระทบเป็น 3 ระดับ ตั้งแต่ระดับปัจเจกบุคคล (Individual) ระดับสถาบัน (Institutional) ไปจนถึงระดับชาติและระดับโลก (National and Global)

ตัวอย่างที่เป็นรูปธรรมคือ AI Chest X-ray ที่เริ่มจากช่วงโควิดที่ขาดแคลนรังสีแพทย์ แล้วต่อยอดจนพัฒนาเป็นระบบ AI ที่อ่านฟิล์มและวินิจฉัยโรคเกี่ยวกับปอดได้ถึง 9 โรค ซึ่งศิริราชผลักดันจนขึ้นทะเบียนกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) เป็นรายแรกๆ ของประเทศ และปัจจุบันสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ได้นำไปบรรจุในสิทธิประโยชน์ให้ประชาชนทุกคนได้รับการคัดกรองวัณโรคฟรี

อีกชิ้นงานคือ Mobile Stroke Unit หรือรถพยาบาลเคลื่อนที่สำหรับผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ที่วิ่งไปรับคนไข้ ทำเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT Scan) บนรถ วินิจฉัยและให้ยาละลายลิ่มเลือดได้ทันทีผ่านการเชื่อมข้อมูลด้วยระบบ 5G ช่วยลดทั้งความพิการและการเสียชีวิต จนรัฐบาลเห็นความสำคัญและอนุมัติงบประมาณขยายผลรถคันนี้ไปทั่วประเทศในเขตสุขภาพต่างๆ รวม 21 คัน ทั้งหมดนี้ดำเนินไปพร้อมกับกองทุนศิริราชมูลนิธิที่คอยช่วยเหลือผู้ป่วยยากไร้ เพื่อให้ทุกคนเข้าถึงการรักษาได้อย่างเท่าเทียม

รามาธิบดี กับการรักษาที่มองไกลกว่าตัวโรค

ศาสตราจารย์คลินิก นายแพทย์อาทิตย์ อังกานนท์ คณบดีคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี ให้นิยามคำว่า Sustainable Development ว่าต้องประกอบด้วยความมั่งคั่ง มั่นคง และยั่งยืน ซึ่งจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อมีความเท่าเทียม (Equity) และคุณภาพ (Quality) เป็นฐาน

ศาสตราจารย์อาทิตย์เล่าว่าเมื่อราว 25 ปีก่อน รามาธิบดีได้เริ่มแนวคิด Comprehensive Healthcare หรือการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม ที่ไม่ได้รักษาแค่ตัวโรค แต่มองไปถึงคุณภาพชีวิตของคนไข้ทั้งทางร่างกาย จิตใจ และสังคม ในด้านการสร้างคน รามาธิบดีผลิตบุคลากรทางการแพทย์หลากหลายสาขารวมกว่า 517 คนต่อปี ตั้งแต่แพทย์ พยาบาล ไปจนถึงนักแก้ไขความผิดปกติของการสื่อความหมาย พร้อมมอบทุนการศึกษาปีละกว่า 10 ล้านบาท เพื่อให้เด็กเก่งที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ได้เข้ามาเรียนและออกไปเป็นกำลังของระบบสาธารณสุขไทย

ในมิติของ Wellness รามาธิบดีเน้นการดูแลเชิงรุก ทั้งโครงการที่ลงไปทำงานร่วมกับโรงเรียนเพื่อดูแลสุขภาพเด็ก และศูนย์ดูแลผู้สูงอายุเพื่อรองรับสังคมสูงวัย ส่วนด้านนวัตกรรมและการวิจัย รามาธิบดีมีศูนย์มะเร็งครบวงจร (Comprehensive Cancer Center) ที่เอาคนไข้เป็นศูนย์กลาง ผู้ป่วยไม่ต้องวิ่งไปหลายแผนก แต่มีทีมแพทย์สหสาขา (Multidisciplinary Team) มาร่วมกันวินิจฉัยและวางแผนการรักษาที่จุดเดียว ทำให้รวดเร็วและมีประสิทธิภาพสูงสุด พร้อมเชื่อมโยงเครือข่ายทั้งภาครัฐ เอกชน และระดับนานาชาติ เพื่อพัฒนานวัตกรรมทางการแพทย์ใหม่ๆ และขับเคลื่อน Wellness Economy ของประเทศ

หนึ่งในนโยบายสาธารณะที่ถูกหยิบยกขึ้นมาบนเวทีคือเรื่องการลดเค็มของอาจารย์สุรศักดิ์ที่รามาธิบดี ซึ่งศาสตราจารย์สมภพชี้ว่าคนไทยและคนทั้งโลกกินเกลือเกินเกณฑ์ที่ WHO กำหนดถึง 2 เท่า และปลายทางจะนำไปสู่โรคไตที่ต้องล้างไตและเปลี่ยนไต การลดระดับการบริโภคเค็มจึงเป็นอีกหนึ่งงานที่สะท้อน Real World Impact ได้ชัดเจน

ก้าวต่อไปหลังเบอร์ 1 ของโลก

มหิดลไม่ได้มองอันดับ 1 ของโลกด้าน SDG 3 เป็นปลายทาง แต่เป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนความรู้ด้านสุขภาพให้เป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจและสังคม โดยมีตัวอย่างที่เป็นรูปธรรมแล้ว ตั้งแต่โมเดลบริการสุขภาพของศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ และศิริราช บางโพ ที่นำรายได้กลับมาสนับสนุนการดูแลผู้ป่วยด้อยโอกาส การเปิดโอกาสให้ผู้ป่วยสิทธิ 30 บาทเข้าถึงการรักษาด้วยเทคโนโลยีทางการแพทย์ขั้นสูง การต่อยอดสมุนไพรไทยสู่ผลิตภัณฑ์สุขภาพมูลค่าสูง ไปจนถึงการพัฒนา Medical AI Center ร่วมกับ NVIDIA และเทคโนโลยี Gene Therapy เพื่อยกระดับการรักษาโรคซับซ้อน

โจทย์ถัดไปที่รออยู่จึงมีทั้งการตั้งคณะกรรมการ Wellness แห่งชาติภายใน 2 สัปดาห์ การยกระดับ Clinical Research เป็นวาระแห่งชาติ และโครงการ One Mahidol One ตำบล ที่จะดึงทุกคณะลงพื้นที่ตำบลศาลายาเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้เห็นผลกระทบจริง ทั้งหมดนี้เพื่อขับเคลื่อนประเทศไทยสู่การเป็นฮับด้านสุขภาพและสุขภาวะของภูมิภาคที่เติบโตอย่างยั่งยืน

ที่มา: งานแถลงข่าวและข่าวประชาสัมพันธ์ 'The Next Milestone: Mahidol and the Future of Thailand’s Holistic Wellbeing' โดยมหาวิทยาลัยมหิดล

ถอดวิสัยทัศน์ผู้ว่าฯ แบงก์ชาติ ยุคที่ธุรกิจต้องการ 'Social License to Operate' และ 'เงินทุน' ไม่ได้ไหลเข้าบริษัทที่มุ่งแต่จะทำกำไรสูงสุด

2026-06-26T02:55:00+00:00

สรุปวิสัยทัศน์สำคัญที่ คุณวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย กล่าวบนเวทีสัมมนา 'Capital with Porpose 2026 : Unlocking ESG Value through Green Finance' ซึ่งชี้ให้เห็นว่า ทำไมความยั่งยืน (Sustainability) จึงไม่ใช่แค่เรื่องของการทำ PR หรือทางเลือกอีกต่อไป แต่เป็น 'ทางรอด' และกลไกสำคัญในการได้มาซึ่ง 'ใบอนุญาตทางสังคม (Social License to Operate)' ที่เพิ่มขีดความสามารถทางการแข่งขันของประเทศ

จาก Shareholder Capitalism สู่ยุค Stakeholder Capitalism

พูดถึง 'ความสำเร็จทางธุรกิจ' คนฟังอาจนึกถึงทฤษฎีการแข่งขันอย่าง 'Five Forces Model' ของ Michael Porter หรือการสร้างกำไรสูงสุด (Maximum Profit) เพื่อตอบแทนผู้ถือหุ้น แต่ในโลกปัจจุบัน คุณวิทัยบอกว่า บริบทของการทำธุรกิจและการลงทุนเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง

โดยคุณวิทัยชี้ให้เห็นว่า โลกยุคใหม่ไม่ได้ให้ความสำคัญกับบริษัทที่ทำ 'กำไรสูงสุด' ในระยะสั้นเพียงอย่างเดียว แต่กำลังก้าวเข้าสู่ยุคที่ธุรกิจต้องสร้างคุณค่าร่วม (Creating Shared Value - CSV) ซึ่งต้องมี 'กำไรที่เหมาะสม' ผสานความใส่ใจต่อสังคม สิ่งแวดล้อม และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholder) เข้าไปในเนื้อแท้ของการทำธุรกิจ บริษัทจึงจะเติบโตและยืนระยะได้ ต่อด้วยการย้ำว่า ความยั่งยืน ไม่ใช่เรื่องของต้นทุน แต่คือ 'การลงทุน' เพื่อลดความเสี่ยงในระยะยาว

กระแสเงินทุนในปัจจุบันจึงเป็น Capital with Purpose คือ เงินทุนจะไม่ไหลไปหาธุรกิจที่ได้กำไรสูงสุดเพียงอย่างเดียว แต่จะไหลไปสู่ธุรกิจที่ตอบสนองด้านสังคมและสิ่งแวดล้อมด้วย

ตัวอย่างที่ชัดเจนคือ มาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดนของสหภาพยุโรป (EU CBAM) ซึ่งกำหนดให้ผู้ส่งออกต้องเสียภาษีหากกระบวนการผลิตมีการปล่อยคาร์บอนสูง ซึ่งมีการประเมินว่า หากไม่มีมาตรการมารองรับเรื่องนี้ สินค้าไทยในกลุ่มที่ได้รับผลกระทบอาจสูญเสียโอกาสในการส่งออกถึง 24%

เรื่องนี้จึงสะท้อนว่า มาตรฐานด้านสิ่งแวดล้อมได้กลายเป็น 'ใบอนุญาตทางสังคม (Social License to Operate)' ที่ชี้ชะตาว่า คุณจะสามารถทำธุรกิจในตลาดโลกได้หรือไม่

กลไกสนับสนุน Green Finance และการเปิดตัว Green Stablecoin

เพื่อสนับสนุนการเปลี่ยนผ่าน แบงก์ชาตินำ Thailand Taxonomy มาใช้เป็นกรอบจัดสรรเงินลงทุน เพื่อให้สินเชื่อไหลไปสู่ธุรกิจที่ส่งเสริมความยั่งยืน โดยที่ผ่านมามีการปล่อยสินเชื่อเพื่อการปรับตัว (Financing Transition) ไปแล้วกว่า 160,000 ล้านบาท รวมถึงสินเชื่อเพื่อช่วยเหลือ SME และกลุ่มธุรกิจโรงแรมอีกราว 35,000 ล้านบาท

อีกเรื่องที่น่าจับตาในมิติของนวัตกรรมทางการเงิน ธปท. เตรียมเปิดให้สถาบันการเงินสามารถทำธุรกิจเกี่ยวกับ Green Stablecoin ในอนาคตอันใกล้ โดยจะประกาศนโยบายเกี่ยวกับ 'Thai Stablecoin' ซึ่งมีแนวทางที่จะอนุญาตให้สถาบันการเงินสามารถเข้ามาประกอบธุรกิจหรือทำธุรกรรมบางส่วนแบบค่อยเป็นค่อยไป

สำหรับความเชื่อมโยงในด้านการสนับสนุนสิ่งแวดล้อมนั้น คุณวิทัยกล่าวว่า "ส่วนหนึ่งของธุรกิจที่เราจะเปิดให้สถาบันการเงินทำได้ก็คือ GE ที่เกี่ยวกับเรื่องคาร์บอน"

หมายความว่า ธปท. จะเปิดโอกาสให้ธนาคารพาณิชย์และสถาบันการเงินทำธุรกิจเกี่ยวกับ 'Green Stablecoin' เพื่อรองรับธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับ 'คาร์บอน' ได้ ซึ่งจะเป็นก้าวสำคัญในการสนับสนุนระบบนิเวศการเงินสีเขียวในอนาคตของ ธปท.

ปฏิรูปโครงสร้าง กวาดล้าง 'เศรษฐกิจสีเทา'

คุณวิทัยเน้นย้ำว่า ศักยภาพการเติบโตทางเศรษฐกิจ (GDP) ของไทยลดลงเหลือเพียง 2.7% ซึ่งการใช้นโยบายการเงินแบบผ่อนคลายเพียงอย่างเดียว ไม่สามารถแก้ปัญหาได้ทั้งหมด ทั้งยังชี้ให้เห็นว่า ประเทศไทยมีคนวิเคราะห์ปัญหามากมาย แต่ขาด 'การลงมือทำจริง' ธปท. จึงเดินหน้าแก้ปัญหาเชิงโครงสร้างอย่างจริงจัง โดยเฉพาะการจัดการ เศรษฐกิจสีเทา หรือ เศรษฐกิจใต้ดิน (Grey Economy) ร่วมกับการลดความเหลื่อมล้ำ ไม่ว่าจะเป็น

การคุมเข้มการทำธุรกรรมทองคำแท่งที่ผิดปกติ เพื่ออุดช่องโหว่เรื่องการฟอกเงิน
การจำกัดการถอนเงินสดเกิน 5 ล้านบาท ซึ่งช่วยลดปริมาณธุรกรรมเงินสดรายใหญ่ลงได้ 35%
การปราบปรามบัญชีม้าที่ใช้รับเงินโอนผิดกฎหมาย

"แม้มาตรการเหล่านี้จะไม่ได้ทำให้ปัญหาคอร์รัปชันหมด 100% แต่เป็นการสร้างรากฐานที่ดีขึ้น และทำให้การทำธุรกิจสีเทายากลำบากขึ้นในระยะยาว" คุณวิทัยกล่าวในตอนท้ายและยังย้ำด้วยว่า

ความยั่งยืน ไม่ได้เกิดจากการประกาศเป้าหมาย Net Zero ไม่ได้เกิดจากการเซ็น MOU และไม่ได้เกิดจากการทำ PR แต่จะเกิดขึ้นได้ จากการลงมือทำ

Ray Dalio ชี้จีนกำลังเล่นโกะบนกระดานโลก บีบอเมริกาถอยร่นโดยไม่ต้องใช้อาวุธสักชิ้น

2026-06-25T23:22:48+00:00

Ray Dalio นักลงทุนระดับตำนานผู้ก่อตั้ง Bridgewater Associates ได้ออกมาส่งสัญญาณเตือนครั้งสำคัญหลังจบทริปเยือนปักกิ่ง 10 วันเต็ม เขายอมรับตรง ๆ ว่าระเบียบโลกในเวลานี้ได้เกิดการเปลี่ยนผ่านครั้งใหญ่ และมันกำลังเกิดขึ้นเร็วมากเกินกว่าที่ใครหลายคนจะตั้งรับได้ทัน

ชนวนเหตุสำคัญที่ทำให้ผู้นำทั่วโลกเริ่มเปลี่ยนความคิด คือวิธีที่สหรัฐฯ รับมือกับวิกฤตการณ์ที่อิหร่านเข้ายึดช่องแคบฮอร์มุซ เหตุการณ์นี้ไม่ได้เป็นแค่ความขัดแย้งระยะสั้น แต่เป็นภาพสะท้อนที่ทำให้ชาติพันธมิตรในเอเชียเห็นร่วมกันว่า

คนอเมริกันยุคนี้ไม่ได้อยากเอาชีวิตไปเสี่ยงกับความยากลำบากของสงครามอีกแล้ว ขณะเดียวกันรัฐบาลวอชิงตันก็เริ่มหมดพลังที่จะรักษาอำนาจเดิมของตัวเองเอาไว้ Dalio เปรียบเทียบว่า สถานการณ์ของสหรัฐฯ ในตอนนี้ไม่ต่างอะไรกับช่วงที่จักรวรรดิอังกฤษสูญเสียการควบคุมคลองสุเอซในอดีต ซึ่งนั่นคือจุดเริ่มต้นของการล่มสลายของมหาอำนาจตะวันตก

สู่ยุคใหม่ของโครงสร้างอำนาจและระบบบรรณาการแห่งศตวรรษที่ 21

สิ่งที่ดาลิโอได้ไปสัมผัสที่ปักกิ่งไม่ใช่ภาพของกาตั้งป้อมเตรียมทำสงคราม แต่กลับเป็นภาพการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมทางการทูตขนานใหญ่ บรรดาผู้นำระดับโลกกำลังหลั่งไหลเดินทางเข้าพบประธานาธิบดี สี จิ้นผิง เพื่อสร้างความสัมพันธ์ในลักษณะที่ Dalio เรียกว่า "ระบบบรรณาการยุคใหม่"

ซึ่งเป็นการหยิบเอา Operating Manual โบราณที่จีนเคยใช้ปกครองความสัมพันธ์ระหว่างประเทศยาวนานกว่า 2,000 ปีกลับมาปัดฝุ่นใหม่ โครงสร้างนี้ไม่ใช่การล่าอาณานิคมแบบตะวันตกที่ต้องส่งทหารเข้ายึดครอง แต่เป็นการสร้างระเบียบทางเศรษฐกิจที่มีลำดับชั้นชัดเจน ประเทศที่เล็กกว่าจะยอมแสดงความเกรงใจและตระหนักในสถานะที่เหนือกว่าของจีน เพื่อแลกกับการเข้าถึงเม็ดเงิน ตลาด และความมั่นคง โดยผู้ที่เป็นพันธมิตรที่ดีจะได้รับรางวัล ส่วนผู้ที่กระด้างกระเดื่องจะถูกลงโทษผ่านกลไกทางเศรษฐกิจ

การหวนคืนของโมเดลนี้คือการเยียวยาบาดแผลบาดลึกจาก ศตวรรษแห่งความอัปยศที่จีนเคยถูกต่างชาติรุมรุกราน และเป้าหมายที่เด่นชัดที่สุดในกระดานนี้คือการรวมชาติกับไต้หวัน

Dalio คาดการณ์ว่า สี จิ้นผิง วางหมากที่จะบรรลุเป้าหมายนี้ภายในปี 2028 ซึ่งประจวบเหมาะกับช่วงเวลาการเลือกตั้งประธานาธิบดีของไต้หวัน โดยชัยชนะที่อาจเกิดขึ้นของพรรคฝ่ายค้านอย่างก๊กมินตั๋ง (KMT) ที่มีท่าทีประนีประนอมกับปักกิ่ง อาจเปิดทางไปสู่ข้อตกลงที่นุ่มนวลคล้ายกับโมเดลของฮ่องกงในอดีต ซึ่งจะทำให้จีนสยบไต้หวันได้โดยไม่จำเป็นต้องออกแรงใช้กำลังทหารเลยด้วยซ้ำ

ยุทธศาสตร์การเล่นโกะ และแต้มต่อทางเทคโนโลยีที่เหนือกว่า

Dalio ชี้หากวิเคราะห์ผ่านตำราพิชัยสงครามของซุนวู กลยุทธ์ของจีนในปัจจุบันคือการสะท้อนแนวคิดการสยบศัตรูโดยไม่ต้องต่อสู้คือ สุดยอดแห่งความสามารถอย่างแท้จริง Dalio เปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างวิธีคิดของสองมหาอำนาจไว้ว่า

ในขณะที่อเมริกาเดินเกมเหมือนการเล่นหมากรุกฝรั่งที่เน้นการเผชิญหน้าและทำลายล้างหมากของคู่ต่อสู้ตรง ๆ
แต่จีนกำลังเล่นเกมโกะ ที่ไม่เน้นการฆ่าล้างบาง แต่เน้นการเดินหมากล้อมเพื่อจำกัดพื้นที่อิทธิพล สร้างคำขู่แฝง และกดดันทางอ้อมผ่านมิติทางเศรษฐกิจและการเงินไปเรื่อย ๆ จนคู่ต่อสู้ต้องเป็นฝ่ายล่าถอยไปเอง

แต้มต่อที่ทรงพลังที่สุดของจีนในเวลานี้ไม่ใช่ขีดความสามารถทางการทหาร แต่คือห่วงโซ่อุปทานเทคโนโลยีขั้นสูง

Dalio สรุปไว้ว่า "AI คือทุกสิ่ง และ AI ที่ปราศจากไต้หวันคือความว่างเปล่า" เนื่องจากไต้หวันคือผู้ผลิตเซมิคอนดักเตอร์ที่ล้ำสมัยที่สุดของโลก จีนไม่จำเป็นต้องส่งกองทัพบุกยึดโรงงานชิป เพียงแค่ส่งสัญญาณว่าจะทำการปิดล้อมการส่งออก มูลค่าตลาดทุนและหุ้นเทคโนโลยีทั่วโลกก็พร้อมจะดิ่งเหวทันที

ยิ่งไปกว่านั้น จีนกำลังเร่งสปีดขีดเส้นตายให้ตัวเองต้องพึ่งพาพาการผลิตชิปภายในประเทศให้ได้ 100% ภายในปลายปี 2027 ในขณะที่สหรัฐฯ และพันธมิตรยังต้องติดกับดักความพึ่งพา Supply Chain จากฝั่งเอเชียอยู่เช่นเดิม

ถอดรหัสนัยสำคัญต่ออนาคตโลกและการลงทุน

สำหรับมุมมองในตลาดการเงิน Dalio ส่งสัญญาณเชิงลบต่ออำนาจนำของสหรัฐฯ ในเชิงโครงสร้างระยะยาวอย่างชัดเจน กลุ่มทุนยักษ์ใหญ่ของจีนเริ่มลดความเสี่ยงด้วยการปฏิเสธที่จะสะสมสินทรัพย์ในสกุลเงินดอลลาร์สหรัฐฯ เพราะหวาดระแวงเรื่องการถูกคว่ำบาตร และหันไปผลักดันบทบาทของเงินหยวนในเวทีการค้าโลกแทน

ส่งผลให้เม็ดเงินทุนเริ่มไหลออกจากระบบการเงินเดิมที่อเมริกาเคยเป็นผู้คุมกฎมาตลอด 80 ปี สอดคล้องกับมุมมองของนักวิเคราะห์ชั้นนำที่ชี้ว่า จีนใช้เวลาตลอดหลายปีที่ผ่านมาในการซุ่มยึดครองตลาดแร่หายาก และห่วงโซ่อุปทานวัสดุต้นน้ำที่เป็นหัวใจสำคัญของทั้งยุทโธปกรณ์และฮาร์ดแวร์ AI จนอเมริกาแทบไม่เหลืออำนาจในการควบคุมทรัพยากรที่ตนเองจำเป็นต้องใช้

บทสรุปจากทริปเยือนจีนของ Dalio ในครั้งนี้ จึงเป็นการตอกย้ำว่า โลกกำลังก้าวผ่านจากระเบียบพหุภาคีที่อิงตามกฎเกณฑ์และนำโดยสหรัฐฯ ไปสู่ระเบียบโลกแบบสองขั้วอำนาจที่มีลำดับชั้นชัดเจน บทเรียนสำคัญสำหรับผู้บริหารและนักลงทุนในยุคนี้คือ ในระบบนิเวศใหม่ที่กำลังก่อตัวขึ้น การมีอำนาจล้นมือ การแสดงให้คู่ต่อสู้เห็นว่าเรามีอำนาจนั้นอยู่ แต่เลือกที่จะบริหารจัดการโดยไม่ต้องออกแรงใช้มัน คือกลยุทธ์ที่ทรงประสิทธิภาพ น่ากลัว และกำลังขับเคลื่อนทิศทางของโลกต่อจากนี้

อ้างอิง: fortune

มนุษย์ถูกมองเป็น ‘ม้างาน’ ในยุค AI ถอดบทเรียนโลกธุรกิจจากมุมมอง Cory Doctorow

2026-06-25T22:45:28+00:00

ตอนนี้เรามักได้ยินคำเตือนเกี่ยวกับ AI แทบทุกวัน บางคนเชื่อว่าเทคโนโลยีนี้จะเข้ามาแทนที่คน บางคนมองว่า AI อาจเป็นภัยคุกคามต่อมนุษยชาติในระยะยาว

แต่สำหรับ Cory Doctorow นักเขียนและนักวิจารณ์เทคโนโลยีชาวแคนาดา เขามองภาพนี้ต่างออกไป เขาไม่ได้เชื่อว่า AI กำลังจะทำให้มนุษย์หมดความสำคัญอย่างที่หลายคนคิด แต่สิ่งที่น่าจับตามองคือความพยายามขององค์กรและนักลงทุนที่ต้องการใช้ AI ลดบทบาทของมนุษย์ รวมถึงฟองสบู่มูลค่ามหาศาลที่กำลังก่อตัวขึ้นรอบเทคโนโลยีนี้

เมื่อมนุษย์กลายเป็นผู้ช่วยของ AI แทน

ในหนังสือ The Reverse Centaur’s Guide to Life After AI Doctorow เสนอแนวคิดว่า ‘Reverse Centaur’ หรือเซนทอร์กลับด้านเพื่ออธิบายโลกการทำงานรูปแบบใหม่ที่มนุษย์ไม่ได้ใช้เครื่องจักรเป็นผู้ช่วย แต่กลับต้องทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยให้กับเครื่องจักรแทน

แนวคิด ‘เซนทอร์กลับด้าน’ คือสถานการณ์ที่ถูกพลิกกลับตาลปัตรอย่างสิ้นเชิง เพราะแทนที่เราจะได้ใช้งาน AI แต่ AI กลับกลายมาเป็น ‘เจ้านาย’ ที่คอยสั่งการ กำหนดเป้าหมายและจับเวลาการทำงานของเรายิบย่อย ส่วนมนุษย์กลับถูกลดขั้นให้กลายเป็นเพียงม้างานหรือแขนขาที่มีชีวิตที่ต้องคอยทำงานงกๆ ตามระบบที่ AI วางไว้

สิ่งที่ชัดเจนที่สุดในชีวิตจริงคือบรรดาพนักงานคลังสินค้า ไรเดอร์ส่งอาหารหรือคนทำงานคัดกรองข้อมูลให้เอไออาจไม่ได้มีเจ้านายเป็นมนุษย์อีกต่อไป แต่ถูกควบคุมด้วยระบบอัลกอริทึมที่บังคับเป๊ะๆ ว่าต้องทำรอบให้ทันเวลา หากม้าวิ่งช้าทำไม่ทันก็อาจถูกลงโทษหักคะแนนหรือลดค่าแรง แนวคิดนี้จึงเป็นการเสียดสีและเตือนสติว่าเทคโนโลยีที่นายทุนโฆษณาว่าจะมาเป็นเครื่องทุ่นแรงให้เราขี่อย่างสบายๆ ท้ายที่สุดแล้วอาจพลิกกลับมาเปลี่ยนคนทำงานทั่วไปให้กลายเป็นม้างานที่ถูกเครื่องจักรอย่างเอไอควบคุมและสูบพลังชีวิตไปแทน

Cory Doctorow ยังมองไปถึงอาชีพอื่น ๆ ไม่ว่าจะเป็นทนายที่ต้องคอยตรวจสอบคำตอบของ AI นักดนตรีที่ต้องแข่งขันกับเพลงที่สร้างขึ้นโดยระบบอัตโนมัติ หรือแรงงานอีกหลายกลุ่มที่อาจถูกลดบทบาทลงเหลือเพียงผู้คอยตรวจงานของ เอไอ ซึ่งทั้งหมดนี้สะท้อนความกังวลที่แพร่หลายในปัจจุบันว่า AI อาจไม่ได้แค่เข้ามาช่วยทำงาน แต่กำลังค่อย ๆ ลดบทบาทของมนุษย์ในหลายอาชีพลง และเป็นการเปลี่ยนแปลงที่หลายคนมองว่ากำลังเกิดขึ้นแล้วในปัจจุบัน

AI กำลังจะกลายเป็นพระเจ้า ?

ตลอดหลายปีที่ผ่านมาผู้นำในวงการ AI จำนวนไม่น้อยมักพูดถึงอนาคตของเทคโนโลยีนี้ในระดับที่เกือบจะเป็นเรื่องเหนือมนุษย์ Elon Musk เคยเรียก AI ว่าเป็นภัยคุกคามที่ใหญ่ที่สุดต่ออารยธรรมมนุษย์ ขณะที่ Sam Altman เคยบอกว่า AI อาจนำไปสู่จุดจบของโลก ส่วน Dario Amodei เคยคาดการณ์ว่า AI อาจมองมนุษย์ในแบบเดียวกับที่มนุษย์มองสัตว์ คืคือเป็นเพียงสิ่งมีชีวิตทั่วไปที่ท้ายที่สุดก็เป็นทรัพยากรที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้

Cory Doctorow มองว่าคำพูดเหล่านี้เป็นการพูดเกินจริง เขาตั้งข้อสังเกตว่าคนในวงการ AI หลายคนกำลังพูดราวกับว่าพวกเขาใกล้จะสร้างพระเจ้าขึ้นมาได้ทั้งที่ในความเป็นจริง AI เป็นเพียงระบบที่ถูกออกแบบมาให้คาดเดาคำตอบจากรูปแบบข้อมูลที่เคยเรียนรู้มา ไม่ได้มีความคิด ความเข้าใจ หรือจิตสำนึกในแบบที่มนุษย์มี

ภัยคุกคามที่แท้จริงอาจไม่ใช่ AI แต่เป็นฟองสบู่ AI

แม้เขาจะไม่เชื่อว่า AI จะเข้ามาแทนที่มนุษย์ทั้งหมด แต่เขาก็ไม่ได้มองว่าเทคโนโลยีนี้ไร้ความเสี่ยง

สิ่งที่เขากังวลมากกว่าคือเม็ดเงินมหาศาลที่กำลังหลั่งไหลเข้าสู่อุตสาหกรรม AI อย่างต่อเนื่อง เขาระบุว่าในช่วงที่เขาเขียนหนังสือเมื่อปีที่แล้ว ฟองสบู่ AI มีมูลค่าราว 700,000 ล้านดอลลาร์ แต่ปัจจุบันตัวเลขดังกล่าวเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 1.4 ล้านล้านดอลลาร์แล้ว และยังมีแนวโน้มขยายตัวต่อไปเรื่อยๆ นอกจากนี้บริษัเทคโนโลยี 9 แห่งในสหรัฐฯ ยังมีมูลค่ารวมกันคิดเป็นประมาณ 35% ของมูลค่าตลาดของทั้งประเทศ

นอกจากนี้เขายังอ้างถึงกฎของ Stein ที่ระบุว่าอะไรที่มันไปต่อไม่ได้ สุดท้ายมันก็จะหยุดไปเอง ขณะที่แนวคิดของ John Maynard Keynes นักเศรษฐศาสตร์ชาวอังกฤษก็ชี้ว่าตลาดอาจผันผวนแบบไร้เหตุผลได้นานกว่าที่นักลงทุนเองจะรับมือไหว ด้วยเหตุนี้แม้จะไม่มีใครตอบได้ว่าฟองสบู่ AI จะสิ้นสุดลงเมื่อไร แต่เขาเชื่อว่าในท้ายที่สุดมันย่อมแตกอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้อยู่ดี

ทำไมนายทุนถึงหลงใหล AI

อีกหนึ่งคำถามที่เขาพยายามหาคำตอบคือทำไมนักลงทุนจึงยังคงทุ่มเงินจำนวนมหาศาลเข้าสู่ AI ?

คำตอบก็คือ AI กำลังเข้ามาสานฝันดั้งเดิมของคนทำธุรกิจ คือการเปลี่ยนจากแรงงานคนมาใช้เครื่องจักรแทน เขามองว่านายจ้างส่วนใหญ่ไม่ชอบการที่ธุรกิจต้องพึ่งพาพนักงาน เพราะลึก ๆ แล้วพวกเขารู้ดีว่าหากผู้บริหารไม่มาทำงาน ระบบส่วนใหญ่ยังคงดำเนินต่อไปได้ แต่หากพนักงานหยุดทำงาน ทุกอย่างอาจหยุดชะงักทันที เพราะฉะนั้น AI จึงถูกมองว่าเป็นเครื่องมือที่จะช่วยให้ผู้บริหารควบคุมกระบวนการการผลิตได้มากขึ้น โดยไม่ต้องพึ่งพาแรงงานมนุษย์มากเหมือนในอดีต

วงจรความกลัวและกระแสเห่อ AI

เมื่อแนวคิดเรื่อง AI ที่บอกว่าจะเข้ามาแทนที่มนุษย์ถูกพูดซ้ำอย่างต่อเนื่อง ความกังวลจึงเริ่มแพร่กระจายไปในวงกว้าง

Cory Doctorow อ้างถึงแนวคิดของนักวิชาการจาก Virginia Tech ที่เรียกว่า Criti-Hype ซึ่งหมายถึงการวิพากษ์วิจารณ์ที่ยิ่งช่วยเพิ่มกระแสความตื่นตระหนกให้รุนแรงขึ้น ซึ่งยิ่งมีคนออกมาเตือนว่า AI จะทำลายตลาดแรงงานมากเท่าไรก็ยิ่งทำให้ผู้คนเชื่อว่า AI มีอำนาจและความสามารถมากขึ้นเท่านั้น

นักลงทุนยังคงเชื่อมั่น แม้โครงการ AI จะล้มเหลว

เขาได้ยกตัวอย่างร้านค้าอัตโนมัติ ของ Amazon ที่เคยถูกนำเสนอว่าเป็นระบบอัตโนมัติเต็มรูปแบบ แต่ภายหลังกลับพบว่ามีพนักงานจำนวนมากคอยเฝ้าดูภาพจากกล้องวงจรปิด แม้กรณีดังกล่าวจะสะท้อนว่าระบบอัตโนมัติยังห่างไกลจากความสมบูรณ์ แต่ก็ไม่ได้ทำให้ความเชื่อของนักลงทุนลดลง

นอกจากนี้เขายังมองปัญหาการใช้ AI ในทางที่ผิดเป็นเรื่องสำคัญที่ต้องแก้ แต่เขาเชื่อว่า สิ่งเดียวที่จะกระทบยักษ์ใหญ่ด้าน AI ได้จริงๆ คือการที่นักลงทุนเริ่มสงสัยว่าธุรกิจ AI มันหาเงินได้จริงไหม เพราะในท้ายที่สุดแล้ว สิ่งที่หล่อเลี้ยงกระแส AI ไม่ใช่เทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่คือเงินทุนที่ยังคงหลั่งไหลเข้ามาอย่างต่อเนื่อง

เบื้องหลังของธุรกิจ AI

เขาสังเกตว่า มหาเศรษฐีที่รวยล้นฟ้ามักจะใช้ชีวิตอยู่บนหอคอยจนมองไม่เห็นว่าการตัดสินใจของตัวเองไปสร้างผลกระทบหรือความเดือดร้อนให้ใครบ้าง การจะกอบโกยเงินระดับพันล้านได้มักจะหลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะต้องไปกระทบกับชีวิตผู้คนมากมายและเมื่อทำแบบนี้บ่อย ๆ จนชิน ท้ายที่สุดพวกเขาจะเริ่มมองคนอื่นเป็นแค่เครื่องมือหาเงินหรือทรัพยากรชิ้นหนึ่งมากกว่าจะเป็นมนุษย์ที่มีความรู้สึก

หากฟองสบู่แตก คนทั่วไปอาจเป็นผู้รับผลกระทบมากที่สุด

ในตอนท้าย Cory Doctorow เตือนว่าหากฟองสบู่ AI แตกขึ้นมาจริง ๆ ผู้ที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดอาจไม่ใช่นักลงทุนรายใหญ่ ยิ่ง AI มีสัดส่วนมากขึ้นในตลาดทุน ความเสียหายทางเศรษฐกิจก็อาจขยายวงกว้างมากขึ้นตามไปด้วย

เขาชี้ว่าในช่วงหลาย 10 ที่ผ่านมาทุกครั้งที่ฟองสบู่ทางเศรษฐกิจแตกมักตามมาด้วยมาตรการรัดเข็มขัดและผลกระทบที่ตกอยู่กับประชาชนทั่วไปมากกว่ากลุ่มนักลงทุน ซึ่งสำหรับเขาแล้วความเสี่ยงที่ควรกังวลคือผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมที่เกิดจากความเชื่อว่า AI จะสามารถทำทุกอย่างแทนมนุษย์ได้ทั้งที่ในความเป็นจริงแล้วมันอาจไม่เคยมีศักยภาพเช่นนั้นเลย

อ้างอิง: theguardian

เจาะลึกสมการเศรษฐกิจใหม่ Growth Map Rewritten เมื่อ AI และภูมิรัฐศาสตร์ คือตัวกำหนดผู้ชนะในทศวรรษหน้า

2026-06-25T22:22:07+00:00

โลกกำลังก้าวเข้าสู่ยุคที่แผนที่เศรษฐกิจและการลงทุนถูกวาดขึ้นใหม่อีกครั้ง แม้ตัวเลขการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศทั่วโลกจะฟื้นตัวกลับมาแตะระดับ 1.6 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่ความจริงที่ซ่อนอยู่คือ เม็ดเงินเหล่านี้กระจุกตัวอยู่แค่ในกลุ่มประเทศพัฒนาแล้วและบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่

ขณะที่ World Economic Forum คาดการณ์ว่า GDP โลกจะเติบโตถึง 56 ล้านล้านดอลลาร์ในอีก 5 ปีข้างหน้า โดยครึ่งหนึ่งจะถูกขับเคลื่อนโดยเอเชีย ท่ามกลางช่องว่างทางการแข่งขันที่ถ่างกว้างขึ้น อะไรคือจุดตัดที่จะชี้วัดว่าใครคือผู้นำ และใครคือผู้ตามในเกมนี้?

นี่คือบทสรุป Insight สำคัญจากเวทีเสวนา Growth Map Rewritten ที่จัดขึ้นภายใต้ความร่วมมือกับ CNBC Asia โดยมี Elaine Yu (China Correspondent จาก CNBC Asia) รับหน้าที่ดำเนินรายการ ชวนขุนพลระดับท็อปจากทั้งฝั่งผู้กำหนดนโยบายรัฐ, นักลงทุน VC และบริษัทที่ปรึกษาระดับโลก มาร่วมถอดรหัสอนาคตเศรษฐกิจ ได้แก่

A. Burak Dağlıoğlu, President, Investment Office of the Presidency of Türkiye (สำนักงานส่งเสริมการลงทุนแห่งตุรกี)
Zou Ling, Founder of Honghub และ Co-Head of Primavera Venture Partners (ตัวแทนมุมมองจากฝั่งนักลงทุน VC)
Leslie Vinjamuri, President and CEO, Chicago Council on Global Affairs (ผู้เชี่ยวชาญด้านภูมิรัฐศาสตร์และนโยบายโลก)
Aparna Bharadwaj, Global Leader, Global Advantage Practice และ Senior Partner จาก Boston Consulting Group (BCG)

เนื้อหาจากเซสชันนี้ได้สะท้อนให้เห็นถึงสมการใหม่ที่ภาคธุรกิจต้องรู้ เพื่อเตรียมพร้อมรับมือกับทศวรรษต่อไป

1. หมดยุคพึ่งพา Hyperscalers เข้าสู่ยุค Super Individuals + AI

เมื่อพูดถึง AI ภาพจำของนักลงทุนส่วนใหญ่มักพุ่งเป้าไปที่บริษัทยักษ์ใหญ่ผู้สร้างโมเดล หรือผู้ผลิตชิป แต่ Zou Ling ให้มุมมองที่ต่างออกไปอย่างน่าสนใจ

เขาชี้ว่าการแห่ลงทุนกระจุกตัวอยู่แค่ Frontier Tech อาจเป็นความเสี่ยง หาก AI ไม่สามารถลงไปทรานส์ฟอร์มและสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับอุตสาหกรรมดั้งเดิมได้จริง สิ่งที่จะสร้างการเติบโตแบบก้าวกระโดดในยุคต่อไปไม่ใช่แค่ตัวเทคโนโลยี แต่คือ Super Individuals + AI

ผู้นำในอนาคตคือองค์กรหรือประเทศที่สามารถสร้าง Ecosystem ให้คนเก่งหยิบจับเครื่องมือ AI มาใช้งานได้อย่างเต็มศักยภาพ ยิ่งกำแพงในการเข้าถึงเทคโนโลยีต่ำลงเท่าไหร่ โอกาสที่เศรษฐกิจจะขยายตัวในแนวดิ่งก็จะยิ่งสูงขึ้นเท่านั้น

2. โอกาสทองของ Global South และอาเซียน

ภาพรวมของเศรษฐกิจโลกกำลังถูกขับเคลื่อนด้วยความขัดแย้ง ภูมิรัฐศาสตร์กลายมาเป็นตัวแปรหลักในการทำธุรกิจ แต่นี่กลับเป็นโอกาส สำหรับกลุ่มประเทศตลาดเกิดใหม่หรือ Global South

Aparna Bharadwaj เผยตัวเลขที่น่าสนใจว่า แม้โลกจะดูเหมือนแบ่งขั้ว แต่การค้าระหว่างประเทศในกลุ่ม Global South ด้วยกันเองกลับเติบโตขึ้น 3.8% และการค้าระหว่างจีนกับ Global South โตขึ้นถึง 6%

ประเทศที่วางตัวเป็น Swing State หรือเป็นกลางทางการเมืองอย่างกลุ่ม ASEAN กลายเป็นแม่เหล็กดึงดูดเม็ดเงินลงทุนที่ย้ายฐานการผลิต อย่างไรก็ตาม Aparna ย้ำว่า โมเดลการเติบโตแบบเดิมที่พึ่งพา ค่าแรงถูกและทรัพยากรธรรมชาติจะไม่เพียงพออีกต่อไป ประเทศที่จะเป็นผู้ชนะในระลอกนี้ต้องแข่งขันด้วย Talent Advantage (เช่น อินเดียที่ดึงดูด Tech Giants ด้วยวิศวกรนับแสนคน) และวัฒนธรรมแห่งนวัตกรรม

3. Supply Chain ที่ใช้งานได้จริง สำคัญกว่าตัวเลขเม็ดเงิน

มิติของการดึงดูดการลงทุนก็เปลี่ยนไป A. Burak Dağlıoğlu ชี้ให้เห็นถึงความแตกต่างระหว่างการย้ายความมั่งคั่ง และการลงทุนที่แท้จริง

เม็ดเงิน FDI ที่เพิ่มขึ้นส่วนหนึ่งเกิดจากการย้ายถิ่นฐานของคนรวยไปยังประเทศที่ปลอดภัยกว่า แต่สิ่งที่จะสร้าง Growth ได้จริงคือการลงทุนในภาคการผลิตและบริการ ซึ่งนักลงทุนยุคนี้มองหาความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทาน พวกเขาต้องการความมั่นใจว่าจะสามารถเข้าถึงวัตถุดิบและส่งออกสินค้าไปยังตลาดเป้าหมายได้โดยไม่ถูกตัดขาดทางการเมือง การเดินหน้าทำข้อตกลงการค้าเสรี และการรักษาความสัมพันธ์เชิงบวกกับทุกขั้วอำนาจ จึงเป็นกลยุทธ์ที่สำคัญที่สุดของภาครัฐในขณะนี้

4. รอยร้าวในประเทศ การต่อต้าน AI และความเหลื่อมล้ำ

แม้กระแส AI จะสร้างการเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างมหาศาล (โดยเฉพาะในตลาดหุ้นสหรัฐฯ) แต่ Leslie Vinjamuri ได้เตือนถึงจุดบอดที่ภาคธุรกิจและนักลงทุนมักมองข้าม นั่นคือ แรงกระเพื่อมทางสังคมและการเมือง

การเติบโตจาก AI เป็นการเติบโตที่ไม่กระจายตัว คนส่วนใหญ่ไม่ได้ประโยชน์จากตลาดหุ้น ซ้ำร้ายกลุ่มคนรุ่นใหม่และคนทำงานที่มีการศึกษาสูงกำลังรู้สึกถูกคุกคามจากการแย่งงาน ความตึงเครียดนี้อาจปะทุขึ้นเป็นการเรียกร้องทางการเมืองให้รัฐออกกฎหมายควบคุม AI ที่เข้มงวด ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมการลงทุนโดยตรง

บทความนี้เรียบเรียงจากเซสชัน Growth Map Rewritten ในงาน World Economic Forum (Summer Davos 2026) ณ เมืองต้าเหลียน

เมื่อการวินิจฉัยคือด่านแรกของชีวิต 3 Health Tech ไทยที่ทำให้ระบบสุขภาพพึ่งตัวเองได้มากขึ้น

2026-06-25T20:30:23+00:00

ก่อนที่ผู้ป่วยจะได้รับยา ก่อนที่แพทย์จะวางแผนรักษา และก่อนที่โรงพยาบาลจะตัดสินใจเลือกแนวทางการดูแลผู้ป่วย สิ่งแรกที่ต้องเกิดขึ้นคือ การวินิจฉัย

หากมีการตรวจพบที่รวดเร็วและแม่นยำ การรักษาก็มีโอกาสเดินถูกทาง แต่ถ้าตรวจช้า ตรวจผิด หรือตรวจไม่เจอ ความผิดพลาดอาจเริ่มขึ้นตั้งแต่ก้าวแรก

ปัญหาคือ ด่านแรกของการรักษานี้ยังเป็นจุดที่ไทยพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างประเทศอยู่มาก ทั้งชุดตรวจ เครื่องมือ และระบบวิเคราะห์ผล ซึ่งหมายถึงต้นทุนที่สูง การรอสินค้านำเข้าในช่วงฉุกเฉิน และราคาที่เราแทบควบคุมไม่ได้

สำหรับโรคที่เป็นโจทย์เฉพาะของไทยและเอเชีย ไม่ว่าจะเป็น ไข้เลือดออก วัณโรค หรือภาวะหมู่เลือดบางประเภท การมีเทคโนโลยีตรวจวินิจฉัยที่พัฒนาได้เองในประเทศ จึงไม่ใช่แค่เรื่องของนวัตกรรม แต่คือเรื่องของความมั่นคงด้านสุขภาพ

สตาร์ทอัพ Health Tech ไทยกลุ่มหนึ่งกำลังลงมือแก้ปัญหาในประเด็นนี้ โดยสตาร์ทอัพไทยกลุ่มนี้เป็นทีมที่ผ่านการคัดเลือกเข้าโครงการ SPEAR-H Accelerator โครงการเร่งการเติบโตด้านนวัตกรรมการแพทย์และสุขภาพ ที่เป็นความร่วมมือระหว่าง สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (NIA) มหาวิทยาลัยมหิดล โดยผ่านสถาบันบริหารจัดการเทคโนโลยีและนวัตกรรม (INT) โรงพยาบาลในเครือมหาวิทยาลัยมหิดล และโรงพยาบาลพระราม 9

K-Dengue NS1 ชุดตรวจไข้เลือดออกที่วิจัยและผลิตโดยคนไทย

ไข้เลือดออกเป็นโรคที่อยู่กับประเทศไทยมาอย่างยาวนาน และยังคงเป็นความท้าทายด้านสาธารณสุข โดยเฉพาะในช่วงการระบาด การวินิจฉัยที่รวดเร็วและมีคุณภาพจึงเป็นส่วนสำคัญในการรับมือกับโรค

K-Dengue NS1 Ag Test จากบริษัท เค.ไบโอ ไซเอนซ์ จำกัด เป็นชุดตรวจแบบรวดเร็วสำหรับตรวจหาแอนติเจน NS1 ของเชื้อไวรัสเดงกี ครอบคลุมทั้ง 4 สายพันธุ์ จากตัวอย่างซีรั่ม พลาสมา และเลือดครบส่วน โดยสามารถทราบผลได้ภายใน 15 นาที

K.Biosciences มุ่งสร้างศักยภาพในการวิจัย พัฒนา และผลิตเทคโนโลยีการวินิจฉัยในประเทศไทย เพื่อเพิ่มความพร้อมของประเทศเมื่อเกิดการระบาด

“ในวันที่เกิดการระบาด เราไม่ควรต้องกังวลว่าชุดตรวจจะมีเพียงพอหรือไม่ การมีความสามารถในการวิจัย พัฒนา และผลิตชุดตรวจภายในประเทศ คือหนึ่งในรากฐานสำคัญของความมั่นคงด้านสาธารณสุขของไทย”

Zenostic อุดช่องโหว่การตรวจหมู่เลือด RhD-negative/Asian-type DEL ยกระดับความปลอดภัยระบบโลหิตไทย

โจทย์ของ Zenostic จากบริษัท เซโนสติกส์ จำกัด ที่ร่วมมือกับคณะเทคนิคการแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นเรื่องที่ลึกและเฉพาะทาง แต่มีความหมายต่อเรื่องความปลอดภัยด้านการบริจาคเลือด และการรับเลือดในมุมที่หลายคนอาจจะยังไม่ทราบ

ในกลุ่มผู้ที่มีเลือดหมู่ RhD-negative ยังมีความเสี่ยงแฝงที่การตรวจหมู่เลือดมาตรฐาน Blood Group Serology (การทดสอบปฏิกิริยาการจับกลุ่มของเซลล์เม็ดเลือดแดง) ไม่สามารถตรวจพบได้ เพราะแอนติเจน D แสดงออกในปริมาณน้อยมาก โดยเฉพาะในกรณีที่เรียกว่า Asian-type DEL ซึ่งพบในประชากรเอเชียมากกว่าภูมิภาคอื่น

งานวิจัยของมหาวิทยาลัยมหิดลชี้ว่า ผู้บริจาคโลหิตไทยที่ได้รับการจำแนกว่าเป็น RhD-negative ประมาณร้อยละ 15 แท้จริงแล้วเป็น Asian-type DEL สะท้อนให้เห็นช่องว่างสำคัญของระบบการตรวจวินิจฉัยที่มีอยู่

ชุดตรวจ Precision Dx ของ Zenostic ใช้เทคโนโลยี Lyo-LAMP เพื่อยืนยันหมู่เลือดในระดับพันธุกรรม ช่วยแยกความแตกต่างระหว่าง true RhD-negative และ Asian-type DEL ได้อย่างชัดเจน ทีมระบุข้อได้เปรียบไว้สามข้อ

รวดเร็วและแม่นยำกว่าวิธีเดิม รู้ผลภายในราว 40 นาที และลดความผิดพลาดจากคน
ขั้นตอนการทำงานง่ายกว่า เพราะตรวจแยก true RhD-negative และ Asian-type DEL พร้อมตัวควบคุมภายในได้ในหลอดเดียว
มีศักยภาพสร้างมาตรฐานการตรวจรูปแบบใหม่ที่เหมาะกับระบบงานภาคบริการโลหิตในทางปฏิบัติ

เรื่องนี้สำคัญต่อความปลอดภัยของผู้ป่วยโดยตรง เพราะการจำแนกหมู่โลหิตคลาดเคลื่อนในกลุ่ม Asian-type DEL อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนจากการให้เลือด รวมถึงกระตุ้นให้ร่างกายสร้างแอนติบอดีต่อแอนติเจน D ซึ่งส่งผลต่อความปลอดภัยในระยะยาว

นอกจากนี้ การระบุผู้ที่เป็น Asian-type DEL ได้ถูกต้องยังช่วยลดการใช้เลือด RhD-negative โดยไม่จำเป็น บรรเทาปัญหาการขาดแคลนโลหิตซึ่งเป็นทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด

ปัจจุบัน Zenostic อยู่ระหว่างนำชุดตรวจไปทดสอบกับตัวอย่างทางคลินิกจริงในหน่วยงานคู่ความร่วมมือ เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการขึ้นทะเบียนกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) และเทคโนโลยีนี้ยังอยู่ระหว่างการขอรับความคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญา ซึ่งจะเป็นก้าวสำคัญสู่การผลิตและถ่ายทอดเทคโนโลยีในประเทศ

RAMAAI ผู้ช่วยอ่านฟิล์มเอกซเรย์ปอด พร้อมโมดูลจับวัณโรคโดยเฉพาะ

ภาพจาก Mahidol Channel

RAMAAI CXR Solution หรือที่ทีมเรียกสั้น ๆ ว่า 'ระไม' เป็น AI สัญชาติไทยจากบริษัท บริษัท รามูน เมดิคอล จํากัด ที่พัฒนาโดยคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล จากความร่วมมือของแพทย์ วิศวกร และนักวิจัยไทย

RAMAAI เป็นระบบ AI ที่ออกแบบมาเพื่อตรวจจับความผิดปกติที่พบบ่อยและสำคัญบนภาพเอกซเรย์ทรวงอก (chest X-ray) ได้ถึง 16 ชนิด ตั้งแต่ ก้อนในปอด วัณโรคปอด ปอดอักเสบ น้ำท่วมปอด หัวใจโต ปอดอุดกั้นเรื้อรัง ไปจนถึงภาวะปอดแตก

จุดที่ทำให้ผลตรวจน่าเชื่อถือคือ ตัว AI ฝึกจากภาพเอกซเรย์ปอดของคนไทยกว่า 2 ล้านภาพ และมีรังสีแพทย์กว่า 30 ท่านช่วยสอนให้ AI เรียนรู้รอยโรค ทำหน้าที่เป็น 'ผู้ช่วยแพทย์' ที่ช่วยชี้จุดที่น่าสงสัย ในการใช้งานจริง ทีมรามาธิบดีระบุว่า RAMAAI ช่วยลดเวลาวินิจฉัยฟิล์มที่ผิดปกติลง 20 ถึง 30% และเพิ่มความแม่นยำในการอ่านฟิล์มได้ราว 20%

จุดที่ทำให้ RAMAAI ต่างจาก AI อ่านฟิล์มทั่วไปคือ โมดูลตรวจหาวัณโรคระยะแพร่เชื้อ (Active TB) โดยเฉพาะ ที่ทีมเรียกว่า Zero TB Module ประเด็นนี้ตรงกับโจทย์สาธารณสุขไทยอย่างชัดเจน เพราะวัณโรคยังเป็นปัญหาที่ต้องคัดกรองคนจำนวนมากในพื้นที่ที่อาจไม่มีรังสีแพทย์ประจำ โดยเฉพาะเมื่อไทยมีรังสีแพทย์ไม่ถึง 2,000 คนทั่วประเทศและส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในเมืองใหญ่ AI ที่ช่วยคัดกรองเบื้องต้นจึงช่วยทำให้ประชาชนสามารถเข้าถึงการวินิจฉัยที่แม่นยำ และการรักษาที่รวดเร็ว

ปัจจุบัน RAMAAI อยู่ในสถานะ Regulatory Pending คืออยู่ระหว่างกระบวนการขออนุมัติ และขึ้นทะเบียนเป็นเครื่องมือแพทย์ โดยสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)

การตรวจวินิจฉัยที่ 'ทำเองได้' คือรากฐานของระบบสุขภาพที่พึ่งตัวเองได้

สามบริษัทนี้อยู่คนละเทคโนโลยี ตั้งแต่ชุดตรวจภูมิคุ้มกัน เทคโนโลยีระดับพันธุกรรม ไปจนถึง AI อ่านภาพ แต่มีเส้นเรื่องเดียวกันคือ การทำให้การตรวจวินิจฉัยเร็วขึ้น แม่นยำขึ้น และเข้าถึงได้มากขึ้น โดยที่ไทยไม่ต้องพึ่งของนำเข้าเป็นด่านแรก

สิ่งที่น่าสนใจคือ ทุกทีมเลือกจโจทย์เกี่ยวกับโรคที่เป็นปัญหาหลักของไทยและเอเชีย ทั้งไข้เลือดออก หมู่เลือด Asian type-DEL และวัณโรค ตลาดของโรคเหล่านี้เป็นจุดที่ผู้ผลิตรายใหญ่จากตะวันตกอาจไม่ได้ให้ความสำคัญเป็นอันดับแรก ช่องว่างตรงนี้จึงเป็นทั้งโอกาสทางธุรกิจและภารกิจด้านสาธารณสุขในเวลาเดียวกัน

แต่โจทย์ใหญ่ของเทคโนโลยีการตรวจวินิจฉัยคือเส้นทางการรับรองและการพิสูจน์ในการใช้งานจริง ซึ่งต้องใช้ทั้งเวลาและทุน จุดนี้เองที่โครงการอย่าง SPEAR-H เข้ามามีบทบาท ด้วยการเปิดให้ทดสอบในเครือโรงพยาบาลของมหาวิทยาลัยมหิดล และโรงพยาบาลพระราม 9 พร้อมเส้นทางเชื่อมต่อแหล่งทุนและการสนับสนุนจากภาครัฐ

เพราะระยะห่างระหว่าง 'ผ่านการทดสอบในแล็บ' กับ 'ใช้งานได้จริงในโรงพยาบาล' คือช่วงที่นวัตกรรมไทยจำนวนมากสะดุดและไปต่อไม่ได้

ถ้าสตาร์ตอัปเหล่านี้ข้ามช่วงนั้นไปได้ สิ่งที่ได้กลับมาไม่ใช่แค่สินค้าไทยที่แข่งกับของนำเข้า แต่คือระบบสุขภาพที่พึ่งตัวเองได้มากขึ้นในวันที่โรคระบาดมาถึงประตูบ้าน

ทำไมเป็น CEO ยุคนี้ถึงยากกว่าเดิมมากในยุค สหรัฐฯ - จีน ชนกัน สรุปจากงาน Summer Davos

2026-06-25T04:11:14+00:00

ภาพจาก World Economic Forum

หลังจากโดนัลด์ ทรัมป์ เดินทางไปพบสีจิ้นผิงจนได้ภาพการพักรบทางการค้าที่ทั้งโลกจับตา เวที Summer Davos ปีนี้ก็หยิบคำถามที่ค้างอยู่ในใจทุกคนมาคุยกันบนโต๊ะอีกครั้ง ผ่านเซสชันที่ชื่อว่า 'US and China From Here to Where ?'

เซสชันนี้รายล้อมไปด้วย โจทย์ของหัวข้อนี้สั้น ๆ แต่ตอบไม่ง่ายนั่นคือ ความสัมพันธ์ของสองมหาอำนาจ จากตรงนี้จะไปทางไหนต่อ ?

แต่ท่ามกลางการถกเรื่องภูมิรัฐศาสตร์ระดับโลก มีประโยคหนึ่งจากผู้บริหารบริษัทที่ปรึกษาธุรกิจรายใหญ่ในจีนที่อยู่ในห้องนี้ เขาสรุปผลกระทบจากสถานการณ์ระหว่าง USA vs China ว่า

เป็น CEO ยุคนี้ยากกว่าเดิมมาก

โลกที่เคยง่ายของ CEO คนหนึ่ง

เขาเล่าเรื่องลูกค้าคนหนึ่ง เจ้าของโรงงานผลิตทางตอนใต้ของจีน ที่ชีวิตการทำงานแสนเรียบง่าย หน้าที่เดียวที่ผู้บริหารคนนี้ต้องทำคือ ทำให้โรงงานผลิตสินค้าที่ดีที่สุด ในราคาที่ดีที่สุด ด้วยนวัตกรรมที่ดีที่สุด แล้วโลกก็จะยินดีรับสินค้านั้นไปเอง เท่านั้นจบ

แต่วันนี้เรื่องไม่ง่ายแบบนั้นอีกต่อไป

วิธีที่ผมต้องคิดเรื่องโลก ไม่ใช่แค่การทำสินค้าที่ดีที่สุดในโรงงานด้วยราคาที่ดีที่สุดอีกต่อไป แต่เป็นเรื่องอื่น ๆ อีกมากที่ไม่เคยอยู่ในสมการมาก่อน

เขาต้องอ่านข่าวการเมืองโลก ต้องดูว่าเส้นทางการค้ากำลังเปลี่ยนไปทางไหน ต้องคำนวณว่ากำแพงภาษีจะกระทบตรงไหน ต้องคิดว่าจะกระจายการผลิตและการขายอย่างไรให้รอด สิ่งเหล่านี้ไม่เคยเป็นงานของคนทำโรงงานมาก่อน แต่วันนี้มันคือเรื่องเป็นเรื่องตายของธุรกิจ

คำถามคือ อะไรทำให้งานของ CEO เปลี่ยนไปขนาดนี้ ? คำตอบอยู่ที่ความสัมพันธ์ของสองประเทศที่กลายเป็นเหมือนระบบอากาศที่ธุรกิจทุกตัวต้องสูดเข้าไป

อากาศที่ธุรกิจทุกตัวขาดไม่ได้ แต่วันนี้ไม่เหมือนเดิม

นักวิชาการฝั่งสหรัฐฯ อธิบายว่าโครงสร้างความสัมพันธ์สหรัฐฯ จีน ถูกครอบด้วยสิ่งที่เรียกว่า กับดักธูซิดิดีส (Thucydides's Trap) คือเมื่อมหาอำนาจหน้าใหม่ที่กำลังผงาดขึ้นมาท้าทายจะแทนที่มหาอำนาจเดิม

โครงสร้างแบบนี้สร้างเงื่อนไขที่ทำให้เหตุการณ์เล็ก ๆ ลุกลามเป็นความขัดแย้งใหญ่ได้ เขาประเมินว่าราว 75% ของความสัมพันธ์นี้ เป็นสิ่งที่ผู้นำกำหนดและควบคุมเองไม่ได้ ด้วยปัจจัยเชิงโครงสร้างรวมถึงปัจจัยภายนอก เหลืออีก 25% ที่ขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของมนุษย์

แต่อีกด้านหนึ่ง สองประเทศกลับพึ่งพากันลึกเกินกว่าจะตัดขาดได้ ทั้งคู่มีคลังอาวุธนิวเคลียร์ มีเศรษฐกิจ การเงิน และห่วงโซ่อุปทานที่ผูกพันกันแน่นหนา หากปล่อยให้ระบบพังลง ย่อมเจ็บกันทั้งคู่

สำหรับธุรกิจ ความขัดแย้งสองด้านนี้แปลว่าพวกเขาทำงานอยู่บนพื้นที่ไม่เคยนิ่ง ผู้บริหารที่ปรึกษาในจีนสรุปบรรยากาศหลังซัมมิตด้วยประโยคที่ทำให้เราเห็นภาพว่า

ซัมมิตครั้งนี้ทำให้อากาศดีขึ้น แต่ภูมิอากาศยังคงเป็นแบบเดิม

ความหมายคือ บรรยากาศเฉพาะหน้าผ่อนคลายลง การสื่อสารดีขึ้น แต่เงื่อนไขเชิงโครงสร้างที่กดทับความสัมพันธ์ไม่ได้หายไปไหน เขาเชื่อว่าจากนี้จะเป็นแบบ 'หนึ่งก้าวหน้า ครึ่งก้าวถอย' ไปอีกพักใหญ่ ที่ปรึกษาภาคธุรกิจอีกคนเสริมว่า สิ่งที่ธุรกิจต้องการมากที่สุดคือสัญญาณของเสถียรภาพ และอย่างน้อยซัมมิตก็ให้สิ่งนั้น เพราะ "ถ้ายังคุยกันอยู่ ก็แปลว่ายังไม่ได้สู้กัน"

เลิกคบจีนก็ยาก ลาจากเมกาก็ไม่ได้

ถ้าโลกตึงเครียดขนาดนี้ ทำไม CEO ถึงไม่ถอนตัวออกจากจีนไปเลย คำตอบคือมันทำไม่ได้ง่าย ๆ

ประเด็นที่ภาคธุรกิจอยากย้ำคือ คำว่า decoupling หรือการตัดขาดห่วงโซ่อุปทานของสองประเทศออกจากกัน เป็นวิธีคิดที่ง่ายเกินไปสำหรับโลกธุรกิจวันนี้ ใครที่อยู่ในวงการต่างเข้าใจดีว่าห่วงโซ่อุปทาน และเทคโนโลยีของสองประเทศผูกกันลึกแค่ไหน

ไม่มีใครเข้าใจเรื่องนี้ดีไปกว่า Tim Cook หรือ Jensen Huang ว่าจีนให้อะไรกับโลกธุรกิจได้บ้าง เพราะ iPhone ที่เราใช้กันอยู่ทุกวันนี้ไม่อาจเป็นแบบนี้ได้เลย หากขาดห่วงโซ่อุปทานของจีน

ขณะเดียวกัน บทเรียนช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาชี้ว่าโลกไม่ได้กำลังหยุดค้าขายกัน การค้าโลกยังเติบโต เพียงแต่เส้นทางกำลังถูกจัดวางใหม่ การค้าระหว่างสหรัฐฯ กับจีนลดลงก็จริง แต่เส้นทางการค้ากับภูมิภาคอื่นอย่างละตินอเมริกา และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กลับคึกคักขึ้น จีนมีเส้นทางการค้ากับประเทศต่าง ๆ มากกว่าที่เคยเป็นมา

นี่คือเหตุผลที่ทำให้งานของ CEO ซับซ้อนขึ้นอีกชั้น เขาตัดจีนทิ้งไม่ได้ แต่ก็พึ่งจีนทางเดียวแบบเดิมไม่ได้เช่นกัน ทุกวันจึงต้องคิดเรื่องการกระจายความเสี่ยง การหาทางเลือกสำรอง และการมองหาเส้นทางการค้าใหม่ ๆ ไปพร้อมกัน

ไม่มีสูตรสำเร็จเดียวให้เดินตาม

อีกเหตุผลที่ทำให้งานนี้ยากคือ ไม่มีคำตอบเดียวที่ใช้ได้กับทุกธุรกิจ

ที่ปรึกษาภาคธุรกิจย้ำว่า เราไม่ควรมองภาคธุรกิจเป็นก้อนเดียวกันทั้งหมด เพราะแต่ละอุตสาหกรรมเจอโจทย์ไม่เหมือนกัน บริษัทสินค้าอุปโภคบริโภคอาจกังวลเรื่องราคาและกำแพงภาษีเป็นหลัก ขณะที่บริษัทเทคโนโลยีต้องรับมือกับกฎระเบียบ การควบคุมการส่งออก และการแข่งขันด้านนวัตกรรม

เธอเล่าผ่านกรอบความคิดที่ว่า ความตื่นเต้นต่อตลาดจีนของบริษัทต่างชาติเดินทางผ่านมาหลายยุค เริ่มจากยุคที่ซีอีโอตื่นเต้นกับขนาดตลาด มองว่า "ดูขนาดตลาดนี่สิ" ต่อด้วยยุคที่ฝ่ายขายเร่งทำยอดกันเต็มที่ แล้วส่งไม้ต่อให้ฝ่ายการเงินที่ต้องกลับมาคิดเรื่องความคุ้มค่าของเงินที่ทุ่มลงไป

มาจนถึงวันนี้ที่ฝ่ายกฎระเบียบกลายเป็นคนสำคัญ ในการชี้ว่าบริษัทจะยังเดินต่อในตลาดนี้ได้หรือไม่

แล้วยุคต่อไปคืออะไร คำตอบคือยังไม่มีใครรู้ และนั่นเองคือหัวใจของความยาก ทุกบริษัทต้องออกแบบยุทธศาสตร์ของตัวเองขึ้นมาใหม่ ภายใต้โลกที่ทั้งตลาด ห่วงโซ่อุปทาน และกฎการเมืองระหว่างประเทศเปลี่ยนไปพร้อมกัน ไม่มีแม่แบบสำเร็จรูปให้ลอกอีกต่อไป

เกมเทคโนโลยี และคำถามว่าโลกที่เหลือจะอยู่ตรงไหน

ผู้บริหารที่ปรึกษาในจีนชี้ว่า ตลอด 20 ปีที่ผ่านมา ใครไม่ได้อยู่ในเทคโนโลยีก็แทบพลาดคลื่นการเติบโตครั้งใหญ่ไปแล้ว และในอีก 10 ปีข้างหน้าเรื่องนี้จะยิ่งชัดกว่าเดิม เพราะศูนย์กลางนวัตกรรมสำคัญของโลกอยู่ที่สหรัฐฯ และจีน

ที่น่าสนใจคือ การแข่งขันระหว่างสองประเทศอาจสร้างการเติบโตครั้งใหญ่ที่สุดให้เศรษฐกิจของทั้งคู่ในรอบ 10 ปีข้างหน้า เวลานี้ตลาดหุ้นสหรัฐฯ ทำสถิติสูงสุด ส่วนบริษัทจีนก็กำลังออกไปบุกตลาดโลกและระดมทุนได้มากกว่าที่เคยเป็นมา

สหรัฐฯ มีบริษัทเทคโนโลยีระดับโลก จีนมีบริษัทอุตสาหกรรมที่แข็งแกร่งขึ้นเรื่อย ๆ

แต่คำถามที่เขาทิ้งไว้คือ ถ้าสองมหาอำนาจวิ่งเร็วขึ้นพร้อมกัน แล้วยุโรป ละตินอเมริกา แอฟริกา หรือประเทศอื่น ๆ จะถูกทิ้งไว้ข้างหลังหรือไม่ มีผู้ร่วมเสวนาเสริมประเด็นนี้ว่า ไม่มีธุรกิจไหนประสบความสำเร็จได้จริงในโลกที่ล้มเหลว

โจทย์ระหว่างสหรัฐฯ จีน จึงไม่ใช่แค่การบริหารความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศ แต่ยังเป็นคำถามว่าสองมหาอำนาจมีความรับผิดชอบต่อโลกที่เหลือแค่ไหน และสำหรับ CEO ของบริษัทที่ไม่ได้อยู่ในสองประเทศนี้ ความยากยิ่งทับซ้อนขึ้นไปอีก เพราะต้องหาที่ยืนให้ตัวเองในเกมที่คนอื่นเป็นคนกำหนดจังหวะ

ฝั่งจีนเปิดรับธุรกิจ แต่กำแพงยังอยู่

นักวิชาการฝั่งจีนระบุว่าสารหลักจากเวทีปีนี้คือ จีนเปิดรับการลงทุน นายกรัฐมนตรีหลี่ เฉียง พูดถึงสิ่งที่เรียกว่า China Opportunity 2.0 หรือโอกาสรอบใหม่ของจีน แทนที่จะเป็น China Shock 2.0 หรือคลื่นสินค้าจีนราคาถูกที่ทะลักจนกระทบอุตสาหกรรมของประเทศอื่น

หลังจากซัมมิตฝั่งจีนมีสัญญาณบวกขึ้น ตอนนี้จีนกลับมาซื้อเครื่องยนต์สำหรับเครื่องบินได้แล้ว แต่อีกด้านหนึ่ง ธุรกิจจีนจำนวนมากที่อยากเข้าไปลงทุนในสหรัฐฯ โดยเฉพาะกลุ่มพลังงานใหม่อย่างรถยนต์ไฟฟ้าและแผงโซลาร์ ยังเจอกับกฎระเบียบที่เป็นอุปสรรค หลายรัฐบอกว่ายินดีรับการลงทุน แต่พอถึงเวลาจริงก็ต้องรอไฟเขียวจากรัฐบาลกลาง

สิ่งที่เปลี่ยนไปจากปีก่อนคือ ปีที่แล้วจีนถูกมองว่าเป็นตัวปัญหา แต่ปีนี้จีนกลายเป็นตัวปัญหาที่น้อยลง หรือเป็นส่วนหนึ่งของทางออกได้ในบางเรื่อง

ผู้บริหารยังต้องระวังอีกอย่างคือ อย่ามองบริษัทจีนเป็นก้อนเดียวกันภายใต้ร่มยุทธศาสตร์เดียว เพราะบริษัทจีนแข่งกันเองอย่างดุเดือดที่สุด เวลาออกไปบุกตลาดโลกก็ยังแย่งตลาดกันเอง พูดอีกแบบคือคู่แข่งของ CEO ต่างชาติวันนี้อาจไม่ใช่ 'จีน' ในฐานะประเทศ แต่เป็นบริษัทจีนรายหนึ่งที่กำลังออกไปตีตลาดเดียวกัน

Resilience คือทักษะหลักใหม่ของผู้บริหาร

เมื่อโลกไม่มีคำตอบชัด ๆ ให้เดินตาม สิ่งที่ผู้บริหารต้องมีจึงไม่ใช่ความแน่นอน แต่เป็น resilience หรือความยืดหยุ่นในการปรับตัวและฟื้นตัว

ผู้บริหารที่ปรึกษาในจีนสรุปว่า ธุรกิจต้องเรียนรู้ที่จะอยู่กับความคลุมเครือและความไม่แน่นอน ในโลกที่ไม่มีความชัดเจน ไม่มีคำตอบสำเร็จรูป ผู้นำธุรกิจต้องค่อย ๆ คลำทางไปข้างหน้า

สิ่งที่เขาเห็นคือ ธุรกิจจำนวนมากปรับตัวเข้าหาความเป็นจริงใหม่นี้ไปแล้ว และวันนี้พวกเขายืดหยุ่นและทนทานต่อแรงกระแทกได้มากกว่าที่เคยเป็นมา ที่ปรึกษาภาคธุรกิจอีกคนเห็นตรงกันว่าธุรกิจแข็งแกร่งขึ้นจากการผ่านความผันผวนรอบนี้

สิ่งสำคัญที่สุดที่ซัมมิตทำสำเร็จ ในสายตาเธอ ไม่ใช่รายละเอียดของข้อตกลง แต่คือการที่มันเกิดขึ้นจริง และทั้งสองฝ่ายให้คำมั่นว่าจะคุยกันต่อ ความคืบหน้าต้องใช้เวลา และบางครั้งการมีความคลุมเครือพร้อมกับรู้ว่ายังมีการพูดคุยกันอยู่ ก็ดีกว่าการไม่มีอะไรเลย

ทั้งหมดนี้คือเหตุผลที่การเป็น CEO ยุคนี้ยากกว่าเดิมมาก เพราะพื้นที่ใต้เท้าขยับตลอดเวลา ความระแวงและการแข่งขันจะยังเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ถ้าปล่อยให้ทุกอย่างเดินไปตามธรรมชาติของมัน ในระยะยาวปลายทางน่าเป็นห่วง

โจทย์ของผู้บริหารยุคนี้จึงไม่ได้มีแค่การเอาตัวรอดจากความไม่แน่นอน แต่คือการเป็นส่วนหนึ่งของการสร้างเสถียรภาพที่ยังเขียนไม่เสร็จ ในโลกแบบนี้ ความยืดหยุ่นในการปรับตัวไม่ใช่ทางเลือก แต่กลายเป็นเนื้องานหลักไปแล้ว

อ้างอิง : เซสชัน 'US and China From Here to Where ?' ในงาน Summer Davos (Annual Meeting of the New Champions, World Economic Forum)

Supply Chain โลกกำลังเปลี่ยนไปอย่างไร เมื่อความไม่แน่นอนกลายเป็นเรื่องที่ธุรกิจต้องรับมือและเจอทุกวัน

2026-06-25T02:16:37+00:00

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาห่วงโซ่อุปทานทั่วโลกต้องเผชิญกับแรงกดดันจากหลายด้านทั้งการระบาดของโควิด-19 ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ มาตรการทางการค้าและปัญหาด้านพลังงาน เหตุการณ์เหล่านี้ทำให้หลายบริษัทต้องกลับมาทบทวนวิธีบริหารจัดการซัพพลายเชนอีกครั้ง

ในเวทีเสวนา ‘Supply Chains Reborn’ ผู้บริหารจากภาคโลจิสติกส์ ภาคการผลิตและภาครัฐได้แลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงที่กำลังเกิดขึ้น โดยมีประเด็นร่วมกันคือความไม่แน่นอนอาจไม่ใช่เหตุการณ์ชั่วคราวอีกต่อไป แต่กลายเป็นปัจจัยหลักที่ธุรกิจต้องเตรียมรับมืออยู่ตลอดเวลา

ซัพพลายเชนยังไปต่อได้ แม้วิกฤตยืดเยื้อ

หนึ่งในประเด็นที่ถูกพูดถึงคือผลกระทบจากความขัดแย้งในภาคตะวันออกกลางที่ส่งผลต่อเส้นทางการขนส่งและกำลังขนส่งสินค้าทั้งจากทางเรือและทางอากาศ ทำให้เกิดความล่าช้า ต้นทุนเพิ่มขึ้น และต้นทุนน้ำมันที่แพงขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่อย่างไรก็ตามผู้ร่วมเสวนาหลายคนมองว่าสิ่งที่น่าสนใจคือระบบการค้าโลกยังคงดำเนินต่อไปได้ แม้จะเกิดการหยุดชะงักในหลายจุด บริษัทจำนวนมากสามารถหาแหล่งวัตถุดิบทางเลือก ปรับเส้นทางขนส่ง หรือเปลี่ยนรูปแบบการดำเนินงานเพื่อรับมือกับสถานการณ์ได้

สิ่งที่เปลี่ยนไปคือองค์กรไม่ได้มองเรื่องต้นทุนและความเร็วเป็นปัจจัยหลักเพียงอย่างเดียวอีกต่อไป แต่เริ่มให้ความสำคัญกับความมั่นคง ความต่อเนื่อง และความสามารถในการรับมือกับเหตุการณ์ไม่คาดคิดมากขึ้น

การกระจายฐานการผลิตกลายเป็นเรื่องที่หลายบริษัทให้ความสำคัญ

ผู้ร่วมเสวนาหลายคนเห็นตรงกันว่ากระแสโลกาภิวัตน์ไม่ได้หายไป แต่รูปแบบการดำเนินงานต่างหากกำลังเปลี่ยนแปลงในช่วงที่ผ่านมาหลายองค์กรเริ่มกระจายฐานการผลิตไปยังหลายประเทศมากขึ้น ผ่านแนวคิดอย่าง ‘China Plus One’ หรือ ‘China Plus N’ เพื่อลดความเสี่ยงจากภาษีนำเข้า กฎระเบียบ หรือความตึงเครียดทางการเมืองระหว่างประเทศ

ขณะเดียวกันหลายบริษัทก็ยังคงขยายธุรกิจในจีนต่อไป เนื่องจากจีนยังมีข้อได้เปรียบด้านขนาดตลาด โครงสร้างพื้นฐาน และเครือข่ายซัพพลายเออร์ที่แข็งแกร่ง ด้านบริษัทผู้ผลิตอย่าง TCL ระบุว่าหลายองค์กรจีนกำลังปรับตัวจากการเป็นเพียงผู้ส่งออกสินค้าไปสู่การลงทุนและสร้างกำลังการผลิตในประเทศต่าง ๆ มากขึ้น เพื่อให้สามารถรองรับความต้องการของแต่ละภูมิภาคได้โดยตรง

AI ถูกนำมาใช้มากขึ้น แต่ยังอยู่ในช่วงเรียนรู้และพัฒนา

AI เป็นอีกหัวข้อที่ถูกพูดถึงตลอดการเสวนาแต่ภาพที่สะท้อนออกมาไม่ได้เป็นการมองว่า AI จะเข้ามาเปลี่ยนทุกอย่างในทันที ปัจจุบันองค์กรจำนวนมากเริ่มนำ AI มาใช้ในงานที่เกี่ยวข้องกับงานเอกสาร การจัดการข้อมูล การวางแผนเส้นทางขนส่ง หรือแม้แต่การคาดการณ์อนาคต ผู้ร่วมเสวนาบางคนมองว่าเป้าหมายระยะยาวคือพัฒนา AI ให้ช่วยตัดสินใจเรื่องที่ซับซ้อนขึ้น โดยอาศัยข้อมูลจากหลายฝ่ายในห่วงโซ่อุปทานร่วมกัน

อย่างไรก็ตามผู้แทนจากภาคการผลิตยอมรับว่ายังมีตัวอย่างการใช้งาน AI ในซัพพลายเชนที่สร้างผลลัพธ์ชัดเจนในวงกว้างไม่มากนักและหลายองค์กรยังอยู่ในช่วงทดลอง เรียนรู้และหาวิธีนำเทคโนโลยีไปใช้ให้เกิดประโยชน์จริง ๆ อยู่

ความยืดหยุ่นกลายเป็นเรื่องจำเป็น

ตลอดการเสวนามีประเด็นหนึ่งที่ถูกพูดถึงซ้ำหลายครั้ง คือโลกธุรกิจกำลังเผชิญความไม่แน่นอนที่คาดเดาได้ยากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นความขัดแย้งระหว่างประเทศ การเปลี่ยนแปลงด้านกฎระเบียบหรือปัจจัยทางเศรษฐกิจ สิ่งที่หลายองค์กรกำลังลงทุนจึงไม่ใช่แค่การเพิ่มประสิทธิภาพ แต่รวมถึงการสร้างทางเลือกสำรอง การกระจายความเสี่ยงและตอบสนองต่อความเปลี่ยนแปลงได้เร็วขึ้น แม้แนวทางเหล่านี้จะมาพร้อมกับต้นทุนที่สูงขึ้น แต่ผู้ร่วมเสวนาหลายคนมองว่าในสภาพแวดล้อมปัจจุบัน การปรับตัวให้ไวกลายเป็น 'สิ่งจำเป็น' ของธุรกิจไปแล้ว ไม่ใช่แค่แผนเผื่อฉุกเฉินเหมือนเมื่อก่อน

ถอดแผนพัฒนา 5 ปี ฉบับที่ 15 ของจีน: เมื่อโจทย์ใหญ่ไม่ใช่ว่าจะผลิตอะไร แต่คือทำอย่างไรให้คนกล้าใช้จ่าย

2026-06-25T00:50:03+00:00

ไม่บ่อยนักที่แผนพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศหนึ่งจะถูกจับตาจากคนทั้งโลกมากเท่าครั้งนี้ บนเวที Summer Davos 2026 ที่เมืองต้าเหลียน วงเสวนาหัวข้อ 'แกะรอยแผนพัฒนา 5 ปี ฉบับที่ 15' (15th Five-Year Plan, Unpacked) ซึ่งจัดร่วมกับ China Global Television Network (CGTN) เปิดประเด็นด้วยข้อสังเกตที่ตรงไปตรงมาว่า การที่เรานั่งคุยกันเรื่องแผน 5 ปีของจีนในปี 2026 ด้วยความสนใจระดับนี้ ไม่ใช่ภาพที่หลายคนคาดไว้ตั้งแต่ต้นศตวรรษที่ 21

แผน 5 ปีฉบับนี้วางทิศไว้อย่างไร และต้องข้ามภูเขาสามลูกอะไรบ้าง

ผู้ร่วมเวทีสายผู้กำหนดนโยบายอธิบายว่า กรอบและทิศทางของแผน 5 ปี ฉบับที่ 15 ถูกวางไว้ชัดเจนแล้วทั้งในรายงานการทำงานของรัฐบาลและในแนวทางหลักของแผน โดยตั้งแต่ปี 2026 ซึ่งเป็นปีแรกของแผน จีนจะยังคงให้น้ำหนักกับการพัฒนาเศรษฐกิจ โดยเฉพาะการพัฒนาเชิงคุณภาพ และใช้การปฏิรูปกับนวัตกรรมเป็นตัวขับเคลื่อนหลัก ควบคู่กับการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนและการพึ่งพาตนเองด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

แต่ผู้ร่วมเวทีย้ำว่าสิ่งที่อยู่บนกระดาษไม่เพียงพอ และระบุถึงความท้าทายใหญ่สามเรื่องที่ต้องลงมือแก้จริง เรื่องแรกคือการประคองรากฐานเศรษฐกิจ เพราะตัวเลขชี้วัดในช่วงสองเดือนที่ผ่านมายังไม่สู้ดีนัก เรื่องที่สองคือการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากร โดยจำนวนประชากรจีนแตะจุดสูงสุดที่ 1.4 พันล้านคนในปี 2021 ก่อนจะลดลงราว 7.7 ล้านคนในช่วงสี่ปีถัดมา ซึ่งจะกดดันทั้งระบบประกันสังคมและพลวัตทางเศรษฐกิจในระยะยาว และเรื่องที่สามคือสถานการณ์ระหว่างประเทศ ทั้งความเปลี่ยนแปลงทางภูมิรัฐศาสตร์และลัทธิกีดกันทางการค้าที่กำลังบรรจบและส่งผลกระทบยาว

แม้โจทย์จะหนัก แต่ผู้ร่วมเวทีแสดงความมั่นใจว่าหากเดินตามแผน จีนยังมีจุดแข็งเชิงสถาบัน ตลาดขนาดมหาศาล ห่วงโซ่อุตสาหกรรมที่ครบวงจร ขีดความสามารถด้านนวัตกรรม และความมุ่งมั่นในการปฏิรูปและเปิดกว้าง โดยมาตรการรูปธรรมที่ต้องทำคือเสริมการกำกับเศรษฐกิจมหภาคเพื่อรักษาโมเมนตัมการเติบโต ขยายอุปสงค์ในประเทศ เสริมความเข้มแข็งให้ภาคอุตสาหกรรม และเดินหน้าปฏิรูปให้ลึกขึ้น

จาก 'จี้ฮว่า' สู่ 'กุยฮว่า' ความเปลี่ยนแปลงเล็กๆ ที่บอกอะไรมากกว่าที่คิด

จุดที่วิทยากรสายประวัติศาสตร์เศรษฐกิจชวนมองคือ การแปลคำว่าแผน 5 ปีเป็นภาษาตะวันตกได้กลบความเปลี่ยนผ่านสำคัญที่เกิดขึ้นในช่วงทศวรรษ 2000 ไว้ นั่นคือการขยับจากคำว่า 'จี้ฮว่า' (计划) ซึ่งหมายถึงการวางแผนแบบเมทริกซ์ทางสถิติ ไปสู่คำว่า 'กุยฮว่า' (规划) ที่ใกล้เคียงกับคำว่าธรรมาภิบาลและการกำกับดูแลมากกว่า ความต่อเนื่องและความสำเร็จของจีนจึงไม่ได้มาจากการทำแผน 5 ปีซ้ำๆ แบบเดิมที่มีรากมาตั้งแต่สหภาพโซเวียตยุคสตาลินช่วงปลายทศวรรษ 1920 แต่มาจากการปรับเปลี่ยนรูปแบบการกำกับดูแลอยู่ตลอดเวลา รวมถึงการชูภาคเอกชนให้เป็นตัวขับเคลื่อนนวัตกรรม

วิทยากรรายนี้ชี้ว่า ความน่าสนใจของจีนในเวลานี้คือการมีวิสัยทัศน์ระยะยาวที่ชัดเจน ซึ่งเป็นภาพที่ตัดกันอย่างชัดเจนกับความปั่นป่วนที่หลายประเทศกำลังเผชิญ แต่ความท้าทายจากภายนอกก็เป็นเรื่องจริงและจะไม่หายไป โดยเฉพาะวาทกรรมที่เรียกว่า 'China Shock 2.0' ซึ่งพุ่งเป้าไปที่ดุลการค้าเกินดุลมหาศาลของจีนที่ระดับ 1.2 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ แม้เมื่อเทียบสัดส่วนกับจำนวนประชากรแล้วปริมาณการส่งออกจะยังไม่มากเท่าเยอรมนีในยุครุ่งเรือง แต่ก็ถือเป็นความไม่สมดุลระดับโลกที่ใหญ่มาก คำถามที่จะถูกถามซ้ำตลอดอายุของแผนฉบับนี้จึงเป็นว่า 'ในเมื่อจีนส่งออกได้มากขนาดนี้ แล้วการนำเข้าอยู่ที่ไหน'

หักพวงมาลัยครั้งใหญ่ จากโตด้วยปริมาณ สู่โตด้วยคุณภาพ

นักเศรษฐศาสตร์การเมืองในวงเสวนาเสนอวิธีมองที่เห็นภาพ ด้วยการเปรียบแผน 5 ปีก่อนหน้านี้กับการขับรถไปข้างหน้าในเส้นทางที่ชัดเจน ภายใต้สิ่งที่เรียกว่าโมเดลการเติบโตแบบเก่าซึ่งตั้งแต่ทศวรรษ 1980 พึ่งพาการผนวกเข้ากับเศรษฐกิจโลก การส่งออก การผลิตสินค้าอุปโภคบริโภค การลงทุน และการก่อสร้าง ทุกๆ 5 ปีก็เพียงปรับแต่งเล็กน้อยแล้วเหยียบคันเร่งต่อไป แต่แผนฉบับที่ 14 และ 15 ต่างออกไป เพราะมันคือการ 'จับพวงมาลัยให้มั่นแล้วหักเลี้ยวครั้งใหญ่' จากการไล่ตามปริมาณผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) ไปสู่การเติบโตเชิงคุณภาพ

หัวใจของการเลี้ยวครั้งนี้อยู่ที่ประเภทของนวัตกรรม วิทยากรอธิบายว่าตลอด 30 ถึง 40 ปีที่ผ่านมา จีนเก่งเรื่องการต่อยอดนวัตกรรมในระดับการนำไปใช้ หรือที่เรียกว่าจาก 1 ไป 10 และการขยายขนาดจาก 10 ไป 100 แต่ตั้งแต่แผนฉบับที่ 14 เป็นต้นมา จีนต้องการเก่งในนวัตกรรมอีกแบบที่เรียกว่า 'ศูนย์ไปหนึ่ง' (Zero to One) ซึ่งหมายถึงการวิจัยพื้นฐานและการพัฒนาวิทยาศาสตร์ต้นน้ำ เหตุที่การเปลี่ยนผ่านนี้เกิดในแผนฉบับที่ 14 เพราะแผนนั้นถูกเขียนขึ้นในปี 2020 ซึ่งเป็นช่วงกลางการระบาดใหญ่และเป็นจังหวะที่ความสัมพันธ์สหรัฐฯ กับจีนตึงเครียดเป็นพิเศษ จีนจึงตระหนักว่าการก้าวสู่ขั้นต่อไปไม่ใช่แค่เรื่องในประเทศ แต่ต้องปรับตัวรับความจริงทางภูมิรัฐศาสตร์ใหม่ด้วยการเป็นทั้งผู้ขยายขนาดระดับมหึมาและนักนวัตกรรมแบบศูนย์ไปหนึ่งที่เก่งจริง

พลังงานกักเก็บขึ้นแท่นอุตสาหกรรมเสาหลัก และจุดเปลี่ยนจากนโยบายนำสู่ตลาดนำ

มุมมองจากภาคธุรกิจมาจากผู้บริหารภาคธุรกิจพลังงานสะอาดด้านการกักเก็บพลังงาน ที่ชี้ว่าในแผนฉบับที่ 15 พลังงานกักเก็บรูปแบบใหม่ถูกกำหนดให้เป็นหนึ่งในหกอุตสาหกรรมเสาหลัก พร้อมชุดนโยบายสนับสนุน รวมถึงการนำมูลค่าของการกักเก็บพลังงานไปคำนวณในค่าไฟฟ้าปลายทาง ซึ่งถือเป็นสัญญาณบวกที่ชัดเจน และทำให้อุตสาหกรรมนี้กำลังเปลี่ยนจากช่วงเริ่มต้นไปสู่ช่วงเร่งตัว นั่นคือการเปลี่ยนผ่านจากการขับเคลื่อนด้วยนโยบายไปสู่การขับเคลื่อนด้วยตลาด

ในเชิงตัวเลข แผนระดับชาติตั้งเป้ากำลังการติดตั้งในประเทศไว้ที่ 1.8 กิกะวัตต์ (GW) ภายในปี 2027 แต่จากการวิเคราะห์ของบริษัทเองมองว่าตัวเลขจริงน่าจะสูงกว่านั้นมาก โดยคาดว่าภายในปี 2030 กำลังการติดตั้งพลังงานกักเก็บทั่วโลกอาจแตะ 2 ถึง 3 เทระวัตต์ (TW) คิดเป็นมูลค่าอุตสาหกรรมรวมราว 10 ล้านล้านหยวน (RMB) สิ่งที่อุตสาหกรรมมักไม่อยากพูดถึงคือต้นทุน แต่เมื่อต้นทุนการผลิตไฟฟ้าจากลมและโซลาร์เซลล์ (Photovoltaics หรือ PV) ลดลงอย่างรวดเร็ว ต้นทุนอุปกรณ์กักเก็บพลังงานก็จะลดลงตามอย่างมีนัยสำคัญ โดยคาดว่าต้นทุนตลอดวงจรชีวิตต่อกิโลวัตต์-ชั่วโมง (kWh) จะต่ำลงเหลือเพียง 0.1 หยวน และจะพาค่าไฟฟ้าปลายทางเข้าสู่ยุค 0.3 หยวนต่อกิโลวัตต์-ชั่วโมง ทำให้พลังงานสีเขียวมีต้นทุนแข่งขันได้เหนือพลังงานรูปแบบดั้งเดิม

ผู้บริหารรายนี้มองว่าแหล่งเติบโตที่ใหญ่ที่สุดจะมาจากการที่พลังงานสีเขียวเข้าไปแทนที่พลังงานแบบเดิม โดยปีที่ผ่านมาอัตราการใช้ไฟฟ้า (Electrification Rate) ของจีนอยู่ที่ราว 30% สูงกว่าค่าเฉลี่ยโลกที่ราว 28% และทุกๆ 1 จุดเปอร์เซ็นต์ที่เพิ่มขึ้น จะปลดล็อกความต้องการกำลังติดตั้งพลังงานกักเก็บได้อีก 4 ถึง 5 เทระวัตต์ ส่วนปัจจัยที่จะทำให้เกิดขึ้นจริงภายใน 5 ปี คือการลงทุนด้านการวิจัยและพัฒนา (R&D) ของภาคเอกชน โดยเฉพาะเทคโนโลยีกักเก็บพลังงานระยะยาวที่เก็บไฟได้หลายวัน และความก้าวหน้าของวัสดุแบตเตอรี่ โดยมองว่าในราว 5 ปีจะเห็นแบตเตอรี่โซเดียมที่วัตถุดิบหาง่ายกว่า อายุการใช้งานยาวกว่า และรองรับการชาร์จได้ถึง 20,000 รอบ ซึ่งจะช่วยแก้คอขวดของแบตเตอรี่ลิเทียมในปัจจุบัน และยังช่วยให้แต่ละประเทศมีความมั่นคงทางพลังงานที่เป็นอิสระจากทรัพยากรธรรมชาติของตนเองมากขึ้น

ทำไม 'การทำให้คนจีนกล้าใช้จ่าย' ถึงเป็นโจทย์ที่ยากที่สุด

ประเด็นที่วงเสวนาให้น้ำหนักมากที่สุดคือการบริโภค ซึ่งเป็นข้อต่อที่อ่อนแอที่สุดในบรรดาตัวขับเคลื่อนเศรษฐกิจจีน ผู้ร่วมเวทีสายผู้กำหนดนโยบายยอมรับว่าการกระตุ้นการบริโภคต้องใช้เวลา ไม่เหมือนการกระตุ้นการลงทุนหรือการผลิตที่เห็นผลเร็วกว่า และไม่มีทางเปลี่ยนได้ในชั่วข้ามคืน แม้จีนจะมีประชากร 1.4 พันล้านคน มีชนชั้นกลางถึง 400 ล้านคน และผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศต่อหัวในปี 2025 อยู่ที่ 13,900 ดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งตามรูปแบบการพัฒนาทั่วไปเมื่อทะลุระดับ 10,000 ดอลลาร์สหรัฐ การบริโภคควรจะเร่งตัวขึ้นอย่างชัดเจน แต่การบริโภคภาคครัวเรือนในเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมากลับติดลบ

เหตุผลที่มักถูกมองข้ามคือโครงสร้างประชากร เพราะปัจจุบันจีนมีเด็กเกิดใหม่น้อยกว่า 8 ล้านคนต่อปี เทียบกับช่วงพีคที่เคยสูงถึง 20 ล้านคนต่อปี ในเมื่อกลุ่มแม่และเด็กเป็นกลุ่มผู้บริโภคหลัก จำนวนที่ลดลงจึงกดการบริโภคโดยตรง นอกจากนี้ยังมีเรื่องวัฒนธรรมการออมและความรู้สึกไม่มั่นคงในอนาคต รวมถึงการกระจายรายได้ที่ทุนและเทคโนโลยีกลายเป็นปัจจัยจัดสรรรายได้ คนที่คิดค้นเทคโนโลยีล้ำสมัยกลายเป็นเศรษฐีทันที ขณะที่คนส่วนใหญ่ยังเป็นมนุษย์เงินเดือนที่มีเพดานการใช้จ่ายจำกัด

ทางออกที่เสนอจึงเป็นชุดใหญ่ ตั้งแต่การปฏิรูปตลาดแรงงานและสร้างงานที่มีมูลค่าเพิ่มสูง การทำให้ประชาชน 'มีเงินในมือมากพอที่จะกล้าใช้จ่าย' และการเสริมระบบประกันสังคมโดยเฉพาะในชนบท ทั้งระบบบำนาญสำหรับเกษตรกรและประกันอาชีพสำหรับแรงงาน ไปจนถึงการสร้างสภาพแวดล้อมการบริโภคที่ดี โดยยกตัวอย่างซูเปอร์มาร์เก็ตอย่าง Pangdonglai ที่ได้รับความนิยมเพราะเน้นสินค้าคุณภาพ รวมถึงการใช้ AI เปิดฉากการบริโภครูปแบบใหม่ ทั้งนี้การบริโภคภาคบริการคิดเป็นสัดส่วนถึง 47% ของการบริโภครวมแล้ว แต่มาตรฐานของบริการที่ดียังไม่ชัดเจน จึงต้องมีกฎหมายและเกณฑ์วัดคุณภาพบริการที่ดีขึ้น พร้อมเพิ่มช่องทางการลงทุนให้ประชาชน ทั้งตลาดหุ้นและการรักษาเสถียรภาพมูลค่าอสังหาริมทรัพย์ เพราะผลตอบแทนจากสินทรัพย์เหล่านี้ส่งผลโดยตรงต่อการตัดสินใจใช้จ่าย

วิทยากรอีกรายเสริมว่าการบริโภคกับนวัตกรรมเป็นเรื่องเดียวกัน หากแผนฉบับที่ 14 เน้นการไล่ตามเทคโนโลยีล้ำสมัย แผนฉบับที่ 15 ก็คือการไล่ตามเทคโนโลยีบวกกับการกระตุ้นการบริโภค เพราะเมื่อจีนผลิตได้มหาศาลและราคาถูกจนไม่มีอุปสงค์ในประเทศมารองรับ มันก็กลายเป็น 'ช็อก' ต่อโลก แต่ถ้าดูดซับการผลิตไว้ในประเทศได้ ช็อกก็จะกลายเป็นโอกาส กุญแจสำคัญคือจีนต้องหันมาให้น้ำหนักกับนวัตกรรมระดับการนำไปใช้ การทำให้เป็นเชิงพาณิชย์ และการขยายขนาดอย่างพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ (E-commerce) มากขึ้น เพราะนวัตกรรมแบบนี้มีกำแพงการเข้าต่ำ คนจำนวนมากเข้ามามีส่วนร่วมได้ จึงสร้างการจ้างงานในวงกว้าง และการจ้างงานนี่เองที่จะแปรเป็นการบริโภคในที่สุด ประเด็นนี้สำคัญเพราะอุตสาหกรรมที่เติบโตสูงไม่จำเป็นต้องเป็นอุตสาหกรรมที่สร้างงานมากที่สุด จีนเก่งเรื่องระบบอัตโนมัติถึงขั้นมีโรงงานไร้คน (Lights-out Factory) มากที่สุดในโลก แต่คำถามที่ตามมาคือเมื่อระบบอัตโนมัติก้าวหน้าขนาดนี้ แล้วงานจะอยู่ที่ไหน เพราะประเทศที่มีประชากรสูงวัยจะปล่อยให้คนหนุ่มสาวหางานไม่ได้ไปพร้อมกันไม่ได้

สินค้าจีนสามระดับ จากผลบวกชัดเจน สู่สมรภูมิความมั่นคง และโซนสีเทาที่ต้องเจรจา

เมื่อพูดถึงบทบาทของจีนต่อโลก วิทยากรสายประวัติศาสตร์เศรษฐกิจเสนอให้แยกการวิเคราะห์ออกเป็นสามระดับ ระดับแรกคือสิ่งที่เป็นผลบวกสุทธิต่อโลกอย่างชัดเจน เช่น โซลาร์เซลล์และการกักเก็บพลังงานด้วยแบตเตอรี่ ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมที่แทบไม่เคยมีมาก่อน เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และเปิดโอกาสให้ประเทศยากจนโดยเฉพาะในแอฟริกาใต้สะฮารา ที่มีคนหลายร้อยล้านยังเข้าไม่ถึงไฟฟ้า ได้เข้าถึงพลังงานง่ายขึ้น เรื่องนี้จีนควรยืนยันจุดยืนอย่างชัดเจน

ระดับที่สองคือเรื่องที่เป็นการแข่งขันแบบผลรวมเป็นศูนย์และเกี่ยวพันกับความมั่นคงอย่าง AI ซึ่งคลุมเครือในผลกระทบและถูกสหรัฐฯ กำหนดให้เป็นพื้นที่แข่งขันเข้มข้น โดยจีนเลือกใช้กลยุทธ์แบบโมเดลเปิด (Open Model) ที่ต่างจากสหรัฐฯ แต่ไม่ว่าอย่างไรก็ยากที่จะหลีกเลี่ยงนัยด้านความมั่นคง ส่วนระดับที่อยู่ตรงกลางที่ซับซ้อนที่สุดคือยานยนต์ไฟฟ้า (EV) ซึ่งด้านหนึ่งคือพลังงานสะอาดที่จำเป็นต่อการมุ่งสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอน แต่อีกด้านหนึ่งมันเข้าไปแทนที่อุตสาหกรรมแกนกลางที่เป็นถึงอัตลักษณ์ของชาติสำหรับประเทศอย่างเยอรมนี

วิทยากรรายนี้ชี้ว่าความตึงเครียดทางการค้าระหว่างยุโรปกับจีนปรากฏชัดที่สุดในกรณีนี้ และมองว่าจีนจำเป็นต้องเจรจากับบรัสเซลส์เรื่องเงื่อนไขการเข้าถึงตลาด โดยตัวแปรชี้ขาดคือเยอรมนีซึ่งเป็นเสียงทรงพลังที่สุดในยุโรปและมีผลประโยชน์ในจีนมากที่สุด สะท้อนจากการที่ผู้ผลิตรถยนต์เยอรมันต่างยืนยันว่าจะอยู่ในตลาดจีนต่อ เพราะเปรียบได้กับการได้เล่นใน 'แชมเปียนส์ลีก' ที่ตัดสินว่าใครแข่งขันได้จริง คำแนะนำต่อปักกิ่งจึงเป็นการเก็บความขุ่นเคืองไว้ แล้วโฟกัสไปที่การทำข้อตกลงให้ได้ เพราะเรื่องนี้พัวพันกับตำแหน่งงานภาคการผลิตราว 12.5 ล้านตำแหน่งในระบอบประชาธิปไตย ซึ่งเป็นพื้นที่ที่พรรคการเมืองแนวประชานิยมขวาจัดจะใช้หาเสียง

เมื่อบริษัทจีนออกสู่โลก ไม่ใช่แค่ส่งออก แต่ต้องลงหลักปักฐาน

ในมุมของการออกไปลงทุนต่างประเทศ ผู้บริหารภาคธุรกิจพลังงานสะอาดมองว่าเป็นสิ่งที่บริษัทจีนต้องทำ เพราะกำลังการผลิตของจีนไม่อาจรองรับด้วยตลาดในประเทศเพียงอย่างเดียว ทุกบริษัทที่มีความสามารถในการแข่งขันจึงต้องออกไปสร้างฐานที่เป็นท้องถิ่นมากขึ้น โดยหัวใจสำคัญคือการสร้างความร่วมมือกับพันธมิตรท้องถิ่น ซึ่งบทเรียนที่ดีคือการที่บริษัทจากญี่ปุ่น เกาหลีใต้ เยอรมนี และสหรัฐฯ เคยแลกเทคโนโลยีกับการเข้าถึงตลาดจีนในหลายทศวรรษก่อน

ผู้บริหารรายนี้เปรียบอุตสาหกรรมกักเก็บพลังงานว่าเป็นโครงสร้างพื้นฐานใหม่และเป็นเทคโนโลยีอเนกประสงค์คล้าย AI ที่เมื่อต้นทุนลดถึงจุดวิกฤตก็จะหนุนภาคการผลิตด้วยพลังงานสะอาดและราคาถูกลง พร้อมเสริมความมั่นคงทางพลังงานของประเทศนั้นๆ จึงต้องเปิดกว้างและบ่มเพาะความร่วมมือท้องถิ่น โดยรัฐบาลจีนเองก็ควรสนับสนุนบริษัทให้มากขึ้นเช่นกัน ทั้งนี้ผู้ร่วมเวทีสายผู้กำหนดนโยบายเสริมในช่วงถาม-ตอบว่า จีนจะเปิดกว้างยิ่งขึ้นและเป็นการเปิดสองทาง คือทั้งดึงเข้ามาและออกไป แต่จะปรับให้เข้ากับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไป โดยเฉพาะปัญหาการแข่งขันที่เข้มข้นเกินไปหรือ 'อินโวลูชัน' (Involution) ในภาคยานยนต์พลังงานใหม่ (New Energy Vehicle หรือ NEV) ที่จีนต้องการแก้ที่บ้านตัวเอง ไม่ใช่ส่งออกปัญหานี้ไปให้ประเทศอื่น

แผน 5 ปีไม่ใช่คำสั่ง แต่คือ 'สัญญาณ' และสิ่งที่ไม่ได้เขียนไว้ก็สำคัญพอกัน

ข้อสรุปเชิงธรรมาภิบาลที่น่าสนใจที่สุดมาจากนักเศรษฐศาสตร์การเมือง ที่เสนอว่าคนมักเข้าใจผิดว่าจีนยังเป็นเศรษฐกิจแบบวางแผน ทั้งที่จริงควรมองว่าเป็น 'เศรษฐกิจเชิงสัญญาณ' (Signaling Economy) มากกว่า เพราะความท้าทายที่จีนเผชิญทุกวันนี้ซับซ้อนและเต็มไปด้วยการแลกได้แลกเสีย จนไม่อาจสั่งการให้หลุดพ้นได้ เอกสารอย่างแผน 5 ปีจึงไม่ได้ออกคำสั่ง แต่ส่งสัญญาณ ซึ่งเปิดช่องให้ตีความ และการตีความก็เปิดทางให้เกิดความยืดหยุ่นและการปรับตัว

วิธีอ่านแผนแบบนี้คือต้องถามด้วยว่า 'อะไรที่ไม่ได้ถูกเขียนไว้ในแผน' เพราะในบริบทการกำหนดนโยบายของจีน สิ่งที่ไม่พูดมักสำคัญพอๆ กับสิ่งที่พูด ตัวอย่างเช่นนวัตกรรมที่เคยปรากฏในแผนฉบับที่ 13 อย่างการเป็นผู้ประกอบการเพื่อทุกคน สตาร์ทอัพ และเศรษฐกิจแบ่งปัน กลับหายไปจากแผนฉบับที่ 14 และ 15 เพราะนวัตกรรมเหล่านั้นเป็นแบบ 1 ไป 10 และ 10 ไป 100 ที่จีนเคยเก่ง แต่ถูกแทนที่ด้วยการเน้นแบบศูนย์ไปหนึ่งเพื่อความมั่นคงทางภูมิเศรษฐศาสตร์ คำถามต่อไปจึงเป็นว่าในแผนฉบับที่ 16 อะไรจะถูกดึงกลับเข้ามา ซึ่งนักเศรษฐศาสตร์การเมืองรายนี้มองว่าน่าจะเป็นนวัตกรรมระดับการนำไปใช้ที่แม้จะดูไม่สำคัญในเชิงภูมิเศรษฐศาสตร์ แต่มีกำแพงการเข้าต่ำ ทำให้คนจำนวนมากมีส่วนร่วม สร้างงาน และแปรเป็นการบริโภคได้ในที่สุด

คำถามจากแอฟริกาใต้ และอนาคตของงานในโรงงานยุค AI

ช่วงท้ายเปิดให้ถามคำถาม โดยผู้แทนจากหน่วยงานคลังของแอฟริกาใต้ตั้งข้อสังเกตว่า รถยนต์จีนคุณภาพดีหลั่งไหลเข้าประเทศอย่างรวดเร็ว ป้ายโฆษณารถจีนเต็มทางหลวงสายหลัก จนผู้ผลิตเยอรมันถึงขั้นปิดโรงงาน แต่รถเหล่านั้นเป็นการนำเข้า ไม่ได้ผลิตในประเทศ จึงถามว่ารัฐบาลจีนคิดอย่างไรกับการตั้งฐานการผลิตในต่างแดน คำตอบจากผู้ร่วมเวทีสายผู้กำหนดนโยบายคือ จีนจะเปิดกว้างขึ้นเรื่อยๆ และจะปรับการเปิดให้เข้ากับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไป แต่การจะตั้งฐานการผลิตที่ไหนเป็นการตัดสินใจของบริษัท ไม่ใช่สิ่งที่รัฐบาลตอบแทนได้ ด้านผู้บริหารภาคธุรกิจเสริมว่าบริษัทจะพิจารณาทั้งภูมิรัฐศาสตร์ สภาพแวดล้อมการลงทุนที่ปลอดภัยและยั่งยืน บุคลากร ระบบไฟฟ้าและโครงสร้างพื้นฐานที่มั่นคง รวมถึงศักยภาพตลาด และมักให้น้ำหนักกับการลงทุนในศูนย์กลางเฉพาะจุดมากกว่ากระจายไปทุกประเทศ

อีกคำถามคือเรื่องงานที่จะหายไปและงานที่จะเติบโตในยุค AI ผู้บริหารรายนี้มองว่าจำนวนแรงงานคนโดยรวมอาจลดลง แต่คุณภาพและระดับของบุคลากรจะสูงขึ้น และเมื่อถูกถามต่อเรื่องการหายไปของงานระดับเริ่มต้น เขาตอบด้วยตรรกะธุรกิจง่ายๆ คือการชั่งต้นทุนระหว่างหุ่นยนต์ AI กับแรงงานคน โดยเชื่อว่าจะยังไม่เห็น AI เข้ามาแทนที่พนักงานหน้างานในโรงงานในระยะสั้น แต่ AI จะเข้ามาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพมากกว่า ส่วนโรงงานไร้คนนั้นยังเป็นคำถามใหญ่ และการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างที่จะเกิดขึ้นจะถูกขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีกระบวนการผลิตและระบบอัตโนมัติของเครื่องจักร มากกว่าหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์

โดยสรุป วงเสวนาสะท้อนตรงกันว่าแผนพัฒนา 5 ปี ฉบับที่ 15 ของจีนไม่ได้เป็นเพียงการต่อยอดการผลิตและนวัตกรรมต้นน้ำ แต่คือการเดิมพันครั้งใหญ่ว่าจีนจะดูดซับกำลังการผลิตมหาศาลของตนเองด้วยการบริโภคในประเทศได้หรือไม่ และจะเปลี่ยนแรงกดดันจากภายนอกอย่าง 'China Shock 2.0' ให้กลายเป็นโอกาสได้มากน้อยเพียงใด ภายในกรอบของระบบที่ทำงานด้วยการส่งสัญญาณและการปรับตัวมากกว่าการสั่งการ

ที่มา: วงเสวนา '15th Five-Year Plan, Unpacked' งาน Summer Davos 2026

'จากการขายอินเทอร์เน็ต สู่การขายพลัง AI' Huawei ชี้อนาคตของโทรคมนาคมจะขับเคลื่อนด้วยโมเดลรายได้จาก Token Monetization

2026-06-24T23:35:14+00:00

ในงาน MWC Shanghai 2026 Huawei เปิดตัวแนวคิดใหม่สำหรับอุตสาหกรรมโทรคมนาคม ภายใต้ธีม “Advancing All Intelligence” โดยชูการผสาน บริการ เครือข่าย และการประมวลผล หรือ Service-Network-Compute Integration เพื่อช่วยให้ผู้ให้บริการเครือข่ายสร้างรายได้จากทั้งการใช้งานข้อมูลแบบเดิม และการใช้งาน AI ที่กำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว

AI กำลังเปลี่ยนบทบาทของเครือข่ายมือถือ

David Wang รองประธานบอร์ดและ Rotating Chairman ของ Huawei ระบุว่า ตลอด 40 ปีที่ผ่านมา การพัฒนาเทคโนโลยีมือถือในแต่ละเจเนอเรชันเป็นหัวใจสำคัญที่ทำให้อุตสาหกรรมโทรคมนาคมเติบโต จากการเพิ่มประสิทธิภาพของคลื่นความถี่ ไปจนถึงการทำให้โครงสร้างเครือข่ายเรียบง่ายขึ้น และเปิดทางให้เกิดบริการใหม่ ๆ

แต่เมื่อโลกเข้าสู่ยุค AI เครือข่ายมือถือจะไม่ได้ทำหน้าที่แค่รับส่งข้อมูลอีกต่อไป แต่ต้องรองรับบริการอัจฉริยะ โมเดล AI และ AI Agent ที่ต้องการการเชื่อมต่อแบบเรียลไทม์มากขึ้น

6 สิ่งที่ Huawei มองว่าจะกำหนดอนาคตอุตสาหกรรมมือถือ

Huawei ระบุว่า ยุคใหม่ของอุตสาหกรรมโทรคมนาคมต้องให้ความสำคัญกับ 6 เรื่องหลัก ได้แก่

การพัฒนาบริการและความสามารถใหม่สำหรับระบบสื่อสารในอนาคต
การผสาน AI เข้ากับเครือข่ายมือถือ
การสร้างสถาปัตยกรรมเครือข่ายที่เชื่อมต่อดาวเทียมและภาคพื้นดิน
การวางแผนคลื่นความถี่อย่างยั่งยืน
การกำหนดมาตรฐานของ AI-native core network
การสำรวจโมเดลธุรกิจใหม่สำหรับบริการมือถือ

จาก Byte Monetization สู่ Token Monetization

หัวใจสำคัญของการประกาศครั้งนี้คือการเปลี่ยนผ่านจากการสร้างรายได้จาก 'ปริมาณข้อมูล' หรือ Bytes ไปสู่การสร้างรายได้จาก 'Tokens' ซึ่งเป็นหน่วยสำคัญของการใช้งาน AI

พูดง่าย ๆ คือ ในอดีตผู้ให้บริการเครือข่ายอาจสร้างรายได้จากแพ็กเกจอินเทอร์เน็ต ความเร็ว หรือปริมาณดาต้า แต่ในยุค AI การใช้งานใหม่ ๆ เช่น AI Assistant, AI Glasses, Smart Home Assistant หรือบริการ AI Agent อาจกลายเป็นแหล่งรายได้ใหม่ที่ต้องพึ่งพาเครือข่ายคุณภาพสูงมากขึ้น

5G-A จะเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของบริการ AI

Huawei ระบุว่า ปัจจุบันจำนวนผู้ใช้งาน 5G-Advanced หรือ 5G-A ทั่วโลกเกิน 100 ล้านรายแล้ว และบริษัทกำลังทำงานร่วมกับผู้ให้บริการเครือข่ายทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย เพื่อผลักดันการสร้างรายได้จากประสบการณ์การใช้งาน 5G-A หรือ Experience Monetization

เป้าหมายคือทำให้ 5G-A ไม่ได้เป็นเพียงเทคโนโลยีเครือข่ายรุ่นใหม่ แต่กลายเป็นเครื่องมือในการรักษาผู้ใช้งานระดับกลางถึงพรีเมียม เพิ่มรายได้เฉลี่ยต่อผู้ใช้ หรือ ARPU และสร้างบริการใหม่ที่ตอบโจทย์การใช้งาน AI ในชีวิตประจำวัน

High Uplink กลายเป็นจุดขายใหม่ของเครือข่าย

หนึ่งในความสามารถที่ Huawei ให้ความสำคัญคือ High Uplink หรือความเร็วอัปโหลดสูง เพราะบริการ AI หลายรูปแบบไม่ได้ต้องการแค่ดาวน์โหลดเร็ว แต่ต้องส่งข้อมูลกลับขึ้นไปประมวลผลแบบเรียลไทม์ด้วย

ตัวอย่างเช่น AI Glasses ที่ใช้แปลภาษา หรือช่วยอธิบายนิทรรศการผ่านภาพและเสียงแบบเรียลไทม์ Huawei ระบุว่าการใช้งานลักษณะนี้ต้องการความเร็วอัปโหลดราว 20 Mbps ทำให้ผู้ให้บริการเครือข่ายต้องเริ่มพัฒนาแพ็กเกจและบริการที่รับประกันทั้งความเร็วอัปโหลด ความหน่วงต่ำ และคุณภาพการเชื่อมต่อที่สม่ำเสมอ

U6 GHz คือคลื่นสำคัญของยุค AI

Huawei ยังชี้ว่า คลื่น Upper 6 GHz หรือ U6 GHz จะเป็นหนึ่งในคลื่นสำคัญสำหรับเครือข่ายยุคถัดไป เพราะรองรับการเชื่อมต่อที่ต้องการแบนด์วิดท์สูง ความน่าเชื่อถือสูง และความหน่วงต่ำ

ปัจจุบันมีมากกว่า 20 ประเทศและภูมิภาคที่กำหนดให้ U6 GHz เป็นคลื่นสำหรับระบบสื่อสารเคลื่อนที่ ครอบคลุมประชากรเกือบ 80% ของโลก โดยปี 2026 ถูกมองว่าเป็นปีเริ่มต้นของการให้บริการเชิงพาณิชย์บนคลื่น U6 GHz ซึ่งคาดว่าจะเริ่มจากตะวันออกกลาง รวมถึงผู้ให้บริการบางรายในฮ่องกงและมาเก๊า

Huawei เปิดตัว AI-Centric Target Network

ในด้านโครงสร้างพื้นฐาน Huawei เปิดตัว AI-Centric Target Network ซึ่งเป็นแนวคิดเครือข่ายที่ออกแบบมาเพื่อรองรับทั้งการสื่อสารและการประมวลผล AI

แนวคิดนี้เปลี่ยนเครือข่ายจากระบบที่เน้นส่งทราฟฟิก ไปสู่ระบบที่รองรับการโต้ตอบแบบเรียลไทม์ และสามารถจัดสรรพลังประมวลผลทั่วทั้งเครือข่ายได้ กล่าวอีกแบบคือ การเชื่อมต่อเข้าสู่เครือข่ายในอนาคต อาจไม่ได้หมายถึงแค่การเข้าถึงอินเทอร์เน็ต แต่หมายถึงการเข้าถึงพลังประมวลผล AI ไปพร้อมกัน

AI จะช่วยให้เครือข่ายดูแลตัวเองได้มากขึ้น

Huawei ยังเดินหน้าพัฒนา Autonomous Network หรือเครือข่ายอัตโนมัติระดับ 4 โดยใช้ AI เข้ามาช่วยบริหารจัดการเครือข่าย ทั้งด้านการบำรุงรักษา การเพิ่มประสิทธิภาพ การประหยัดพลังงาน และการยกระดับประสบการณ์ผู้ใช้

ในปี 2026 Huawei ระบุว่าจะร่วมมือกับผู้ให้บริการเครือข่ายในหลายพื้นที่ เพื่อนำ AI แบบเฉพาะโดเมนไปใช้กับเครือข่ายไร้สายและเครือข่ายส่งสัญญาณ โดยหวังว่าจะช่วยให้ผู้ให้บริการสร้างบริการที่แตกต่างในสถานการณ์เฉพาะ เช่น รถไฟความเร็วสูง สนามอีเวนต์ และมหาวิทยาลัย

การมาของ AI ทำให้เครือข่ายมือถือกำลังเข้าสู่จุดเปลี่ยนสำคัญ จากเดิมที่ผู้ให้บริการแข่งขันกันเรื่องความเร็วและปริมาณดาต้า ไปสู่การแข่งขันเรื่องคุณภาพประสบการณ์ ความสามารถในการรองรับ AI และการเชื่อมต่อกับพลังประมวลผล

สำหรับ Huawei นี่คือโอกาสใหม่ของอุตสาหกรรมโทรคมนาคมในการสร้างรายได้จาก Token Monetization และทำให้เครือข่ายกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานหลักของเศรษฐกิจ AI ในอนาคต

Deep Tech อาจกลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานเศรษฐกิจ และ AI อาจเป็นเพียงหนึ่งในตัวเร่งของการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้

2026-06-24T23:14:26+00:00

จากเวทีเสวนา ‘Deep Tech, Shallow Markets’ ประเด็นหลักที่ทุกคนหยิบยกขึ้นมาพูด คือตอนนี้โลกเรากำลังเข้าสู่ยุคปฏิวัติเทคโนโลยีครั้งใหม่จริงๆ หรือเป็นแค่กระแสเหมือนที่ผ่านๆ มา ซึ่งคำตอบจากทั้งฝั่งนักลงทุนและผู้ก่อตั้งสตาร์ตอัปต่างก็ฟันธงตรงกันว่าสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นในตอนนี้ไม่ใช่แค่กระแสชั่วคราวที่มาแล้วก็ไป แต่มันคือการเปลี่ยนแปลงระดับโครงสร้างของจริงที่จะส่งผลกระทบและพลิกโฉมทั้งระบบเศรษฐกิจ ธุรกิจและสังคมไปอีกยาว

ประเด็นที่คนพูดถึงกันเยอะคือตอนนี้ AI ไม่ได้เป็นแค่โปรแกรมประมวลผลภาษาธรรมดาๆ แล้ว แต่มันกำลังเก่งขยับขึ้นไปอีกขั้น คือสามารถลงมือทำและโต้ตอบได้ เพราะถ้าย้อนกลับไปเมื่อก่อนอินเทอร์เน็ตมีหน้าที่แค่เชื่อมคนเข้าหาข้อมูล แต่ AI ทุกวันนี้เปรียบเหมือนผู้ช่วยที่มาอัปเกรดความสามารถให้เราทำให้เราตัดสินใจเรื่องยากๆ ได้ดีขึ้น และรับมือกับงานที่ซับซ้อนได้แบบที่มนุษย์ไม่เคยทำได้มาก่อน

เพราะแบบนี้ผลกระทบของ AI เลยไม่ได้หยุดอยู่แค่เรื่องของคนทำงานออฟฟิศ แต่มันสะเทือนไปถึงภาพใหญ่ทั้งการบริหารองค์กร ภาคการผลิต ระบบขนส่งสินค้าไปจนถึงระบบเศรษฐกิจทั้งระบบ ในวงเสวนาเขาเลยมองตรงกันว่า AI ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือที่ช่วยให้มนุษย์ทำงานเดิมได้เร็วขึ้น แต่กำลังจะเปลี่ยนวิธีการทำงานในหลายอุตสาหกรรม ผ่านระบบอัตโนมัติที่สามารถวิเคราะห์ข้อมูล วางแผน และตัดสินใจบางเรื่องได้ด้วยตัวเอง

คลื่น AI รอบนี้ต่างจากรอบก่อนอย่างไร

อีกหนึ่งมุมมองที่น่าสนใจคือ AI ในอดีตมีบทบาทหลักในการ ‘รับรู้’ และวิเคราะห์ข้อมูล เช่น การจดจำภาพ การรู้จำเสียง หรือการประมวลผลข้อมูลจำนวนมาก แต่ AI รุ่นใหม่กำลังก้าวไปอีกขั้น จากการวิเคราะห์ข้อมูลเพียงอย่างเดียว สู่การลงมือทำงานได้มากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการเรียนรู้ ปรับปรุงการทำงานของตัวเอง การตัดสินใจ หรือการควบคุมระบบต่าง ๆ แบบอัตโนมัติ ด้วยเหตุนี้ผู้ร่วมเสวนาหลายคนจึงมองว่า AI ในรอบนี้อาจสร้างการเปลี่ยนแปลงได้มากกว่าการมาของอินเทอร์เน็ตหรือสมาร์ตโฟน เพราะไม่ได้เปลี่ยนแค่รูปแบบการสื่อสารหรือการเข้าถึงข้อมูลเท่านั้น แต่กำลังเปลี่ยนวิธีการทำงานและการดำเนินงานของระบบต่าง ๆ ทั้งหมด

AI อาจไม่ใช่ทั้งหมดของ Deep Tech

แม้ช่วงนี้เราจะได้ยินเรื่อง AI กันบ่อย แต่ขอย้ำว่าคำว่า Deep Tech ไม่ได้หมายถึง AI เพียงอย่างเดียว Deep Tech คือเทคโนโลยีที่เกิดจากความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และวิศวกรรม ไม่ว่าจะเป็นเทคโนโลยีชีวภาพ พลังงานสะอาด ฟิวชัน หุ่นยนต์ หรือการผลิตขั้นสูง AI เป็นเพียงส่วนหนึ่งของระบบนิเวศนี้ และในหลายกรณี AI ทำหน้าที่เป็นตัวเร่งให้ Deep Tech พัฒนาเร็วขึ้น ขณะที่ Deep Tech เองก็เป็นพื้นฐานสำคัญที่ทำให้ AI ก้าวหน้าต่อไปได้ สำหรับนักลงทุนการจะประเมินบริษัท Deep Tech จึงไม่ได้ดูแค่กระแสของ AI แต่ต้องมองถึงความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และความสามารถในการนำงานวิจัยออกสู่ตลาดว่าจะสร้างผลตอบแทนได้จริงหรือไม่

นอจากนี้ผู้ร่วมเสวนาหลายคนมองตรงกันว่าธุรกิจกลุ่ม Deep Tech ไม่สามารถสร้างกำไรได้ในเวลาแค่ไม่กี่ปี เทคโนโลยีส่วนใหญ่ต้องใช้เวลาพัฒนา 10-15 ปีหรือนานกว่านั้นกว่าจะสมบูรณ์และถูกนำมาใช้งานจริงในวงกว้าง มีการยกตัวอย่างว่าขนาดคอมพิวเตอร์ที่เราใช้กัน กว่าจะเห็นผลชัดเจนว่ามันช่วยเพิ่มประสิทธิภาพให้ระบบเศรษฐกิจได้ก็ต้องกินเวลาหลายสิบปีและด้วยธรรมชาติที่ต้องใช้เวลานานขนาดนี้นักลงทุนที่ปกติมักจะคาดหวังผลตอบแทนในกรอบเวลา 5-7 ปี จึงอาจไม่เหมาะกับธุรกิจ Deep Tech เสมอไป ทำให้ปัจจุบันเราเริ่มเห็นกองทุนและรูปแบบการลงทุนใหม่ๆ ที่ตั้งใจเปิดขึ้นมาเพื่อสนับสนุนเงินทุนระยะยาวให้กับธุรกิจกลุ่มนี้โดยเฉพาะมากขึ้น

จีนกำลังเดินเกม AI คนละแบบกับสหรัฐฯ

อีกประเด็นสำคัญคือความแตกต่างระหว่างแนวทางของจีนและสหรัฐฯ ฝั่งสหรัฐฯ การลงทุนส่วนใหญ่ยังมุ่งไปที่บริษัทเทคโนโลยีขนาดใหญ่ เช่น ผู้พัฒนาโมเดล AI ชิป หรือโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลขณะที่จีนให้ความสำคัญกับการนำ AI ไปใช้จริงในภาคอุตสาหกรรมมากกว่าไม่ว่าจะเป็นการผลิต การขนส่ง การบริการหรือภาคพลังงาน

ผู้ร่วมเสวนาบางคนมองว่าจุดแข็งของจีนไม่ได้อยู่ที่การสร้างโมเดลขนาดใหญ่เพียงอย่างเดียว แต่คือความสามารถในการกระจายเทคโนโลยีไปสู่การใช้งานจริงอย่างรวดเร็วและในเวลาเดียวกันจีนยังคงลงทุนในงานวิจัยพื้นฐานด้านแบตเตอรี่ พลังงานและเทคโนโลยีขั้นสูงอื่น ๆ ควบคู่กันไป

และถ้าพูดถึงการลงทุนในยุค AI มีมุมมองหนึ่งที่ได้รับความสนใจ คือเมื่อก่อนถ้าใครเข้าถึงข้อมูลได้ก่อนอาจได้เปรียบ แต่ในโลกปัจจุบันข้อมูลกระจายตัวอย่างอย่างรวดเร็วและกว้าง ทุกคนสามารถเข้าถึงเครื่องมือ AI และข้อมูลจำนวนมหาศาลได้ สิ่งที่สร้างความแตกต่างจึงไม่ใช่ข้อมูล แต่คือความสามารถในการตีความข้อมูล สร้างองค์ความรู้ มองเห็นโอกาสและนำความรู้นั้นไปลงมือทำจริงได้อย่างไรต่างหาก ซึ่งแม้ทุกคนจะใช้เครื่องมือ AI ชุดเดียวกัน แต่ผลลัพธ์ที่ได้ก็อาจแตกต่างกันโดยสิ้นเชิง

AI ช่วยเร่งสร้างนวัตกรรม แต่ไม่แทนนักวิทยาศาสตร์

ในวงการชีววิทยาและการค้นคว้ายาผู้ร่วมเสวนาเห็นตรงกันว่า AI จะสามารถช่วยเร่งกระบวนการวิจัย ลดต้นทุนและการเพิ่มโอกาสความสำเร็จได้ แต่อย่างไรก็ตาม AI ยังไม่สามารถทดแทนนักวิทยาศาสตร์ได้ทั้งหมด เพราะการค้นพบยาใหม่ ๆ ยังต้องผ่านการทดลอง การทดสอบด้านความปลอดภัย การพิสูจน์ประสิทธิภาพและการรับรองจากหน่วยงานกำกับดูแล ทำให้ AI จึงถูกมองว่าเป็นเครื่องมือที่ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์ทำงานได้เร็วขึ้นมากกว่าจะเข้ามาแทนที่งานของวิทยาศาสตร์โดยตรง

การเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นเร็วกว่าที่หลายคนคิด

อีกประเด็นที่หลายคนเห็นตรงกันคือกระบวนการนำ AI ไปใช้จริงอาจเกิดขึ้นเร็วกว่าเทคโนโลยีในอดีต เมื่อองค์กรหนึ่งเริ่มใช้ AI และได้เปรียบด้านต้นทุนหรือประสิทธิภาพคู่แข่งก็อาจมีแรงกดดันให้ต้องปรับตัวตาม วงจรนี้อาจทำให้การแพร่กระจายของ AI เร็วกว่าที่เคยเกิดขึ้นกับเทคโนโลยีหลายยุคก่อนหน้า ยิ่ง AI สามารถพัฒนาตัวเอง ปรับปรุงกระบวนการทำงานและช่วยออกแบบสินค้าและบริการใหม่ ๆ ได้มาก ความได้เปรียบของผู้ที่เริ่มใช้งาน AI ก่อนก็อาจจะยิ่งสูงขึ้น

OpenAI เปิดตัว ‘Jalapeño’ ชิป AI ตัวแรกที่ออกแบบเอง จับมือ Broadcom ลดต้นทุนรันโมเดลต่อโทเคน ถูกลงราว 50%

2026-06-24T22:37:05+00:00

Hock Tan ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร Broadcom เดินขึ้นเวทีพร้อมชิปตัวเล็ก ๆ ในมือ ส่งต่อให้ Sam Altman และ Greg Brockman สองผู้นำ OpenAI รับไว้ ภาพนี้เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2026 และมันคือหมุดหมายที่ OpenAI รอคอยมานาน เพราะนี่คือชิป AI ตัวแรกที่บริษัทออกแบบเองตั้งแต่ต้นจนจบ

ชิปตัวนั้นชื่อ Jalapeño ซึ่ง OpenAI เรียกมันว่า Intelligence Processor ตัวแรกของบริษัท เป็นตัวเร่งประมวลผล (Accelerator) ที่ถูกออกแบบมาเพื่องาน Inference ของ Large Language Model (LLM) โดยเฉพาะ พูดง่าย ๆ คือชิปที่ทำหน้าที่ 'รันโมเดลตอบคำถามผู้ใช้จริง' ไม่ใช่ชิปสำหรับเทรนโมเดล และมันคือก้าวแรกของแพลตฟอร์มคอมพิวต์ที่ OpenAI กับ Broadcom ตั้งใจจะพัฒนาร่วมกันไปอีกหลายเจเนอเรชัน ภายใต้ดีลความร่วมมือมูลค่ามหาศาลที่สองบริษัทประกาศไว้ตั้งแต่เดือนตุลาคม 2025 ว่าจะติดตั้งตัวเร่งประมวลผลที่ OpenAI ออกแบบเองรวมกำลังถึง 10 กิกะวัตต์

ชิปที่ออกแบบจากศูนย์เพื่อ LLM ไม่ใช่ GPU ดัดแปลง

จุดที่ OpenAI ย้ำหนักที่สุดคือ Jalapeño ไม่ใช่ตัวเร่งประมวลผลอเนกประสงค์ที่เอางาน AI รุ่นเก่ามาดัดแปลง แต่เป็นการออกแบบจากกระดาษเปล่าเพื่องาน Inference ของ LLM ยุคใหม่โดยเฉพาะ ทีมงานออกแบบโดยอิงจากความเข้าใจระดับรากฐานว่าโมเดลภาษาทำงานอย่างไร ไล่ไปตั้งแต่ Kernel การเคลื่อนย้ายข้อมูลในหน่วยความจำ ระบบเครือข่าย ไปจนถึงรูปแบบการให้บริการ (Serving Pattern) ที่สำคัญที่สุดสำหรับโมเดล AI ระดับแนวหน้า

แนวคิดเบื้องหลังคือการรวมพละกำลังและปริมาณงานของตัวเร่งประมวลผล AI ชั้นนำในวันนี้ เข้ากับความหน่วงต่ำระดับเดียวกับระบบ Inference เฉพาะทางที่เร็วที่สุด ซึ่งทำให้ Jalapeño เหมาะกับผลิตภัณฑ์ LLM แบบโต้ตอบทันทีในสเกลใหญ่ สถาปัตยกรรมของมันถูกออกแบบให้ลดการเคลื่อนย้ายข้อมูลให้น้อยลง และจัดสมดุลระหว่างการประมวลผล หน่วยความจำ และเครือข่าย เพื่อดึงประสิทธิภาพการใช้งานจริงให้เข้าใกล้ขีดสูงสุดทางทฤษฎีของฮาร์ดแวร์ให้มากที่สุด โดยมี Broadcom ช่วยด้านการผลิตซิลิคอนและเทคโนโลยีเครือข่าย รวมถึงชิปเครือข่าย Tomahawk ส่วน Celestica เข้ามาดูแลงานบอร์ด แร็ค และการประกอบระบบ

ที่น่าสนใจคือชิปตัวอย่างสำหรับวิศวกรเริ่มรันงาน Machine Learning จริงในห้องแล็บแล้ว ที่ความถี่และระดับพลังงานตามเป้าหมายการผลิตจริง หนึ่งในงานที่รันอยู่คือ GPT‑5.3‑Codex‑Spark ซึ่งเป็นโมเดลสายเขียนโค้ดของบริษัทเอง

Richard Ho ผู้นำโครงการฮาร์ดแวร์ของ OpenAI อธิบายว่า ทีมออกแบบสถาปัตยกรรมของ Jalapeño โดยโฟกัสไปที่ Kernel การเคลื่อนย้ายข้อมูลในหน่วยความจำ เครือข่าย และรูปแบบการให้บริการที่สำคัญที่สุดต่อโมเดล AI ระดับแนวหน้า และจากการทดสอบช่วงแรก ชิปตัวนี้รันงานสำคัญที่สุดของบริษัทได้อย่างมีประสิทธิภาพ ใกล้เคียงกับขีดจำกัดทางทฤษฎีของฮาร์ดแวร์

เก้าเดือนจากกระดาษสู่ซิลิคอน และ AI ก็เป็นคนช่วยออกแบบ

ตัวเลขที่ทำเอาวงการชิปสะดุดคือ Jalapeño ใช้เวลาพัฒนาจากการออกแบบเริ่มต้นไปจนถึงขั้นส่งผลิต (Tape-out) เพียงเก้าเดือนเท่านั้น OpenAI เชื่อว่านี่คือรอบการพัฒนาชิปแบบ Application-Specific Integrated Circuit (ASIC) ที่เร็วที่สุดเท่าที่เคยมีมาในวงการเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูงสมรรถนะสูง ขณะที่การผลิตจริงอยู่ในมือของ TSMC

ความเร็วระดับนี้ไม่ได้มาจากแค่การทำงานร่วมกันแบบแนบแน่นระหว่างทีมวิศวกรของ OpenAI กับความเชี่ยวชาญด้านการผลิตซิลิคอนของ Broadcom เท่านั้น แต่มาจากการที่ OpenAI เอาโมเดล AI ของตัวเองมาช่วยเร่งบางส่วนของกระบวนการออกแบบและปรับจูนชิปด้วย พูดอีกแบบคือโมเดลตัวเดียวกับที่ให้บริการผู้ใช้อยู่ทุกวัน กำลังถูกใช้ไปปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานที่จะรันโมเดลรุ่นถัดไป ซึ่งถ้า AI ช่วยให้วิศวกรออกแบบชิปได้ดีขึ้นและเร็วขึ้นจริง มันก็มีโอกาสกดต้นทุนคอมพิวต์ของทั้งอุตสาหกรรมให้ถูกลงตามไปด้วย

ถูกลงครึ่งหนึ่ง? เป้าหมายที่เขย่าบัลลังก์ Nvidia

OpenAI บอกว่ายังวัดสมรรถนะตัวสุดท้ายไม่เสร็จ แต่ผลทดสอบช่วงแรกชี้ว่า Jalapeño จะให้ประสิทธิภาพต่อวัตต์ (Performance per Watt) ดีกว่าของที่ดีที่สุดในตลาดวันนี้อย่างมีนัยสำคัญ และบริษัทจะออกรายงานทางเทคนิคแบบละเอียดในอีกไม่กี่เดือนข้างหน้า

ตัวเลขที่ดุกว่านั้นมาจากฝั่ง Broadcom โดย Bloomberg รายงานว่าคุณ Hock Tan ระบุว่าจากการทดสอบช่วงแรก Jalapeño มีต้นทุน Inference ต่อโทเคนถูกลงราว 50% เมื่อเทียบกับ Graphics Processing Unit (GPU) รุ่นปัจจุบัน ซึ่งถ้าเป็นจริงจะมีความหมายมากต่อเส้นทางสู่การทำกำไรของ OpenAI ที่กำลังแบกต้นทุนการรันโมเดลมหาศาล

แต่ก็ต้องฟังหูไว้หู เพราะตัวเลขทั้งหมดนี้ยังเป็นการทดสอบที่ OpenAI และ Broadcom รายงานเอง บนชุดงานที่บริษัทเลือกเอง ยังไม่มีการเปิดเผยเกณฑ์เปรียบเทียบที่ชัดเจนหรือการตรวจสอบจากภายนอกที่เป็นกลาง

ถึงอย่างนั้น สัญญาณเชิงกลยุทธ์ก็ชัดเจน อย่างที่ TechCrunch และ CNBC ตั้งข้อสังเกตว่า Jalapeño คือก้าวที่ลดการพึ่งพา GPU ของ Nvidia ในงาน Inference ซึ่งเป็นส่วนที่โตเร็วที่สุดของตลาดคอมพิวต์ AI การที่ลูกค้ารายใหญ่ที่สุดรายหนึ่งเริ่มสร้างทางเลือกของตัวเองขึ้นมา ย่อมเป็นแรงกดดันที่ Nvidia มองข้ามไม่ได้ แม้ในงานเทรนโมเดล OpenAI น่าจะยังใช้ฮาร์ดแวร์ของ Nvidia ต่อไปก็ตาม

เกมระยะยาวที่ OpenAI ขอคุมทั้งกอง ตั้งแต่ชิปยันแอป

Greg Brockman ประธานและผู้ร่วมก่อตั้ง OpenAI อธิบายว่าโลกกำลังเคลื่อนเข้าสู่เศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยพลังประมวลผล และ Jalapeño คือส่วนหนึ่งของกลยุทธ์โครงสร้างพื้นฐานแบบ Full-stack ระยะยาวที่จะทำให้คอมพิวต์มีมากขึ้น ส่งผลให้ AI เร็วขึ้น เชื่อถือได้มากขึ้น และราคาเข้าถึงได้มากขึ้นสำหรับทั้งคนทั่วไปและภาคธุรกิจ คุณ Greg ย้ำว่ายิ่งบริษัทออกแบบส่วนต่าง ๆ ของกองเทคโนโลยีเองได้มากเท่าไหร่ ก็ยิ่งให้บริการความฉลาดได้มีประสิทธิภาพมากขึ้นเท่านั้น

นี่คือสิ่งที่ OpenAI เรียกว่าความได้เปรียบแบบ Full-stack เพราะบริษัทไม่ได้แค่พัฒนาโมเดลระดับแนวหน้าหรือสร้างผลิตภัณฑ์ทับลงไปบนโมเดลเท่านั้น แต่ลงไปออกแบบโครงสร้างพื้นฐานข้างใต้เองทั้งหมด ตั้งแต่สถาปัตยกรรมชิป Kernel ระบบหน่วยความจำ เครือข่าย การจัดคิวงาน ระบบการ Deploy ไปจนถึงประสบการณ์ของผลิตภัณฑ์ปลายทาง เมื่อคุมได้ทุกชั้น ทุกชั้นก็ถูกปรับจูนไปในทิศทางเดียวกัน นั่นคือทำให้โมเดลเร็วขึ้น เสถียรขึ้น และถูกลงสำหรับผู้ใช้

OpenAI มองว่า Jalapeño จะยิ่งทำให้วงจรการเติบโตของบริษัทหมุนแรงขึ้น โครงสร้างพื้นฐานที่ดีขึ้นทำให้ใช้คอมพิวต์ได้คุ้มขึ้น คอมพิวต์ที่คุ้มขึ้นทำให้เทรนและให้บริการโมเดลได้ดีขึ้น โมเดลที่ดีขึ้นกลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่ดีขึ้น ผลิตภัณฑ์ที่ดีขึ้นดึงผู้ใช้และรายได้เข้ามามากขึ้น แล้วบริษัทก็เอารายได้นั้นกลับไปลงทุนสร้างโครงสร้างพื้นฐานรุ่นถัดไป วนเป็นวงจรที่ค่อย ๆ ทำให้ความฉลาดถูกลงและเข้าถึงได้ง่ายขึ้น

พร้อมติดตั้งปลายปี 2026 ดันสู่ดาต้าเซ็นเตอร์ระดับกิกะวัตต์

Jalapeño เป็นเพียงก้าวแรกของแพลตฟอร์มคอมพิวต์ที่จะพัฒนาต่อไปอีกหลายเจเนอเรชัน โดยมีกำหนดติดตั้งใช้งานครั้งแรกภายในสิ้นปี 2026 และจะขยายตัวต่อเนื่องในปีถัด ๆ ไป คุณ Hock Tan ระบุว่าความร่วมมือกับ OpenAI ครั้งนี้คือการลงทุนกับโครงสร้างพื้นฐานทางกายภาพที่ AI จะต้องใช้ในทศวรรษหน้า และนี่เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของโรดแมปหลายเจเนอเรชัน ที่จะเปิดทางให้ติดตั้งดาต้าเซ็นเตอร์ระดับกิกะวัตต์ร่วมกับ Microsoft และพันธมิตรรายอื่นตั้งแต่ปี 2026 เป็นต้นไป

หัวใจของงานทั้งหมดนี้เรียบง่าย นั่นคือ Inference คือจุดที่ AI ไปถึงมือผู้คนจริง ๆ ทุกการพัฒนาด้านต้นทุน ความเร็ว และความน่าเชื่อถือ จะปรากฏออกมาเป็นคำตอบของ ChatGPT ที่เร็วขึ้น งานบน Codex ที่ทำได้หลายขั้นตอนขึ้นโดยรอน้อยลง ผลิตภัณฑ์ Application Programming Interface (API) ที่สร้างได้ถูกลง หรือการเข้าถึงที่เสถียรกว่าเดิมในวันที่คนแห่ใช้งานพร้อมกัน

ที่มา: OpenAI, TechCrunch, CNBC, VentureBeat, Broadcom

สรุปเทรนด์ Biomanufacturing เศรษฐกิจยุคใหม่ที่จีนครองตลาดโลกกว่า 70%

2026-06-24T21:48:00+00:00

บนเวทีเสวนาหัวข้อ Why Biomanufacturing Is a Big Deal ในงาน Summer Davos ปี 2026 ผู้เชี่ยวชาญระดับโลก 3 ท่าน ได้แก่ Joy Y. Zhang นักสังคมวิทยาจาก University of Kent ในฐานะผู้ดำเนินรายการ พร้อมด้วย Janka Oertel นักวิเคราะห์นโยบายจาก European Council on Foreign Relations และ Massimo Portincaso ซีอีโอและผู้ร่วมก่อตั้ง Arsenale Bioyards ได้ร่วมกันชี้ให้เห็นถึงจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญของโลก

นั่นคือ Biomanufacturing ที่เป็นการปฏิวัติการผลิตครั้งใหญ่ที่กำลังเกิดขึ้นอย่างเงียบเชียบ ทั้งที่ความจริงแล้วสิ่งนี้กำลังจะเป็นตัวตัดสินว่าในอนาคต ประเทศใดจะก้าวขึ้นเป็นผู้นำ และประเทศใดจะถูกทิ้งไว้ข้างหลัง

จุดเปลี่ยนเมื่อวิทยาศาสตร์ผสานกับปัญญาประดิษฐ์

หากอธิบายให้เข้าใจง่าย Biomanufacturing หรือการผลิตทางชีวภาพ คือการนำสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กอย่างจุลินทรีย์ ยีสต์ หรือแบคทีเรีย มาทำหน้าที่เป็นโรงงานผลิตสิ่งของต่าง ๆ แทนการพึ่งพาสารเคมีจากปิโตรเลียมหรือเชื้อเพลิงฟอสซิลแบบดั้งเดิม

ความน่าตื่นเต้นคือเมื่อเทคโนโลยีนี้ผนึกกำลังกับปัญญาประดิษฐ์ (AI) และวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ มันสามารถเนรมิตสิ่งที่เคยฟังดูเป็นจินตนาการให้เกิดขึ้นจริงได้ เช่น การทำให้คอนกรีตสามารถเติบโตได้เอง การเปลี่ยนก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ให้กลายเป็นปุ๋ย หรือแม้แต่การผลิตอาหารโดยไม่ต้องง้อพื้นที่ฟาร์มขนาดใหญ่ ซึ่งทั้งหมดนี้คือจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญที่จะมาช่วยแก้วิกฤตห่วงโซ่อุปทานที่เปราะบางของโลกในปัจจุบัน

หลายคนอาจสงสัยว่า ในเมื่อวิทยาศาสตร์แขนงนี้มีมานานกว่า 40 ปีแล้ว ทำไมเพิ่งจะมาได้รับความสนใจอย่างจริงจังในตอนนี้ คำตอบคือเรากำลังยืนอยู่บนจุดตัดสำคัญที่คลื่นยักษ์สองลูกมาบรรจบกัน นั่นคือการปฏิวัติ AI และการปฏิวัติพลังงาน ซึ่งเข้ามาช่วยปลดล็อกให้งานวิจัยราคาแพงที่เคยทำได้แค่ในห้องทดลอง สามารถขยายสเกลการผลิตในระดับอุตสาหกรรมด้วยต้นทุนที่แข่งขันได้จริงในตลาดโลกเป็นครั้งแรก

หัวใจสำคัญของการก้าวกระโดดครั้งนี้อยู่ที่เทคโนโลยี AI ทว่าการนำปัญญาประดิษฐ์มาใช้ในโลกของความเป็นจริงนั้น ไม่สามารถนำไปสวมทับกับระบบเดิมได้ทันที เพราะระบบเหล่านี้จำเป็นต้องใช้ข้อมูลมหาศาลในการเรียนรู้ แนวคิดนี้เรียกว่าการพัฒนาที่นำด้วยปัญญา (Intelligence-led development) ซึ่งหมายความว่างานที่ท้าทายที่สุดไม่ใช่แค่การคิดค้นสูตรทางชีวภาพใหม่ ๆ แต่คือการสร้างฮาร์ดแวร์และโครงสร้างพื้นฐานรูปแบบใหม่ที่สามารถผลิตข้อมูลออกมาป้อนให้กับระบบ AI ทางอุตสาหกรรมชีวภาพได้อย่างต่อเนื่อง

สมรภูมิภูมิรัฐศาสตร์ในเศรษฐกิจหลังยุคฟอสซิล

เมื่อประเด็นนี้ก้าวข้ามขอบเขตของวิทยาศาสตร์ไปสู่มิติทางภูมิรัฐศาสตร์เต็มตัว การแข่งขันจึงไม่ใช่แค่เรื่องของเม็ดเงินทางธุรกิจ แต่คือการแย่งชิงตั๋วใบสำคัญสู่การเป็นผู้นำในเศรษฐกิจหลังยุคฟอสซิล ปัจจุบัน ประเทศจีน ก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำอย่างเบ็ดเสร็จด้วยการครองกำลังการผลิตของโลกไปแล้วถึง 70% โดยรัฐบาลจีนได้วางยุทธศาสตร์ด้านนี้ควบคู่กับ AI ไว้ใจกลางแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติระยะ 5 ปีฉบับที่ 14 พร้อมทั้งประกาศรายชื่อผลิตภัณฑ์เรือธง 35 รายการ และคัดเลือกบริษัทหลายแห่งเข้ามาสร้างโรงงานนำร่องอย่างจริงจัง ข้อได้เปรียบที่สำคัญของจีนคือการที่รัฐเข้าใจถึงความจำเป็นของอุตสาหกรรมใหม่ และสามารถสร้างระบบขึ้นมาได้โดยไม่ต้องเป็นตัวประกันของกลุ่มทุนพลังงานดั้งเดิม ซึ่งเป็นสิ่งที่ประเทศฝั่งตะวันตกเลียนแบบได้ยาก

ในขณะเดียวกัน สหรัฐอเมริกา แม้จะยังมีบทบาทสำคัญ แต่กลับกำลังเผชิญปัญหาการขาดวิสัยทัศน์ในยุคหลังฟอสซิลและขาดทักษะการผลิตขั้นพื้นฐาน แม้แต่ความพยายามในการรื้อฟื้นอุตสาหกรรมดั้งเดิมก็ยังทำได้ล่าช้า
ส่วนทางฝั่ง ยุโรป นั้นเรียกได้ว่าเป็นศูนย์รวมของนวัตกรรมและสตาร์ทอัพที่เก่งกาจ ทว่ามักจะตกม้าตายด้วยกรอบการทำงานของภาครัฐที่เชื่องช้าและไม่ได้ออกแบบมาเพื่อรองรับความเร่งด่วน

สิ่งที่น่าจับตามองคือกลุ่มประเทศอย่าง บราซิลและอินเดีย ที่กำลังลงทุนอย่างหนักโดยอาศัยจุดแข็งด้านความอุดมสมบูรณ์ของวัตถุดิบทางการเกษตร พลังงานหมุนเวียน และรากฐานที่แข็งแกร่งในอุตสาหกรรมยา ซึ่งมีศักยภาพพอที่จะผงาดขึ้นเป็นศูนย์กลางการผลิตแห่งใหม่ของโลก

ระวังหลุมพรางสุสาน Biomanufacturing

เมื่อพูดถึงการต่อยอดเชิงพาณิชย์ คำถามที่ทุกคนอยากรู้คือผลิตภัณฑ์กลุ่มไหนที่มีศักยภาพสูงสุด ทว่าในมุมมองของผู้เชี่ยวชาญ นี่คือคำถามที่อันตรายและอาจพานักลงทุนไปจบลงที่ "สุสาน Biomanufacturing" ได้ง่าย ๆ

ความผิดพลาดคลาสสิกของวงการนี้คือความพยายามที่จะเริ่มต้นด้วยการผลิตสินค้าปริมาณมหาศาลในราคาถูก อย่างเช่นกลุ่มสารตั้งต้นพลาสติก เพื่อไปแข่งขันกับอุตสาหกรรมปิโตรเคมีที่สั่งสมความได้เปรียบด้านการประหยัดต่อขนาดมานับร้อยปีจนสามารถกดราคาลงเหลือเพียงกิโลกรัมละ 1 ถึง 2 ยูโร ซึ่งถือเป็นโจทย์ที่แทบจะเอาชนะไม่ได้

กลยุทธ์ที่ถูกต้องจึงควรเปรียบเสมือนการเริ่มต้นของ Tesla ที่ไม่สามารถเปิดตัวด้วยรถยนต์รุ่นแมสอย่าง Model 3 ได้ตั้งแต่แรก แต่ต้องเริ่มต้นจากผลิตภัณฑ์พรีเมียมที่มีมูลค่าสูงก่อน ซึ่งจากการเสวนาได้คำตอบว่า กลุ่มที่มีศักยภาพทำกำไรได้จริงในระยะเริ่มต้นคือสารให้กลิ่นและรสชาติ (เทอร์พีน) เพปไทด์ และโปรตีนเฉพาะกลุ่ม

เมื่อกิจการมีความมั่นคงและขยายสเกลได้แล้ว จึงค่อยขยับไปสู่ตลาดแมส เพราะคอขวดที่แท้จริงของอุตสาหกรรมนี้จึงไม่ใช่เรื่องของวิทยาศาสตร์ แต่คือความท้าทายในการขยายสเกลการผลิตให้ทำซ้ำได้อย่างสม่ำเสมอและมีต้นทุนที่แข่งขันได้ หากปล่อยให้เรื่องนี้เป็นภาระของเอกชนเพียงฝ่ายเดียว เราก็จะได้แค่นวัตกรรมเครื่องสำอางหรือยาชั้นดี แต่ไม่อาจแก้ปัญหาใหญ่ระดับมนุษยชาติอย่างการขาดแคลนอาหารหรือการลดปริมาณคาร์บอนได้ เพราะเรื่องเหล่านี้ภาครัฐต้องยื่นมือเข้ามาช่วยสนับสนุนให้เกิดความคุ้มทุนในระยะยาว

5 เสาหลักแห่งระบบนิเวศอุตสาหกรรมใหม่

การจะยืนหยัดและประสบความสำเร็จในสมรภูมินี้ได้ องค์ประกอบสำคัญต้องมองให้เป็นภาพใหญ่ของระบบนิเวศที่ขับเคลื่อนไปพร้อมกัน

เริ่มต้นจากการมี Patient capital เพราะการวิจัย เจาะตลาด และท้าทายเจ้าตลาดเดิมนั้นต้องใช้เวลายาวนาน
การเข้าถึงพลังงานราคาที่แข่งขันได้ เพื่อหล่อเลี้ยงโครงสร้างเศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยไฟฟ้า
การหาแหล่งวัตถุดิบชีวภาพ ที่ต้องบริหารจัดการไม่ให้ไปแย่งชิงทรัพยากรกับภาคการผลิตอาหาร
สร้างโครงสร้างอุตสาหกรรมรูปแบบใหม่ทั้งระบบ ที่เป็นการผนึกกำลังกันระหว่างวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี อุตสาหกรรม และการสนับสนุนจากภาครัฐในระดับภูมิภาค
เสาหลักต้นสุดท้ายที่ขาดไม่ได้คือ พลังการประมวลผลและ AI ในราคาที่เข้าถึงได้ เพื่อใช้ในการเรียนรู้ พัฒนากระบวนการผลิต และลดอัตราความล้มเหลว

ข้อมูลจากการเสวนาครั้งนี้ได้ส่งสัญญาณที่ชัดเจนว่า Biomanufacturing ไม่ใช่พื้นที่ที่สงวนไว้สำหรับประเทศมหาอำนาจที่ร่ำรวยเท่านั้น แต่มันคือโอกาสครั้งสำคัญที่จะพลิกโฉมเส้นทางการพัฒนาของประเทศในกลุ่มกำลังพัฒนาให้สามารถสร้างฐานการผลิตของตนเองและยกระดับขึ้นไปสู่จุดที่สูงกว่าในห่วงโซ่คุณค่าระดับโลก

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือบราซิลและอินเดียที่กำลังใช้จุดแข็งด้านผลผลิตทางการเกษตรมาต่อยอด ซึ่งนี่คือโจทย์ข้อใหญ่สำหรับประเทศไทยในฐานะประเทศเกษตรกรรมที่มีของเหลือใช้ทางการเกษตรมหาศาล หากเราไม่สามารถก้าวเดินได้ด้วยตัวเองเพียงลำพัง ทางออกที่ดีที่สุดคือการสร้างความร่วมมือข้ามพรมแดน เปรียบเสมือนการนำตัวต่อเลโก้ของแต่ละประเทศมาประกอบเข้าด้วยกัน เพื่อหาจุดเชื่อมโยงที่ลงตัวและสร้างระบบอุตสาหกรรมที่แข็งแกร่งขึ้น

บทความนี้เรียบเรียงจากเซสชัน Why Biomanufacturing Is a Big Deal ในงาน World Economic Forum (Summer Davos 2026) ณ เมืองต้าเหลียน

ภาคการเงินทั่วโลกเหลือเวลาทดลอง AI ไม่นานแล้ว รายงาน WEF ชี้คลื่นลูกใหม่ย้ายจาก Pilot สู่การใช้จริงทั้งองค์กร

2026-06-24T19:40:36+00:00

ตลาด AI ทั่วโลกกำลังจะมีมูลค่าเกิน 631,000 ล้านดอลลาร์ ภายในปี 2028 ตามการประเมินของ IDC โดยกลุ่มซอฟต์แวร์ บริการสารสนเทศ ธนาคาร และค้าปลีกเป็นกลุ่มที่ลงทุนนำหน้า

เม็ดเงินมหาศาลนี้สะท้อนจุดเปลี่ยนสำคัญของภาคการเงินทั้งโลก คือการย้ายจากยุคของการทดลองใช้ AI ในมุมเล็ก ๆ ไปสู่การฝัง AI เข้าไปในการทำงานทั้งองค์กร

World Economic Forum (WEF) ประมวลจุดเปลี่ยนนี้ออกมาเป็นรายงานชื่อ The AI Playbook for Financial Services ที่จัดทำร่วมกับ Accenture รายงานกลั่นจากความเห็นของผู้นำองค์กรการเงินกว่า 150 คนทั่วโลก และเลือก Case Study มาเล่าทั้งหมด 8 ตัวอย่าง โดยมีประเด็นที่น่าสนใจดังนี้

ภาคการเงินกำลังย้ายจากการ 'ทดลอง' ไปสู่การ 'ใช้จริงทั้งองค์กร'

รายงานนี้เป็นผลจาก Phase II ของโครงการ AI in Financial Services ที่ WEF ทำต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี 2024 กลั่นจากวงเสวนาผู้บริหารใน 4 เมืองหลักอย่างฮ่องกง นิวยอร์ก ลอนดอน และสิงคโปร์ บวกกับการสัมภาษณ์ผู้นำอาวุโสกว่า 150 คน จากองค์กรมากกว่า 100 แห่ง ตลอด 18 เดือน

ใจความหลักของรายงานนี้บอกว่า ภาคการเงินกำลังเดินผ่านจุดเปลี่ยนจากยุคของการทำ Pilot หรือโครงการนำร่องเล็ก ๆ ในมุมใดมุมหนึ่งขององค์กร ไปสู่การฝัง AI เข้าไปในการทำงานทั้งระบบ

คำถามของผู้บริหารตอนนี้อาจไม่ใช่เรื่อง จะเริ่มลองใช้ AI ตรงไหนดีอีกต่อไปแล้ว แต่กลายเป็น จะสเกลหรือขยายผลให้ทั่วทั้งองค์กรอย่างรวดเร็ว รับผิดชอบได้ และสร้างคุณค่าที่ยั่งยืนได้อย่างไร ?

7 บทเรียนสำคัญสำหรับองค์กรที่อยากใช้ AI ให้ได้ผลจริง

หัวใจของรายงานคือข้อค้นพบ 7 ข้อที่ประมวลจากองค์กรที่ทำ AI ได้ก่อนคนอื่น ทั้งหมดร้อยเรียงเป็นเส้นเรื่องเดียวกัน ว่าการทำ AI ให้ได้ผลจริงต้องคิดทั้งระบบ ไม่ใช่แค่ซื้อเครื่องมือมาใช้

1. AI ต้องเป็นวาระของผู้นำระดับสูง ไม่ใช่เรื่องที่ปล่อยให้ทีมไอทีจัดการกันเอง

เพราะโจทย์ได้เปลี่ยนจากการทำโครงการนำร่อง ไปเป็นการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ว่าจะฝัง AI ทั้งองค์กรอย่างไร

2.ความได้เปรียบในการแข่งขันจะมาจากความสัมพันธ์กับลูกค้าที่ AI ช่วยขยาย

เมื่อความสามารถด้าน AI กลายเป็นของที่หาได้ทั่วไป สิ่งที่ทำให้ต่างคือองค์กรที่ใช้ AI กระชับความสัมพันธ์กับลูกค้าได้อย่างที่ลูกค้ายัง 'ไว้ใจ' วิธีที่เอา AI มาใช้

3.ประโยชน์สูงสุดจากการใช้ AI เกิดจากการออกแบบใหม่ทั้งระบบ

ไม่ใช่การเอา AI ไปแปะทับโครงสร้างเก่าที่กระจัดกระจาย แต่ต้องคิดกระบวนการทำงาน การออกแบบองค์กร และสถาปัตยกรรมเทคโนโลยีไปพร้อมกัน

4.องค์กรต้องมีแพลตฟอร์มที่ครบ

แพลตฟอร์มที่ว่านี้ต้องประสานข้อมูล โมเดล การตัดสินใจ และระบบอัตโนมัติเข้าด้วยกันในที่เดียว พร้อมการจัดการข้อมูล การควบคุมตัวตนผู้ใช้ และการตรวจสอบย้อนหลังที่รัดกุม เพื่อให้ Scale ได้จริง

5.คนต้องเป็นผู้นำ

สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นคือ Hybrid Workforce หรือกำลังคนแบบผสมที่มนุษย์ทำงานร่วมกับ AI Agent โดยวิจารณญาณและความรับผิดชอบของมนุษย์ยังจำเป็นเสมอ

6.ต้องฝังการบริหารความเสี่ยงและหลักการ Responsible AI ไว้ในทุกชั้น

โดย AI ที่ใช้ต้องอธิบายเหตุผลได้ ตรวจสอบย้อนได้ และควบคุมได้

7. องค์กรต้องเดินสองความเร็วพร้อมกัน

คือใช้ AI สร้างผลตอบแทนระยะสั้นด้านประสิทธิภาพและประสบการณ์ลูกค้า ขณะที่ค่อย ๆ สร้างรากฐานสำหรับการเปลี่ยนแปลงระยะยาวไปด้วย

จุดที่รายงานย้ำเป็นพิเศษคือเรื่องคน เพราะมีผู้บริหารเพียง 1 ใน 3 เท่านั้น ที่บอกว่ากลยุทธ์ด้านคนขององค์กรสอดคล้องกับกลยุทธ์ด้านเทคโนโลยีและ AI อย่างเต็มที่ ช่องว่างตรงนี้เองที่กลายเป็นโจทย์ใหญ่ของทั้งวงการ และเป็นจุดที่ทำให้ตัวอย่างจากไทยน่าสนใจ

ก่อนจะไปต่อ มีคำหนึ่งที่ต้องทำความเข้าใจให้ชัด นั่นคือ Agentic AI หรือ AI Agent ซึ่งหมายถึง AI ที่วางแผนและลงมือทำงานหลายขั้นตอนได้เองตามเป้าหมายที่ตั้งไว้ โดยมีมนุษย์คอยกำกับ ต่างจาก Generative AI ทั่วไปที่รอรับคำสั่งแล้วสร้างคำตอบทีละครั้ง

Agentic AI คือก้าวต่อไปที่ทำให้เกิดคำถามใหม่เรื่องความรับผิดชอบและการกำกับดูแล ซึ่งเป็นแกนของบทที่รายงานยก KBTG ขึ้นมาเป็นตัวอย่าง

KBTG กับแนวทาง Human-First ที่ตอบโจทย์รายงานพอดี

Case Study ของ KBTG ในรายงานใช้ชื่อว่า 'การสร้างวัฒนธรรมการทำงานร่วมกับ AI ที่ให้คนมาก่อน พร้อมผลลัพธ์ที่จับต้องได้' และอยู่ในบทที่ว่าด้วย Agentic AI กับการทำงานร่วมกันระหว่างคนกับ AI

แนวทางของ KBTG เริ่มจากการวางคนไว้ตรงกลาง ในปีแรกบริษัทเทรนพนักงานทั้งองค์กรให้รู้จักเครื่องมือ AI ที่ฝังอยู่ในงานประจำ ผู้นำเปิดให้ทุกคนเข้าถึง AI ได้อย่างทั่วถึง และสร้างสิ่งที่เรียกว่า AI Playground หรือพื้นที่ทดลองที่ปลอดภัย ให้พนักงานได้ลองสร้าง AI Agent ของตัวเองโดยไม่ต้องกลัวความผิดพลาด

เป้าหมายที่ KBTG ตั้งไว้คือ AI Literacy 100% ภายในปีแรก คำว่า AI Literacy หมายถึงความรู้พื้นฐานที่ทำให้พนักงานใช้และทำงานร่วมกับ AI ได้อย่างมั่นใจ การตั้งเป้าให้พนักงานทุกคนมีพื้นฐานนี้ ครอบคลุมตั้งแต่ความเข้าใจ AI เบื้องต้น การใช้ AI เพิ่มประสิทธิภาพงาน ไปจนถึงการใช้อย่างรับผิดชอบ

ขณะเดียวกันบริษัทก็ตั้ง Enterprise AI Council ขึ้นเป็นองค์กรกำกับและวางกลยุทธ์ AI อย่างเป็นทางการ เน้นการใช้ AI อย่างรับผิดชอบและให้คนนำ

เมื่อพื้นฐานพร้อม สิ่งที่ตามมาคือนวัตกรรมที่งอกจากพนักงานเอง พนักงานที่เป็น Early Adopter เริ่มสร้าง AI Agent ส่วนตัว และทำโปรเจกต์แบบ MVP หรือ Minimum Viable Product ซึ่งคือผลิตภัณฑ์ต้นแบบที่ใช้งานได้จริงในระดับขั้นต่ำ เอาไว้ทดสอบไอเดียอย่างรวดเร็ว เพื่อแก้ปัญหาในงานของตัวเองและของทีม

รายงานเปิดเผยว่า ด้วยแนวทางนี้ทำให้ KBTG เกิดไอเดียนวัตกรรมกว่า 200 ไอเดีย ถูกพัฒนาเป็น 60 MVP และคัดกรองจนเหลือ 8 Use Case ที่ให้ผลกระทบสูง ก่อนถูกยกระดับขึ้นเป็นแพลตฟอร์มระดับองค์กรจริง งานธุรการ งานเอกสาร และงานวิเคราะห์เบื้องต้น มีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น 20 ถึง 59%

และเมื่อนำต้นแบบ AI Agent เหล่านี้ขึ้นใช้งานจริงในระบบปฏิบัติการ บริษัทประหยัดเวลาทำงานได้ราว 30,000 วัน-คนทำงาน

ก้าวต่อไปของ KBTG คือการสร้างแพลตฟอร์ม AI กลางที่มี 'ความอิสระ ไม่ผูกติดกับเทคโนโลยีของเจ้าใดเจ้าหนึ่ง' หรือที่ในวงการเรียกว่า Vendor-agnostic เพื่อไม่ให้องค์กรถูกล็อกอยู่กับผู้ให้บริการรายเดียว

แพลตฟอร์มนี้จะเปิดให้คนกับ AI Agent ทำงานร่วมกันข้ามทุกกระบวนการทั่วทั้งองค์กร ซึ่งก็คือภาพ Hybrid Workforce ที่รายงานพูดถึงนั่นเอง

เสียงจากไทยในรายงานระดับโลก และทำไมเรื่องนี้ถึงเกี่ยวกับเรา

นอกจาก KBTG ที่ได้ Case Study เต็ม ยังมีตัวแทนจากฝั่งไทยร่วมให้มุมมองในรายงานฉบับนี้อีกหลายราย ทั้ง จิรายุส ทรัพย์ศรีโสภา (ท็อป) ผู้ก่อตั้งและ Group CEO ของ Bitkub, Ascend Group เครือธุรกิจดิจิทัลของไทย และ TDRI หรือสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย

อ้างอิง : The AI Playbook for Financial Services

Anthropic เดือด แฉ Alibaba สร้างบัญชีผี 25,000 บัญชี ดูดข้อมูล Claude ไปเทรน AI ของตัวเอง

2026-06-24T18:38:26+00:00

Anthropic ออกมากล่าวหา Qwen ซึ่งเป็นแล็บวิจัย AI ของ Alibaba ว่ากำลังดำเนินปฏิบัติการ "Distillation" หรือการดูดข้อมูลเพื่อลอกเลียนแบบความสามารถของโมเดล AI สัญชาติอเมริกันครั้งใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมา โดยรายงานต่อวุฒิสมาชิกและเจ้าหน้าที่ทำเนียบขาวว่า Alibaba ใช้บัญชีปลอมเกือบ 25,000 บัญชี เพื่อสูบข้อมูลความสามารถของ Claude ในระดับอุตสาหกรรม

ระหว่างเดือนเมษายนถึงมิถุนายน บัญชีปลอมเกือบ 25,000 บัญชีที่เชื่อมโยงกับ Alibaba ได้สร้างบทสนทนากับ Claude ถึง 29 ล้านครั้ง เพื่อเจาะจงลอกเลียนความสามารถด้านการเขียนโค้ด และการใช้เหตุผลขั้นสูง ซึ่งเป็นทักษะที่ทำเงินได้มากที่สุดของโมเดล

นี่เป็นครั้งแรกที่ Anthropic เอ่ยชื่อบริษัทเทคยักษ์ใหญ่ของจีนชัดเจน ก่อนหน้านี้ในเดือนกุมภาพันธ์ เคยมีกรณีของสตาร์ทอัพจีนอย่าง DeepSeek, MiniMax และ Moonshot AI ที่รวมกันใช้บัญชีผี 24,000 บัญชี สร้างบทสนทนา 16 ล้านครั้ง ซึ่งแคมเปญของ Alibaba ลำพังเพียงเจ้าเดียวก็มีปริมาณแซงหน้าทั้งสามบริษัทรวมกันไปแล้ว

หุ้น ADR ของ Alibaba ร่วงลงกว่า 3% ทะลุระดับ 100 ดอลลาร์ทันทีหลังข่าวนี้ถูกเผยแพร่ออกไป

‘Distillation’ คืออะไร ทำไมวงการ AI ถึงหวาดกลัว?

Distillation คือเทคนิคการป้อนคำสั่ง ที่ถูกออกแบบมาอย่างแยบยลเข้าไปใน AI ระดับแนวหน้า เพื่อเก็บรวบรวมคำตอบที่ได้ จากนั้นนำข้อมูลเหล่านั้นไปเทรนให้กับระบบ AI คู่แข่งที่มีต้นทุนถูกกว่า เพื่อให้มีความสามารถใกล้เคียงกับต้นฉบับ

ทำเนียบขาวได้ประกาศเตือนตั้งแต่เดือนเมษายนว่าเทคนิคนี้ถือเป็นภัยคุกคามต่อความมั่นคงของชาติ โดยผู้อำนวยการ OSTP อย่าง Michael Kratsios ได้ออกบันทึกข้อตกลงเพื่อให้รัฐบาลแชร์ข้อมูลข่าวกรองเกี่ยวกับพฤติกรรมนี้กับแล็บ AI ในสหรัฐฯ ซึ่ง Anthropic ระบุว่า ปฏิบัติการของ Alibaba เกิดขึ้นหลังจากมีประกาศเตือนนี้เสียอีก ถือเป็นการท้าทายรัฐบาลสหรัฐฯ อย่างชัดเจน

ปัจจุบัน Alibaba ยังคงปิดปากเงียบกับข้อกล่าวหานี้ ขณะที่โฆษกของ Anthropic ปฏิเสธที่จะลงรายละเอียดลึก ๆ แต่เน้นย้ำว่า รัฐบาลและภาคอุตสาหกรรมต้องร่วมมือกันจัดการปัญหานี้

สถานการณ์นี้ยิ่งซ้ำเติม Alibaba ในวอชิงตันให้หนักขึ้นไปอีก เพราะเมื่อวันที่ 8 มิถุนายนที่ผ่านมา เพนตากอนเพิ่งขึ้นบัญชีดำ Alibaba ในฐานะ "บริษัทที่เกี่ยวข้องกับการทหารของจีน" (ซึ่ง Alibaba เพิ่งยื่นฟ้องกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ เพื่อขอถอดชื่อออกไปหมาด ๆ) ข้อกล่าวหาเรื่องการขโมยทรัพย์สินทางปัญญาด้าน AI ในครั้งนี้ จึงเหมือนเป็นการเปิดศึกหน้าที่สอง ที่ตอกย้ำภาพลักษณ์ว่า Alibaba ไม่ได้แค่มีเอี่ยวกับกองทัพ แต่ยังขโมยเทคโนโลยีอเมริกันอย่างเป็นระบบอีกด้วย

ข้อเรียกร้องและกฎหมายที่กำลังตามมา

ในจดหมายของ Anthropic มีการเตือนว่า การดูดข้อมูลแบบนี้ทำให้แล็บจีนสามารถโคลนนิ่ง AI ระดับท็อปได้ด้วยต้นทุนเพียงเศษเสี้ยว แถมโมเดลที่ได้ยังมักจะขาดระบบป้องกันความปลอดภัย (Safety Guardrails) อีกด้วย บริษัทจึงเรียกร้องให้รัฐบาลทรัมป์

ปรับปรุงกฎหมายต่อต้านการผูกขาด เพื่อให้บริษัท AI สหรัฐฯ แชร์ข้อมูลภัยคุกคามกันได้ง่ายขึ้น
สนับสนุนการควบคุมการส่งออก ชิป AI ขั้นสูง
ลงโทษ บริษัทที่ใช้เทคนิค Distillation

ในขณะเดียวกัน ฝั่งสภาก็เริ่มขยับ วุฒิสมาชิก Bill Hagerty และ Andy Kim เตรียมเสนอแก้กฎหมายเพื่อคว่ำบาตรบริษัทจีนที่แอบเข้าถึงข้อมูล AI สหรัฐฯ อย่างไม่เหมาะสม โดยมีสภาผู้แทนราษฎรรับลูกเตรียมผลักดันร่างกฎหมายที่คล้ายคลึงกัน

จังหวะเวลานี้มีความอ่อนไหวต่อ Anthropic อย่างมาก เพราะบริษัทเพิ่งระดมทุน Series H จนมีมูลค่าพุ่งแตะ 9.65 แสนล้านดอลลาร์ และกำลังเตรียมตัวยื่น IPO เข้าตลาดหลักทรัพย์ในฤดูใบไม้ร่วงนี้ การที่คู่แข่งจากจีนขโมยเทคโนโลยีไปสร้างของถูกกว่าเพื่อแย่งลูกค้า ถือเป็นความเสี่ยงทางธุรกิจระดับหมื่นล้านดอลลาร์ตามที่เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ประเมินไว้

อย่างไรก็ตาม Anthropic เองก็กำลังมีประเด็นขัดแย้งกับรัฐบาลทรัมป์อยู่เช่นกัน หลังจากกระทรวงพาณิชย์สั่งบล็อกไม่ให้ชาวต่างชาติเข้าถึงโมเดล Fable 5 และ Mythos 5 ของบริษัทด้วยเหตุผลด้านความมั่นคง ซึ่งทำให้ Anthropic ต้องจำใจปิดการให้บริการและยังเจรจาไม่เป็นผล

Anthropic กำลังติดอยู่ตรงกลาง ระหว่างการร้องขอให้รัฐบาลจัดการกับจีนที่มาขโมยเทคโนโลยี แต่ในขณะเดียวกันก็ต้องต่อสู้กับรัฐบาลเดียวกันที่พยายามจำกัดการขายโปรดักส์ของตนเอง

คงต้องจับตาดูกันต่อไปว่าวอชิงตันจะตัดสินใจอย่างไร เพราะนี่ไม่ใช่แค่เรื่องของ Anthropic เท่านั้น แต่มันคือการกำหนดมาตรฐานใหม่ว่า สหรัฐฯ จะสร้างพรมแดนคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาให้กับ AI ได้อย่างไร ในยุคที่เทคโนโลยีระดับโลกสามารถถูกก๊อปปี้และขโมยได้ผ่านอินเทอร์เน็ต ด้วยการพิมพ์แค่ Prompt คำถามเท่านั้น

อ้างอิง: thenextweb

พลังงานใหม่โตเร็วเกินไป จนโครงข่ายไฟฟ้าตามไม่ทัน โจทย์ใหญ่ที่สุดของจีน และของทั้งโลกในเวลาเดียวกัน

2026-06-24T18:10:56+00:00

ถ่านหินยังป้อนไฟฟ้าให้จีนอยู่เกือบ 60% ขณะที่ประเทศเดียวกันนี้กุมห่วงโซ่การผลิตแผงโซลาร์ของทั้งโลกไว้ถึง 80% และยังวางแผนสร้างเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์ใหม่อีกราว 150 เตาภายในปี 2035 ตัวเลขสามชุดที่ดูขัดกันเองนี้คือภาพรวมของประเทศที่เป็นทั้งผู้ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์รายใหญ่ที่สุดของโลก และผู้ติดตั้งพลังงานหมุนเวียนรายใหญ่ที่สุดในเวลาเดียวกัน

บนเวทีเสวนาหัวข้อ 'Inside China's Energy System' ในงาน Summer Davos 2026 กลุ่มผู้กำหนดนโยบาย นักวิชาการ และผู้บริหารบริษัทพลังงานข้ามชาติ มานั่งถกกันว่าเส้นทางพลังงานของจีนกำลังมุ่งหน้าไปทางไหน โจทย์ที่ทุกคนเห็นตรงกันคือจีนต้องทำสามเรื่องพร้อมกันให้ได้ นั่นคือรักษาความมั่นคงทางพลังงาน ขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจคุณภาพสูง และเปลี่ยนผ่านไปสู่สังคมคาร์บอนต่ำ

โจทย์ใหญ่ที่สุด คือพลังงานใหม่โตเร็วจนโครงข่ายตามไม่ทัน

คำถามเปิดวงที่ว่าอะไรคือความท้าทายหรือโอกาสที่สำคัญที่สุดของการเปลี่ยนผ่านพลังงานจีน ได้คำตอบที่สะท้อนความตึงเครียดในระบบได้ชัดเจน ที่ปรึกษานโยบายอาวุโสฝั่งจีนสรุปสั้น ๆ ว่าพลังงานใหม่เติบโตเร็วมากจนโครงข่ายไฟฟ้าและกลไกที่มีอยู่เดิมตามไม่ทัน ความขัดแย้งระหว่างของใหม่ที่โตพรวดกับของเก่าที่ขยับช้า คือต้นตอของปัญหาแทบทั้งหมด

มุมของผู้ดูแลระบบส่งไฟฟ้าเสริมภาพให้คมขึ้นไปอีก เมื่อสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนในระบบสูงขึ้นเรื่อย ๆ สิ่งที่ตามมาคือความเปราะบางและความซับซ้อนของโครงข่าย ตัวอย่างที่ยกขึ้นมาคือเหตุไฟฟ้าดับครั้งใหญ่ในอเมริกาใต้ช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ซึ่งกระทบสังคมเป็นวงกว้างและเป็นสัญญาณเตือนว่าระบบที่มีพลังงานใหม่สัดส่วนสูงต้องแลกมากับความเสี่ยง โจทย์จึงเป็นการหาสมดุลระหว่างการรับรู้ว่าเทรนด์พลังงานหมุนเวียนเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ กับการเตรียมทางออกรับมือความเปราะบางของโครงข่าย เพื่อรับประกันความปลอดภัยในการจ่ายไฟ พร้อมกับเดินหน้าพัฒนาพลังงานหมุนเวียนอย่างเป็นระบบไปด้วย

ฝั่งนักวิชาการด้านนโยบายพลังงานและสภาพภูมิอากาศมองว่าหัวใจของทั้งความท้าทายและโอกาสอยู่ที่ความมั่นคงทางพลังงาน เพราะแรงกดดันด้านนี้ยังหนักหน่วง จึงทำให้จีนถอยห่างจากถ่านหินได้ยากกว่าที่ควร ทั้งที่ถ่านหินคือหัวใจของปัญหาสภาพภูมิอากาศ สองเรื่องนี้พันกันอยู่และกำลังบีบให้จีนต้องตัดสินใจในจังหวะที่ยากลำบาก

ที่น่าสนใจคือมีเพียงเสียงเดียวบนเวทีที่มองต่างออกไปในเชิงบวก ผู้บริหารบริษัทพลังงานข้ามชาติชี้ว่าภูมิรัฐศาสตร์ (geopolitics) ที่หลายคนมองเป็นแรงกดดัน จริง ๆ แล้วคือโอกาสก้อนใหญ่ เพราะในโลกที่ทุกประเทศอยากพึ่งพาตัวเองด้านพลังงานให้ได้มากที่สุด การลงทุนในพลังงานหมุนเวียนยิ่งสมเหตุสมผล ส่วนความท้าทายที่แท้จริงคือ 'ความเร่งด่วน' เพราะหลังสถานการณ์ภูมิรัฐศาสตร์ในช่วงครึ่งปีที่ผ่านมา แรงกดดันให้ต้องเร่งมือสูงขึ้นกว่าเดิมมาก และยังมีคำถามตัวโตว่าการเติบโตของ Artificial Intelligence (AI) กับศูนย์ข้อมูล (Data Center) จะดันความต้องการใช้พลังงานพุ่งไปอีกแค่ไหน

เมื่อเศรษฐกิจสีเขียวกลายเป็นเครื่องยนต์ GDP ของจีน

หลายคนกลัวว่าการทุ่มงบไปกับสิ่งแวดล้อมและพลังงานคาร์บอนต่ำจะฉุดการเติบโตทางเศรษฐกิจ แต่ตัวเลขจากฝั่งจีนกำลังบอกตรงกันข้าม ที่ปรึกษานโยบายอาวุโสเล่าว่าหลังจากตั้งเป้าหมาย Dual Carbon การเปลี่ยนแปลงที่สำคัญที่สุดในรอบสิบปีคือการเติบโตอย่างรวดเร็วของอุตสาหกรรมสีเขียวคาร์บอนต่ำ ซึ่งมาจากการที่เทคโนโลยีคาร์บอนต่ำ คาร์บอนเป็นศูนย์ ไปจนถึงเทคโนโลยีดูดกลับคาร์บอน เข้ามาแทนที่เทคโนโลยีเก่าอย่างพลิกหน้ามือเป็นหลังมือ

คำสำคัญคำที่สองคือการลงทุน โดยประเมินว่ามีเม็ดเงินอย่างน้อย 10 ล้านล้านหยวน (RMB) ไหลเข้าสู่ด้านนี้ และเงินก้อนนี้แปลงกลับมาเป็นการเติบโตทางเศรษฐกิจ สถิติจากห้องวิจัยด้านคาร์บอนต่ำระบุว่าในปี 2024 เศรษฐกิจสีเขียวคิดเป็นราว 10% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (Gross Domestic Product หรือ GDP) แต่ถ้าดูเฉพาะส่วนที่เพิ่มขึ้นของ GDP เศรษฐกิจสีเขียวกินสัดส่วนถึง 20% และถ้าดูเฉพาะการลงทุนใหม่ที่เพิ่มเข้ามา เศรษฐกิจสีเขียวคิดเป็นครึ่งหนึ่งหรือ 50% เลยทีเดียว พูดง่าย ๆ คือเศรษฐกิจจีนกำลังถูกขับเคลื่อนด้วยพลังงานสีเขียว

ประเด็นที่ตอกย้ำเรื่องนี้คือ AI ที่กินไฟมหาศาล ซึ่งกลับกลายเป็นข้อได้เปรียบของจีน เพราะจีนมีพลังงานสีเขียวรองรับความต้องการมหาศาลนี้ได้ การพัฒนาสีเขียวจึงไม่ได้เป็นอุปสรรคต่อการเติบโต แต่กลายเป็นหนึ่งในแรงขับเคลื่อนสำคัญที่สุด และข้อสรุปบนเวทีก็ชัดเจนว่าจีนควรเดินหน้าให้เร็วเท่าเดิมหรือเร็วกว่าเดิม ไม่ใช่ชะลอลง

สี่เสาหลักที่ค้ำ 'ระบบไฟฟ้าใหม่' ของจีน

เมื่อพลังงานใหม่มีสเกลใหญ่ขึ้น คำถามคือจะทำอย่างไรให้ไฟเหล่านี้เชื่อมเข้าโครงข่ายและส่งถึงผู้ใช้ได้อย่างมั่นคง ผู้ดูแลระบบส่งไฟฟ้าให้ตัวเลขสองชุดเพื่อให้เห็นสเกลก่อน นั่นคือภายในสิ้นปี 2025 กำลังการผลิตติดตั้งของพลังงานใหม่ในจีนแตะระดับ 1.2 พันล้านกิโลวัตต์ และเฉพาะปี 2025 มีการติดตั้งเพิ่มราว 434 ล้านกิโลวัตต์ คิดเป็นราว 25% ของกำลังการผลิตพลังงานใหม่ทั้งโลก

วิธีรับมือถูกวางไว้เป็นสี่ด้าน ด้านแรกคือการวางรากฐานทางกายภาพให้แข็งแรง โดยลงทุนไปแล้ว 2.8 ล้านล้านหยวนในช่วงแผนพัฒนาห้าปีฉบับที่ 14 พร้อมสร้างระเบียงส่งไฟฟ้าจากตะวันตกไปตะวันออก ซึ่งเพิ่มความสามารถในการส่งไฟได้อีก 350 ล้านกิโลวัตต์ ทำให้ระบบรองรับการจ่ายไฟได้ถึงระดับ 500 ล้านกิโลวัตต์ทั่วประเทศ ด้านที่สองคือนวัตกรรมเทคโนโลยี ซึ่งยอมรับตรง ๆ ว่าเป็นการบุกเบิกดินแดนที่ยังไม่มีใครเคยไป ทั้งเทคโนโลยีการผลิตไฟแบบใหม่และระบบควบคุมโครงข่ายที่ต้องตรวจจับและสั่งการได้แม่นยำ จึงทุ่มงบราว 4 หมื่นล้านหยวนต่อปี รวมห้าปีเป็น 2 แสนล้านหยวน เพื่อทลายคอขวดทางเทคโนโลยีเหล่านี้

ด้านที่สามคือการเพิ่มความยืดหยุ่นในการปรับสมดุลระบบ เพราะพลังงานใหม่มีลักษณะผลิตไม่ต่อเนื่องและผันผวน จึงต้องมีระบบบริหารการรับไฟที่ทรงพลัง ผลคือในรอบห้าปีที่ผ่านมา ความสามารถในการรองรับพลังงานหมุนเวียนเพิ่มขึ้นถึงห้าเท่า โดยมีกำลังราว 120 ล้านกิโลวัตต์ที่สร้างขึ้นในช่วงแผนห้าปีฉบับที่ 14 ส่วนด้านที่สี่คือการดึงกลไกตลาดมาใช้เต็มที่ ด้วยการตั้งตลาดซื้อขายไฟฟ้าระดับประเทศที่ครอบคลุมทั้งตลาดทันที (Spot) และตลาดระยะกลางถึงยาว เพื่อกระจายไฟจากตะวันตกไปตะวันออก และทำให้พลังงานสะอาดเข้าสู่กลไกการซื้อขายที่สะท้อนมูลค่าความเป็นพลังงานสีเขียวได้จริง ทั้งสี่ด้านนี้คือเครื่องมือที่ทำให้จีนรักษาทั้งความมั่นคงและความสามารถในการรองรับพลังงานหมุนเวียนไปพร้อมกัน

ความมั่นคงพลังงานคือหัวใจ และเหตุผลที่หลายประเทศเริ่มเดินตามจีน

จากมุมของคนที่ดูแลกิจการพลังงานในหลายภูมิภาคทั่วโลก ปัญหาที่จีนเจอแทบไม่ต่างจากที่อื่นเลย ผู้บริหารบริษัทพลังงานข้ามชาติชี้ว่าพลังงานหมุนเวียนมาพร้อมโจทย์เรื่องความยืดหยุ่นและการบริหารโครงข่ายเสมอ เพราะช่วงที่แดดแรงหรือลมดีที่สุดมักไม่ตรงกับช่วงที่คนใช้ไฟมากที่สุด ทางออกที่หลายประเทศกำลังพัฒนาจึงไม่ได้มีแค่เรื่องโครงข่ายที่จีนนำหน้าไปไกล แต่ยังรวมถึงการใช้แบตเตอรี่กักเก็บไฟส่วนเกินที่ผลิตได้แต่ยังป้อนเข้าโครงข่ายไม่ได้ การวางเครื่องแยกน้ำด้วยไฟฟ้า (Electrolyzer) ไว้ข้างแบตเตอรี่เพื่อเปลี่ยนไฟส่วนเกินเป็นไฮโดรเจน ไปจนถึงการรักษากำลังผลิตพื้นฐาน (Baseload) ที่เดิมเคยพึ่งโรงไฟฟ้าก๊าซเพราะเร่งและลดกำลังได้เร็ว แต่วันนี้จีนกำลังคิดว่าจะทำให้โรงไฟฟ้าถ่านหินมีประสิทธิภาพและยืดหยุ่นพอจะทำหน้าที่นี้ได้ดีขึ้นอย่างไร

จุดที่ถูกย้ำคือจีนมาถูกทางตรงที่ลงทุนหนักและจัดระเบียบการขับเคลื่อนนวัตกรรมอย่างเป็นระบบ ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาแผงโซลาร์ แบตเตอรี่ การลงทุนในโครงข่าย หรือการคิดต่อว่าโรงไฟฟ้าถ่านหินรุ่นต่อไปควรหน้าตาเป็นอย่างไร ขณะที่หลายประเทศยังไม่ได้จัดระเบียบเรื่องนี้อย่างจริงจัง บ้างก็ไม่ได้ทุ่มงบกับนวัตกรรม บ้างก็ไม่ได้ให้พลังงานเป็นวาระสำคัญ และนี่คือเหตุผลที่ภูมิรัฐศาสตร์กลายเป็นโอกาส เพราะประเทศที่ไม่เคยคิดแบบจีนกำลังจะถูกบีบให้ต้องคิดแบบนั้น หากอยากมีความมั่นคงด้านพลังงาน

มองย้อนกลับไปทั้งเส้นทาง นักวิชาการด้านนโยบายพลังงานเล่าว่าจุดเริ่มต้นของจีนเริ่มจากความมั่นคงทางพลังงานล้วน ๆ เพราะจีนรู้ดีว่าตัวเองมีน้ำมันและก๊าซในเชิงพาณิชย์จำกัด และไม่อยากพึ่งพาการนำเข้ามากเกินไป จากนั้นจีนคือประเทศแรก ๆ ที่มองเห็นว่าพลังงานสะอาดคือโอกาสทางเศรษฐกิจ ไม่ใช่ภาระที่มาแย่งพื้นที่เศรษฐกิจฟอสซิลแบบเดิม ถึงขั้นประกาศให้พลังงานสะอาดเป็นอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์เกิดใหม่ตั้งแต่ปี 2010 ลำดับถัดมาจึงเป็นแรงผลักด้านสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะปัญหามลพิษทางอากาศในเมืองที่รุนแรงในช่วงเวลาเดียวกัน ก่อนจะตามมาด้วยความรับผิดชอบต่อปัญหาสภาพภูมิอากาศที่ไม่เคยถูกตั้งคำถามในบริบทจีน

ผลของยุทธศาสตร์แบบบูรณาการนี้คือวันนี้จีนมีความมั่นคงด้านพลังงานมากกว่าที่ควรจะเป็นถ้าไม่ได้ลงมือทำทั้งหมดนั้น และหลายประเทศก็เริ่มมองว่าสูตรพลังงานหมุนเวียนบวกระบบกักเก็บบวกโครงข่ายที่แข็งแรง สร้างทั้งความยืดหยุ่นให้เศรษฐกิจและโอกาสทางเศรษฐกิจรูปแบบใหม่ได้จริง แต่โจทย์ที่ยากของประเทศอื่นคือจะรับมือกับจีนที่ครองตลาดเบ็ดเสร็จขนาดนี้อย่างไร และคำถามที่ค้างคาคือยังมีที่ว่างให้บราซิล อินโดนีเซีย หรือแม้แต่สหรัฐฯ ก้าวขึ้นมาเป็น 'ผู้ผลิต' ไม่ใช่แค่ผู้บริโภคเทคโนโลยีจีน หรือไม่

ร่วมมือหรือแข่งขัน: โจทย์ที่ยังไม่มีคำตอบ

คำว่าความร่วมมืออาจถูกพูดถึงจนเฝือ แต่ผู้บริหารบริษัทพลังงานข้ามชาติยอมรับว่ามันสมเหตุสมผลจริงในโลกที่เชื่อมโยงกัน เพราะความมั่นคงด้านพลังงานและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศคือปัญหาร่วมที่ต้องช่วยกันแก้ ประเด็นคือหลายประเทศที่ไม่ได้ลงแรงแบบจีน ต่อให้อยากลงทุนก็คงไม่มานั่งคิดค้นวิธีผลิตแผงโซลาร์ใหม่ตั้งแต่ต้น เพราะทุกคนรู้ว่าจีนทำได้ดีที่สุดแล้ว โจทย์ที่แท้จริงจึงเป็นการหาทางร่วมมือเพื่อผลักดันความเป็นอิสระด้านพลังงานของตัวเอง โดยไม่กลายเป็นว่าเปลี่ยนจากการพึ่งพาผู้ค้าน้ำมัน ไปพึ่งพาผู้ผลิตเทคโนโลยีพลังงานหมุนเวียนแทน และต้องสร้างการเติบโตทางเศรษฐกิจให้ประเทศตัวเองไปด้วย

ภาพที่ถูกหยิบมาเทียบคือการลงทุนของชาติตะวันตกในจีนช่วงยุค 80 ที่บริษัทอย่าง Apple เข้ามาพร้อมการถ่ายทอดเทคโนโลยี และบริษัทจีนก็เรียนรู้ ต่อยอด จนแข็งแกร่งขึ้นมา โมเดลแบบนี้ในทิศทางกลับกันอาจเป็นไปได้ เพราะดีมานด์ใหญ่มากจนแม้จะแบ่งสัดส่วนเล็ก ๆ ไปตั้งฐานผลิตร่วมกับบริษัทท้องถิ่นในประเทศอื่น ส่วนที่เหลือก็ยังรองรับด้วยการส่งออกจากจีนได้สบาย

ฝั่งที่ปรึกษานโยบายอาวุโสตอบรับว่าหลายประเทศต้องการร่วมมือกับจีนอย่างเร่งด่วน และเส้นทางของจีนมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว นั่นคือเน้นนวัตกรรม การลงทุน และการเปลี่ยนผ่าน แต่ย้ำว่าพลังงานหมุนเวียนยังอยู่ในช่วงเริ่มต้นมาก ๆ อนาคตจึงเปิดกว้างสำหรับทุกประเทศ โดยมีเงื่อนไขสำคัญคือ 'ต้องมีกรอบความคิดแบบร่วมมือกัน ไม่ใช่กีดกันทางการค้า' พร้อมอธิบายว่าพลังงานลมและแสงอาทิตย์มีจุดเด่นห้าข้อ คือมีอย่างเหลือเฟือ มีเสถียรภาพ เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม สะดวก และคุ้มค่า ต้นทุนที่เคยสูงลดลงอย่างรวดเร็วจากนวัตกรรม ถึงขั้นที่บริษัทจีนรายหนึ่งผลิตไฟในซาอุดีอาระเบียได้ในต้นทุนเพียง 1 เซนต์สหรัฐต่อกิโลวัตต์-ชั่วโมง (kWh)

ส่วนปัญหาเสถียรภาพที่มักถูกยกมาว่าพลังงานหมุนเวียนไม่มั่นคงนั้น ถูกมองว่าเป็นความเสี่ยงเล็กน้อยที่จัดการได้ ด้วยการประสานรากฐานทางกายภาพเข้ากับกลไกตลาด ทั้งระบบกักเก็บพลังงานแบบเคมีที่ต้นทุนกำลังร่วงเร็ว และศักยภาพฝั่งผู้ใช้ไฟ ยกตัวอย่างง่าย ๆ ว่าถ้าจัดประชุมตอนหนึ่งทุ่มแล้วค่าไฟถูกกว่า ก็ย่อมคุ้มกว่าการเริ่มตอนห้าโมงครึ่ง การเลื่อนช่วงเวลาใช้ไฟจึงเป็นอีกทางออก

อีกการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่คือการผลิตไฟแบบกระจายศูนย์ (Distributed Generation) จากเดิมที่มีโรงไฟฟ้าใหญ่แห่งเดียว วันนี้หลังคาบ้านแต่ละหลังกลายเป็นทั้งผู้ใช้และผู้ผลิตไฟ มีรถยนต์ไฟฟ้าเป็นแหล่งกักเก็บ เมื่อในเมืองเล็กหรือหมู่บ้านหนึ่งมีผู้ผลิตไฟหลักร้อยหลักพันราย คำถามคือจะบริหารสมดุลอุปสงค์อุปทานในสภาพที่ซับซ้อนแบบนี้อย่างไร คำตอบคือต้องออกแบบโครงข่ายใหม่ให้เป็นแบบล่างขึ้นบน (Bottom-up) แทนระบบบนลงล่าง (Top-down) แบบเดิม และนวัตกรรมที่สำคัญไม่แพ้เทคโนโลยีคือนวัตกรรมเชิงโมเดลธุรกิจ อย่างการเปิดตลาดซื้อขายคุณค่าความเป็นพลังงานสีเขียว (Green Attribute) ที่ทำให้ไฟสีเขียวมีมูลค่าต่างจากไฟจากเชื้อเพลิงฟอสซิลอย่างชัดเจน

ผู้ดูแลระบบส่งไฟฟ้าเห็นพ้องว่าพลังงานใหม่ยังอยู่ช่วงเริ่มต้น มีปัญหาให้แก้อีกมาก จึงเปิดกว้างต่อความร่วมมือระหว่างประเทศเพื่อทำให้ก้อนเค้กใหญ่ขึ้น ทั้งพื้นที่การพัฒนาที่ยังเหลือเยอะ และความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีตั้งแต่เซลล์แสงอาทิตย์แบบ Photovoltaic (PV) ทั้งซิลิคอนเดี่ยวและหลายชั้น ไปจนถึงกังหันลมนอกชายฝั่งขนาด 50 เมกะวัตต์ที่พัฒนากันเร็วมาก เมื่อร่วมมือกันบนเทคโนโลยี ก็จะเกิดการพัฒนาร่วมและสร้างอุตสาหกรรมพลังงานใหม่ที่ใหญ่ขึ้นสำหรับทุกประเทศ

แต่ฝั่งนักวิชาการมองต่างในรายละเอียด โดยเฉพาะระหว่างสหรัฐฯ กับจีน ความร่วมมือด้านเทคโนโลยีในระดับรัฐต่อรัฐน่าจะมีจำกัด เพราะยุคสมัยเปลี่ยนไปแล้ว สิ่งที่พอจะเกิดขึ้นได้คือการแข่งขันที่ดีต่อสุขภาพ ซึ่งจะช่วยลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ และทำให้โลกได้เห็นการสาธิตการผสมผสานเทคโนโลยีหลากหลายรูปแบบ จนเรียนรู้ร่วมกันได้ในระดับโลก แต่ความเสี่ยงคือวันนี้จีนเกือบจะผูกขาดเทคโนโลยีพลังงานสะอาดหลายชนิด และหลายประเทศคงไม่ยอมให้สถานะแบบนั้นคงอยู่ จึงอาจเข้าสู่ยุคของการตั้งกำแพงภาษี การกีดกันการค้า และการบังคับใช้วัตถุดิบในประเทศมากขึ้น ขณะเดียวกันความร่วมมือก็ยังเป็นไปได้ในหลายเรื่อง ทั้งประสิทธิภาพการใช้พลังงาน (Energy Efficiency) การช่วยพัฒนาระบบพลังงานในประเทศกำลังพัฒนา และการทำงานผ่านองค์กรอย่างทบวงพลังงานระหว่างประเทศ (International Energy Agency หรือ IEA) ไปจนถึงการสำรองน้ำมันเชิงยุทธศาสตร์

ในระดับปฏิบัติของภาคบริษัท ผู้บริหารบริษัทพลังงานข้ามชาติบอกว่ามีพื้นที่ให้พัฒนาและร่วมลงทุนเยอะ แต่ทุกอย่างขึ้นกับว่าบริษัทตั้งอยู่ที่ไหน เพราะประเด็นภูมิรัฐศาสตร์ลงมาถึงตัวบริษัทเต็ม ๆ ต่อให้คุ้มค่าทั้งเชิงเทคโนโลยีและเศรษฐกิจ บริษัทก็ยังต้องดูข้อจำกัดที่รัฐบาลแต่ละประเทศตั้งไว้ ตัวอย่างที่เป็นรูปธรรมคือเมื่อสร้างโรงไฟฟ้าในสหรัฐฯ จะนำเข้าแผงโซลาร์จากจีนไม่ได้ แต่บางประเทศกลับทำได้ การลงทุนให้ครอบคลุมพอจะได้ประโยชน์จากนวัตกรรม ภายใต้กติกาการเมืองที่ต่างกันในแต่ละพื้นที่ จึงเป็นโจทย์ที่ต้องบริหารตลอดเวลา

ภาพอนาคตที่เริ่มมีคนลงมือทำคือการเชื่อมโยงประเทศต่าง ๆ ด้วยสายเคเบิลไฟฟ้า เพื่อผลิตพลังงานหมุนเวียนในประเทศหนึ่งแล้วส่งไปอีกประเทศ ประเทศที่แดดยังแรงในช่วงที่อีกโซนเวลาหนึ่งใช้ไฟพีค ก็ส่งไฟส่วนเกินออกไปได้ และเก็บไฟไว้ใช้เองเมื่อความต้องการในประเทศสูงขึ้น แม้วันนี้จะฟังดูไกลตัว แต่ก็มีโครงการที่เริ่มคิดกันแล้วทั้งในเอเชียและระหว่างยุโรปกับเมดิเตอร์เรเนียน สอดคล้องกับมุมของผู้ดูแลระบบส่งไฟฟ้าที่ชี้ว่าทรัพยากรพลังงานใหม่กระจายตัวไม่เท่ากัน อย่างในจีนแหล่งอยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือ แต่ผู้ใช้อยู่ทางตะวันออกเฉียงใต้ จึงต้องใช้ระบบส่งไฟแรงดันสูงพิเศษ (Ultra-High Voltage หรือ UHV) ลากไฟข้ามระยะทางกว่า 2,000 กิโลเมตร และวิธีเดียวกันนี้ก็นำไปใช้เชื่อมโครงข่ายระหว่างประเทศ เพื่อแบ่งปันพลังงานใหม่ในวงที่กว้างขึ้นได้

สงครามราคาในจีน และเสียงสะท้อนจากภาครัฐ

เสียงจากผู้แทนภาครัฐด้านพลังงานของจีนช่วยเติมภาพความสำเร็จให้ครบ ทั้งระดับการพึ่งพาตัวเองด้านพลังงานที่ราว 80% การมีระบบพลังงานหมุนเวียนใหญ่ที่สุดในโลก โดยปี 2025 มีกำลังการผลิตลมบวกแสงอาทิตย์เพิ่มขึ้นราว 430 ล้านกิโลวัตต์ คิดเป็นสัดส่วนใหญ่ของกำลังการผลิตใหม่ทั้งโลก จนเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ที่ไฟจากพลังงานหมุนเวียนแซงหน้าโรงไฟฟ้าพลังความร้อน สัดส่วนการบริโภคพลังงานหมุนเวียนทะลุ 40% และจีนยังเป็นอันดับหนึ่งด้านระบบกักเก็บพลังงาน พร้อมส่งออกอุปกรณ์โซลาร์ราว 80% และอุปกรณ์พลังงานลมราว 70% ให้กว่า 100 ประเทศ โดยมีแนวทางความมั่นคงสี่ด้าน ตั้งแต่การค้ำฝั่งอุปทานและลดสัดส่วนโรงไฟฟ้าพลังความร้อน การเปลี่ยนผ่านสีเขียวที่ประสานนิวเคลียร์ ลม แสงอาทิตย์ และพลังน้ำเข้าด้วยกัน การส่งเสริมการบริโภคพลังงานสะอาดผ่านอาคาร การขนส่ง และโครงสร้างพื้นฐานสีเขียว ไปจนถึงความร่วมมือระหว่างประเทศผ่านโครงการ Belt and Road Initiative (BRI)

แต่คำถามที่แหลมที่สุดมาจากผู้ร่วมงานรายหนึ่ง ที่ถามว่าในเมื่อจีนมีนวัตกรรม มีการลงทุน และมีดีมานด์มหาศาลจาก AI แล้วทำไมการแข่งขันด้านราคาในตลาดแบตเตอรี่ยังดุเดือดถึงขั้นเป็นสงครามราคาที่เลือดสาด และจะหลุดออกจากวงจรนี้ได้อย่างไร

ที่ปรึกษานโยบายอาวุโสยอมรับว่านี่คือคำถามที่ถามตัวเองมานับครั้งไม่ถ้วน และมองว่าจริง ๆ แล้วไม่ใช่ปัญหาอุปทานล้นตลาด เพราะวันนี้ลมและแสงอาทิตย์เพิ่งคิดเป็นราว 20% ของภาคการผลิตไฟฟ้า อนาคตน่าจะไปถึง 60% หรือมากกว่านั้น และถ้าดูในระดับพลังงานปฐมภูมิยังอยู่แค่ 6 ถึง 7% เท่านั้น ศักยภาพจึงมหาศาล ปัญหาที่แท้จริงคือดีมานด์จำนวนมากยังไม่ถูกปลดล็อก การชวนให้คนหันมาใช้พลังงานสะอาดมากขึ้นต่างหากที่เป็นโจทย์

อีกประเด็นคืออุตสาหกรรมนี้ไม่ได้ผูกขาด ไม่อย่างนั้นคงไม่เกิดสงครามราคาที่ทุกคนกดราคาแข่งกันจนทำกำไรยาก ที่น่าสนใจกว่านั้นคือการชี้ว่าการพัฒนาเทคโนโลยี 'เร็วเกินไป' จนบางบริษัทไม่กล้าลงทุนในเทคโนโลยีใหม่ เพราะรู้ว่าปีหน้าจะมีรุ่นถัดไปออกมาอีก เมื่อบวกกับการกีดกันในระดับท้องถิ่นและบริษัทซอมบี้ที่ยังลอยตัวอยู่ในตลาด ภาพรวมจึงค่อนข้างวุ่นวาย และเมื่อบริษัทจีนจำนวนมากแห่ออกไปขยายตลาดต่างประเทศ ก็ตามมาด้วยเสียงบ่นจากประชาคมโลก ข้อเสนอที่ทิ้งท้ายไว้อย่างตรงไปตรงมาคือสักวันอยากเห็นการจัดระเบียบตลาดให้มีความเป็นระบบมากขึ้น แต่ต้องไม่ใช่การผูกขาดที่ปิดกั้นการแข่งขันจริง ๆ

บทสรุปของวงเสวนาตรงกันว่าการเปลี่ยนผ่านพลังงานไม่ใช่เส้นทางที่ง่าย และการที่จีนจะไปถึงเป้าหมายได้ต้องอาศัยความก้าวหน้าและนวัตกรรมที่ไม่หยุดนิ่งทั้งในเชิงนโยบาย เทคโนโลยี และตลาด แต่สิ่งสำคัญที่สุดยังคงเป็นความร่วมมือจากทั่วโลก

ที่มา: การเสวนาหัวข้อ 'Inside China's Energy System' ในงาน Summer Davos 2026

ประเทศจีนจะไปไกลแค่ไหนในโลกของนวัตกรรม? ถอดบทเรียนความสำเร็จ เมื่อจีนไม่ได้เป็นแค่ผู้ตามอีกต่อไป

2026-06-24T03:12:37+00:00

ตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมาโลกมักมองจีนในฐานะ ‘โรงงานการผลิตของโลก’ ประเทศที่มีแรงงานมหาศาล ต้นทุนการผลิตที่ต่ำ และการเป็นเพียงฐานการผลิตสำคัญโลก แต่ภาพนั้นกำลังเปลี่ยนไป หากย้อนกลับไปเมื่อกว่า 30 ปีก่อนการใช้เทคโนโลยีอย่างบาร์โค้ดยังเป็นเรื่องใหม่สำหรับคนจีนจำนวนมาก แต่ปัจจุบันจีนกลายเป็นหนึ่งในศูนย์กลางนวัตกรรมที่สำคัญที่สุดของโลก ตั้งแต่ AI รถยนต์ไฟฟ้า พลังงานสะอาด ระบบชำระเงินดิจิทัลไปจนถึงการพัฒนายาและเทคโนโลยีชีวภาพ

ประเทศจีนจากผู้ตามสู่การเป็นผู้นำ

หนึ่งในอุตสาหกรรมที่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงนี้ได้ชัดที่สุดคือรถยนต์พลังงานใหม่หรือ NEV

Feng Xingya ประธานบริษัท GAC Group อธิบายว่าจีนใช้เวลากว่า 20 ปีในการวางรากฐานอุตสาหกรรมนี้ตั้งแต่การนำเข้าเทคโนโลยีจากต่างประเทศไปจนถึงการพัฒนาเทคโนโลยีของตัวเองและก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำตลาดรถยนต์ไฟฟ้าโลกในปัจจุบัน ความสำเร็จไม่ได้เกิดจากบริษัทใดบริษัทหนึ่ง แต่เกิดจากการทำงานร่วมกันของทั้งระบบ ตั้งแต่ผู้ผลิตแบตเตอรี่อย่าง CATL ผู้ผลิตมอเตอร์ไฟฟ้า ซัพพลายเออร์ชิ้นส่วนไปจนถึงเครือข่ายการผลิตขนาดใหญ่ที่เชื่อมต่อกันทั้งประเทศ

ในอดีตชิ้นส่วนจำนวนมากยังต้องนำเข้าจากต่างประเทศ แต่ปัจจุบันส่วนประกอบสำคัญของแบตเตอรี่กว่า 90% สามารถผลิตได้ภายในประเทศแล้ว สิ่งที่น่าสนใจคือจีนไม่ได้มองการแข่งขันเป็นแค่เรื่องต้นทุนอีกต่อไปแล้ว แต่กำลังเปลี่ยนรถยนต์ให้กลายเป็นแพลตฟอร์มเทคโนโลยีในรูปแบบใหม่ที่รถยนต์อัจฉริยะหนึ่งคันอาจมีชิปมากกว่า 1,000 ตัว และมีพลังประมวลผลใกล้เคียงกับคอมพิวเตอร์ ซึ่งความสามารถในการรวมเทคโนโลยีจากหลายอุตสาหกรรมเข้าด้วยกันจึงกลายเป็นจุดแข็งสำคัญของโมเดลนวัตกรรมจีน

AI กำลังเร่งทุกอย่างให้เร็ว ตั้งแต่การวิจัยยาไปจนถึงโครงสร้างพื้นฐานประเทศ

อีกประเด็นที่ถูกพูดถึงอย่างมากคือ AI ซึ่งกำลังกลายเป็นตัวเร่งสำคัญของนวัตกรรมในแทบทุกอุตสาหกรรม

Ya-Qin Zhang คณบดีสถาบันวิจัย AI แห่งมหาวิทยาลัยชิงหวา มองว่าความแข็งแกร่งของจีนไม่ได้อยู่ที่ AI เพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การบูรณาการเทคโนโลยีหลายด้านเข้าด้วยกันทั้งฮาร์ดแวร์ ซอฟต์แวร์ โครงสร้างพื้นฐานและนโยบายจากภาครัฐ เขาชี้ว่าความสำเร็จของ AI ในจีนไม่ได้เกิดขึ้นในไม่กี่ปี แต่เป็นผลมาจากการวางแผนระยะยาวของรัฐบาลที่มองไกล 5 ปี 10 ปี หรือแม้แต่ 15 ปีล่วงหน้า

ตัวอย่างหนึ่งคือการลงทุนในระบบ Smart Grid ซึ่งปัจจุบันกลายเป็นรากฐานสำคัญของการพัฒนา AI เพราะการประมวลผล AI ต้องใช้พลังงานมหาศาล แต่ในขณะเดียวกัน AI ก็ได้เริ่มเปลี่ยนแปลงกลุ่มอุตสาหกรรมผลิตยาและเวชภัณฑ์เช่นกัน

Eric Tse S Y ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ SBP World อธิบายว่าการพัฒนายาตัวใหม่หนึ่งชนิดในอดีตต้องใช้เวลามากกว่า 10 ปี และต้องใช้เงินลงทุนสูงถึง 2,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่ในช่วงหลังมานี้ AI เริ่มเข้ามาช่วยลดระยะเวลาในการค้นหาสารตั้งต้นและคัดเลือกโมเลกุลได้อย่างมาก ทำให้กระบวนการบางส่วนที่เคยกินเวลาหลายปีอาจถูกย่นเหลือเพียงไม่กี่เดือน

นวัตกรรมจีนต้องปะทะกำแพงการค้า

แม้ภาพรวมจะดูดี แต่ผู้ร่วมเสวนายอมรับว่าการเติบโตของนวัตกรรมจีนยังเผชิญข้อจำกัดหลายด้าน

Carlson Tong ประธานตลาดหลักทรัพย์ฮ่องกง ระบุว่า นวัตกรรมจะสร้างผลกระทบได้จริงก็ต่อเมื่อสามารถขยายจากไอเดียไปสู่ธุรกิจขนาดใหญ่ได้ ซึ่งต้องอาศัยเงินทุนจำนวนมหาศาล ในมุมนี้ ฮ่องกงจึงทำหน้าที่เป็นประตูเชื่อมระหว่างจีนกับตลาดทุนโลก ช่วยให้บริษัทจีนเข้าถึงแหล่งเงินทุนจากนักลงทุนต่างชาติ ขณะเดียวกันก็เปิดช่องทางให้นักลงทุนทั่วโลกเข้ามามีส่วนร่วมกับการเติบโตของธุรกิจจีน

แต่อย่างไรก็ตามความท้าทายไม่ได้มีแค่เรื่องเงินทุน สำหรับผู้ผลิตรถยนต์จีนการจะขยายไปต่างประเทศก็กำลังเจอปํยหาใหม่ ทั้งภาษีนำเข้า กฎระเบียบและข้อกำหนดด้านเทคโนโลยีที่เข้มงวดขึ้นในหลายประเทศ

Feng Xingya องการเติบโตในตลาดโลก บริษัทจีนจำเป็นต้องได้รับความไว้วางใจจากทั้งผู้บริโภคและภาครัฐในแต่ละประเทศ ไม่ใช่แค่ส่งสินค้าเข้าไปขายเท่านั้น แต่ต้องเข้าไปสร้างการลงทุน การจ้างงาน และบริการที่ตอบโจทย์ตลาดท้องถิ่น เพื่อให้ได้รับการยอมรับในระยะยาว

อีกหนึ่งความท้าทายที่ Eric Tse S Y พูดถึงคือการไม่ปล่อยให้ความสำเร็จในอดีตกลายเป็นข้อจำกัดของการเติบโตในอนาคต เขามองว่าองค์กรที่เคยประสบความสำเร็จมักมีแนวโน้มยึดติดกับแนวทางเดิม จนมองข้ามโอกาสใหม่ ๆ ที่กำลังเกิดขึ้น ดังนั้นการเปิดรับมุมมองจากภายนอก การทบทวนตัวเองอยู่เสมอ และความพร้อมที่จะปรับตัว จึงเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้นวัตกรรมเดินหน้าต่อไปได้

จีนกำลังก้าวสู่ยุคใหม่ของนวัตกรรม

ลก" ที่เน้นรับจ้างผลิตด้วยแรงงานราคาถูก แต่วันนี้จีนกำลังสลัดภาพนั้นทิ้ง และเปลี่ยนบทบาทมาเป็นผู้พัฒนาเทคโนโลยีของตัวเองอย่างเต็มตัว ไม่ว่าจะเป็น AI รถยนต์ไฟฟ้า ระบบชำระเงินดิจิทัล ไปจนถึงการพัฒนายาตัวใหม่ๆ

เบื้องหลังการเปลี่ยนแปลงนี้ เกิดจากการวางแผนระยะยาวของรัฐบาลที่เดินหน้าไปพร้อมกับการทุ่มลงทุนของภาคเอกชน รวมถึงการมีเครือข่ายการผลิตในประเทศที่ครบวงจร นอกจากนี้ จีนยังมีข้อได้เปรียบสำคัญคือตลาดผู้บริโภคที่ใหญ่มาก ทำให้เวลาคิดค้นเทคโนโลยีอะไรใหม่ๆ ออกมา ก็สามารถนำไปทดลองและปรับใช้ในสเกลจริงได้ทันที

แน่นอนว่าจีนยังต้องรับมือกับการแข่งขันในตลาดโลก กำแพงภาษีและปัญหาความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ที่คาดเดายาก แต่จากผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นตลอดหลายปีที่ผ่านมาก็ต้องยอมรับว่าจีนได้ขยับสถานะจากคนที่เคยรับจ้างผลิตมาเป็นหนึ่งในผู้เล่นที่มีอิทธิพลต่อทิศทางนวัตกรรมของโลกไปแล้ว

สรุปวิสัยทัศน์เกาหลีใต้จากเวที Summer Davos ก้าวสู่มหาอำนาจ AI และแนวคิดรายได้พื้นฐาน สำหรับโลกอนาคต

2026-06-24T02:35:12+00:00

เมื่อโลกก้าวเข้าสู่ยุคแห่งความผันผวนและเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ เกาหลีใต้ในฐานะผู้นำด้านเทคโนโลยีและวัฒนธรรมของโลกได้วางหมากครั้งสำคัญเพื่ออนาคต บทความนี้สรุปใจความสำคัญจากสุนทรพจน์ของ คิม มินซอก (Kim Minseok) นายกรัฐมนตรีเกาหลีใต้ จากเวทีการประชุมเศรษฐกิจระดับโลก Summer Davos เมืองต้าเหลียน ภายใต้หัวข้อการสร้างนวัตกรรมระดับมหภาค (Innovating at Scale)

ถึงเวลาเปลี่ยนกระดาน ทำไมเกาหลีใต้ต้องทิ้งโมเดลเศรษฐกิจเดิม?

นายกฯ คิม มินซอก ชี้ให้เห็นว่า โลกกำลังเผชิญกับความไม่แน่นอนมากมาย ทั้งปัญหาซัพพลายเชน วิกฤตสภาพภูมิอากาศ และการมาถึงของ AI แม้เกาหลีใต้จะเคยสร้างปาฏิหาริย์ทางเศรษฐกิจในยุค 70s-80s จนเปลี่ยนจากประเทศยากจนที่รับเงินบริจาค กลายมาเป็นประเทศผู้ให้ความช่วยเหลือ แต่ "โมเดลเศรษฐกิจแบบเดิมได้มาถึงขีดจำกัดแล้ว"

รัฐบาลเกาหลีใต้จึงต้องเปลี่ยนกระบวนทัศน์ทางเศรษฐกิจใหม่ทั้งหมด โดยทุ่มงบประมาณด้านวิจัยและพัฒนาสูงสุดเป็นประวัติการณ์ มุ่งเน้นเทคโนโลยีพื้นฐาน และตัดลดกฎระเบียบที่ล้าหลัง เพื่อสร้าง "เศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรม" อย่างแท้จริง

เป้าหมายทะเยอทะยาน: สู่ท็อป 3 มหาอำนาจ AI ของโลก

เกาหลีใต้ตั้งเป้าหมายที่ชัดเจนและยิ่งใหญ่ นั่นคือการก้าวขึ้นเป็น 1 ใน 3 ประเทศมหาอำนาจด้าน AI ของโลก โดยใช้ยุทธศาสตร์ 2 แกนหลัก

AI Transformation (AIX): นำ AI ไปผสานกับทุกอุตสาหกรรม โดยเกาหลีใต้มั่นใจว่าจะเป็น อันดับ 1 ในด้าน Physical AI (ฮาร์ดแวร์และหุ่นยนต์) เพราะมีจุดแข็งด้านอุตสาหกรรมการผลิตระดับโลก และปัจจุบันได้กว้านซื้อชิป GPU ไปแล้วกว่า 260,000 ตัว
Energy Transformation: AI ต้องใช้ไฟฟ้ามหาศาล รัฐบาลจึงใช้โอกาสนี้เร่งการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานหมุนเวียน เพื่อรองรับ Data Centers ขนาดใหญ่ และลดการพึ่งพาพลังงานจากต่างชาติ

เกาหลีใต้ได้ประกาศจัดตั้ง Global AI Hub อย่างเป็นทางการ โดยดึงดูดองค์กรระดับโลก (เช่น องค์กรต่างๆ ใน UN) มาร่วมกันสร้างแพลตฟอร์มแบบเปิด ภายใต้สโลแกน AI to Solve Global Challenges

กาหลีใต้จะไม่ใช้เทคโนโลยีเพื่อผูกขาดอำนาจ แต่จะแบ่งปันโครงสร้างพื้นฐานเพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางเทคโนโลยีให้กับประเทศกำลังพัฒนาและ SMEs

แนวคิดนี้ได้แรงบันดาลใจจาก Vaccine for All ในยุคโควิด-19 โดยขับเคลื่อนบนพื้นฐานของ K-Democracy หรือประชาธิปไตยแบบเกาหลีที่เติบโตมาจากพลังของประชาชน

ความท้าทายเรื่องคน AI แย่งงาน และแนวคิด รายได้พื้นฐาน

เมื่อมีคำถามถึงความกังวลที่ AI อาจแย่งงานและทำให้ความเหลื่อมล้ำทางสังคมกว้างขึ้น นายกฯ เกาหลีใต้ยอมรับว่านี่คือประเด็นที่รัฐบาลกำลังเร่งหาทางออก

ปัจจุบัน สังคมเกาหลีใต้กำลังถกเถียงกันอย่างหนักว่า "ผลกำไรมหาศาลที่บริษัทเทคฯ และเซมิคอนดักเตอร์ได้รับจากยุค AI ควรถูกกระจายสู่ประชาชนอย่างไร?" ในเมื่อบริษัทเหล่านี้เติบโตมาได้ด้วยการสนับสนุนจากรัฐและเงินภาษีของประชาชน

เพื่อแก้ปัญหานี้ รัฐบาลกำลังให้ความสนใจกับนโยบาย รายได้พื้นฐาน (Basic Income) โดยปัจจุบันได้เริ่มทดลองจ่ายรายได้พื้นฐานเป็น "สกุลเงินท้องถิ่น" ในบางชุมชนชนบทแล้ว

เกาหลีใต้มุ่งมั่นที่จะเป็นประเทศผู้บุกเบิกในการทดลองนโยบายสังคมเหล่านี้ เพื่อหาวิธีแบ่งปันความมั่งคั่งจาก AI อย่างเป็นธรรม และพร้อมที่จะนำบทเรียนนี้ไปแชร์ให้กับทั่วโลกในอนาคต

วิสัยทัศน์ของเกาหลีใต้ในเวที Summer Davos สะท้อนให้เห็นถึงความเป็นผู้นำที่ไม่ได้มองแค่มิติทางเทคโนโลยี แต่ยังคำนึงถึงมิติทางพลังงาน สังคม และความยั่งยืนของมนุษยชาติ ซึ่งเป็นการประกาศจุดยืนที่ชัดเจนว่า เกาหลีใต้พร้อมแล้วที่จะเป็นผู้นำและ "ผู้กำหนดทิศทาง" ของโลกในยุค AI ต่อจากนี้

บทความนี้เรียบเรียงจากเซสชัน Special Address by Kim Minseok, Prime Minister of the Republic of Korea ในงาน World Economic Forum (Summer Davos 2026) ณ เมืองต้าเหลียน

ศรีจันทร์ฯ กำไรสุทธิโต 34% ยอดขายทะลุ 2,055 ล้านบาท ประกาศไม่ขึ้นราคาสินค้ากลางวิกฤต พร้อมทุ่ม R&D หนักที่สุดเพื่อบุกอาเซียน

2026-06-24T00:52:55+00:00

ศรีจันทร์สหโอสถ ปิดปีล่าสุดด้วยยอดขายทะลุ 2,055.50 ล้านบาท และกำไรสุทธิ 274.78 ล้านบาท ที่เติบโตถึง 34% แล้วใช้เวทีงาน Cosmoprof CBE ASEAN Bangkok 2026 ประกาศจุดยืนที่สวนทางกับภาวะต้นทุนขาขึ้น นั่นคือจะไม่ขึ้นราคาสินค้าแม้แต่ตัวเดียว ทั้งที่วิกฤติสงครามตะวันออกกลางและความปั่นป่วนของห่วงโซ่อุปทาน ทั่วโลกกำลังบีบต้นทุนผู้ผลิตทุกราย พร้อมประกาศแผนยุทธศาสตร์พลิกโฉมจากแบรนด์ธุรกิจเครื่องสำอางสู่การเป็นองค์กรไทยที่แข็งแกร่งและเติบโตในระดับโลก

เบื้องหลังการตัดสินใจนี้คือแนวคิดที่แบรนด์หยิบมาเป็นธีมหลักของปี 'คืนที่มืดมิด พระจันทร์ยิ่งฉายแสง' หรือ The Darkest Night Shines The Brightest Moon ซึ่งคุณรวิศ หาญอุตสาหะ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท ศรีจันทร์สหโอสถ จำกัด แปลงออกมาเป็นทั้งปรัชญาการรับมือวิกฤตและกลยุทธ์ธุรกิจที่จับต้องได้ ตั้งแต่การวางตำแหน่งแบรนด์ในฐานะผู้นำ T-Beauty หรืออุตสาหกรรมความงามแบบไทย ไปจนถึงการบุกตลาดอาเซียนอย่างจริงจัง

ตัวเลขที่ใช่ บวกการรีแบรนด์ที่กล้าสวนทาง

ปีที่ผ่านมาศรีจันทร์สหโอสถออกสินค้าใหม่กว่า 150 Stock Keeping Unit (SKU) ภายใต้แบรนด์ศรีจันทร์และศศิ โดยมีพระเอกที่ยังครองยอดขายต่อเนื่องอย่างแป้งม่วง หรือ Translucent Powder รวมถึงกลุ่มกันแดด ซึ่งคุณรวิศชี้ว่าสินค้าขายดีสะท้อนสามกลุ่มหลักของบริษัทพอดี ทั้ง Skin Care, Makeup และกลุ่มแป้ง ขณะที่แบรนด์น้อง sasi จับกลุ่มวัยรุ่นที่ชอบเล่นสีสันจัดจ้าน มีแป้งกระป๋องที่ทำมาแล้วถึง 7 สูตรเป็นตัวชูโรง

หนึ่งในความเคลื่อนไหวที่น่าสนใจที่สุดในเชิงแบรนด์คือการเปลี่ยนโลโก้องค์กรใหม่ ที่ยังคงใช้ตัวอักษร 'ศ ศาลา' ภาษาไทยไว้เหมือนเดิม แต่ปรับฟอร์มให้ดูเคลียร์และทันสมัยขึ้น พร้อมซ่อนกิมมิกเป็นรูปพระจันทร์กลับหัวไว้ตรงกลางโลโก้ คุณรวิศอธิบายว่านี่คือการตัดสินใจที่ตั้งใจสวนทางกับสูตรสำเร็จของบริษัทส่งออกทั่วไปที่มักเปลี่ยนไปใช้โลโก้ภาษาอังกฤษเพื่อสื่อสารกับคนวงกว้าง แต่ศรีจันทร์เลือกดันตัวอักษรไทยให้กลายเป็นอัตลักษณ์ทางสายตาที่จะไปปรากฏในตลาดต่างประเทศแทน

'เราเป็นคนไทย เราเกิดที่นี่ แล้วก็มีความภาคภูมิใจกับตัวอักษร' คุณรวิศระบุ พร้อมย้ำว่า T-Beauty ในมุมของศรีจันทร์ไม่ได้หยุดอยู่แค่ตัวสินค้า แต่เป็นวัฒนธรรมและไลฟ์สไตล์ที่ใช้เล่าเรื่องประเทศไทยออกไป

โจทย์วิกฤต กับเหตุผลที่ตัดสินใจไม่ขึ้นราคา

คุณรวิศเปรียบเทียบวิกฤตสองครั้งที่ศรีจันทร์เจอในรอบ 8 ปีอย่างตรงไปตรงมา ครั้งแรกคือโควิดที่เหมือนกดปุ่มหยุดให้คนอยู่บ้าน ไม่แต่งหน้า บางคนถึงขั้นใช้ฟิลเตอร์ในการประชุมออนไลน์แทน จนแบรนด์ต้องพลิกเกมด้วยการเปิดพอร์ตสกินแคร์ในปี 2020 ควบคู่กับการดันช่องทางขายออนไลน์ที่เติบโตขึ้น 62% จนครีมซอง SRICHAND Skin Moisture Burst Gel Cream Sachet ขนาด 10 มิลลิลิตร ขึ้นแท่นยอดขายอันดับ 1 ได้ภายในเวลา 4 ปี ส่วนครั้งนี้คือวิกฤติสงครามตะวันออกกลางที่กระทบทั้งด้านที่มองเห็นอย่างกำลังซื้อผู้บริโภค และด้านที่มองไม่เห็นอย่างความเสี่ยงของห่วงโซ่อุปทาน

สิ่งที่คุณรวิศย้ำในฐานะวิธีคิดทางธุรกิจคือ การแยกให้ออกระหว่างสิ่งที่ควบคุมได้กับควบคุมไม่ได้ โดยเล่าเทคนิคส่วนตัวที่ใช้บ่อยเวลาเครียด นั่นคือการหยิบกระดาษ A4 มาพับครึ่ง ฝั่งซ้ายเขียนสิ่งที่ตัวเองควบคุมได้ในเรื่องนั้น ฝั่งขวาเขียนสิ่งที่ควบคุมไม่ได้ แล้วฉีกฝั่งขวาทิ้งไป เก็บเฉพาะฝั่งซ้ายไว้ลงมือทำ เพราะ 'ที่เหลือเราทำอะไรไม่ได้จริง ๆ' แนวคิดนี้ถูกขยายไปใช้ในระดับทีม เพื่อไม่ให้ทั้งองค์กรเสียเวลาวนอยู่กับเรื่องที่อยู่นอกการควบคุม

ในแง่ของผู้บริโภค การตัดสินใจที่ชัดเจนที่สุดคือการยืนยันว่าจะไม่ขึ้นราคาสินค้า และเลือกไปบริหารจัดการต้นทุนภายในเอง โดยคุณรวิศถึงขั้นโพสต์ผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัวเพื่อสื่อสารจุดยืนนี้ เพราะมองว่าในจังหวะที่เศรษฐกิจไม่ดี แบรนด์ไม่ควรทำให้ลูกค้าลำบากกว่าเดิม

วิกฤตยังถูกใช้เป็นเครื่องมือจัดทัพภายใน ทั้งการสื่อสารสถานการณ์จริงกับพนักงานควบคู่กับการให้กำลังใจ การถูกบีบให้กลับมาตั้งคำถามกับต้นทุนและสิ่งที่ทำมานานจนนำไปสู่นวัตกรรมใหม่ ๆ ด้านบรรจุภัณฑ์ ไปจนถึงการได้เห็นว่าใครคือคนที่มีหัวใจนักสู้และเหมาะกับการลุยไปด้วยกันในสถานการณ์แบบนี้ 'หลายครั้งวิกฤตมันซ่อนตัวมาในคราบของการทำให้เราเปลี่ยนแปลงบางอย่างเพื่อสิ่งที่ดีขึ้น' คุณรวิศกล่าว

'ครีมซอง' พระเอกตัวจริง และผู้บริโภคที่อ่านฉลากเป็น

อินไซต์ที่ชัดที่สุดในยุคกำลังซื้อหดตัวคือการมาแรงของตลาดครีมซอง โดยเฉพาะกลุ่มมอยส์เจอไรเซอร์สำหรับทาหน้า ที่คุณรวิศระบุว่ามีมูลค่าตลาดราว 5,000 ล้านบาทในหมวดเดียว โดยผลิตภัณฑ์ SRICHAND Skin Moisture Burst Gel Cream เติบโตถึง 45.3% และครองยอดขายอันดับ 1 ต่อเนื่องเป็นปีที่ 2 ในกลุ่ม Moisturizer for Face ของไทย อ้างอิงข้อมูลจาก NielsenIQ Thailand (เดือนมกราคม 2567 ถึงพฤษภาคม 2569) ซึ่งเป็นการเติบโตที่สูงกว่าค่าเฉลี่ยของตลาดโดยรวมหลายเท่าตัว

เหตุผลที่ครีมซองตอบโจทย์ยุคนี้มีหลายชั้น ทั้งการเป็นไซซ์ทดลองให้คนที่ยังไม่มั่นใจได้ลองก่อนซื้อขวดใหญ่ การพกพาง่ายไม่ต้องแบ่งบรรจุภัณฑ์ให้วุ่นวายในยุคที่คนเดินทางมากขึ้น แต่จุดที่คุณรวิศมองว่าสำคัญที่สุดคือเรื่องของความรู้สึก เพราะกำลังซื้อที่หายไปบางส่วนไม่ได้มาจากเงินในกระเป๋าที่ลดลง แต่มาจากความกังวล ครีมซองช่วยให้มูลค่าต่อบิลเล็กลง ทำให้ตอนควักเงินจ่ายรู้สึกเจ็บปวดน้อยกว่า แม้ราคาต่อปริมาณจะแพงกว่าก็ตาม พฤติกรรมที่ตามมาคือผู้บริโภคซื้อถี่ขึ้นแต่บิลเล็กลง

อีกพฤติกรรมที่ส่งผลต่อการสื่อสารแบรนด์โดยตรงคือ ผู้บริโภคในยุคนี้รู้เรื่องส่วนประกอบในเครื่องสำอางลึกขึ้นมาก ทั้งอ่านฉลากเอง สอบถามฝ่ายบริการลูกค้าเข้ามาว่าใส่อะไร ใส่เท่าไหร่ ค่าความเป็นกรดด่าง (pH) เป็นอย่างไร สารสกัดแบบวีแกนที่สกัดจากพืชทำมาจากอะไร ไปจนถึงคำถามว่าผลิตภัณฑ์ผ่านมาตรฐานฮาลาลหรือไม่ คุณรวิศมองว่ากระแสนี้เป็นเรื่องดีต่อแบรนด์ที่ลงทุนเรื่องคุณภาพ เพราะช่วยยกระดับมาตรฐานของทั้งอุตสาหกรรม

ความสนใจเรื่องส่วนผสมและการทดสอบยังเป็นเหตุผลที่ศรีจันทร์เลือกเล่าเรื่องนวัตกรรมหนักขึ้น ตัวอย่างที่ยกมาคือกันแดดที่ใช้สารออกฤทธิ์ (Active Ingredient) จากดอกกุหลาบมอญ (Damask Rose) พืชท้องถิ่นทางภาคเหนือของไทย ทำหน้าที่เป็นตัวเสริมค่ากันแดด ( และผ่านการทดสอบทั้งแบบในคนจริง (IN-VIVO) ตามมาตรฐาน ISO 24442 และในห้องแล็บ (IN-VITRO) ด้วยมาตรฐาน ISO 23675 ที่เพิ่งออกมาในปี 2024 ซึ่งใช้แขนกลในการปาดกันแดดเพื่อความแม่นยำ คุณรวิศย้ำว่านี่คือมาตรฐานเดียวกับที่แบรนด์ระดับสากลใช้ จึงมั่นใจได้ว่าค่ากันแดดของศรีจันทร์ไม่ด้อยกว่าแบรนด์อินเตอร์เนชั่นแนล

สามกลยุทธ์ตอกย้ำผู้นำ T-Beauty

แกนแรกคือการพัฒนาสินค้าให้ตอบโจทย์ T-SKIN หรือผิวของคนไทย ภายใต้แนวคิด 'ผิวจริงในชีวิตจริง' ที่คุณรวิศมองว่ามีเอกลักษณ์เฉพาะตัว เพราะต้องเผชิญสภาพอากาศร้อนชื้น แสงแดด ฝุ่นมลภาวะ และการสลับเข้าออกห้องแอร์ที่อุณหภูมิต่างกันมากตลอดวัน ตั้งแต่นั่งมอเตอร์ไซค์ขึ้นรถไฟฟ้าจนเหงื่อท่วม เข้าออฟฟิศแอร์เย็นเฉียบ แล้วออกไปเจอแดดเที่ยงอีกรอบ โจทย์นี้กลายเป็นทั้งจุดแข็งและทิศทางการลงทุนด้านการวิจัยและพัฒนา (Research and Development หรือ R&D) เพราะถ้าสินค้าอยู่รอดในเมืองไทยได้ ก็มีโอกาสไปรอดในตลาดอื่น

แกนที่สองคือการมองพรีเซ็นเตอร์ในฐานะสะพานเชื่อมวัฒนธรรม (Cultural Bridge) ไม่ใช่แค่ตัวสร้างการรับรู้ให้แบรนด์ แต่เป็นตัวแทนของประเทศไทยที่ช่วยส่งซอฟต์พาวเวอร์ไทยสู่เวทีโลก ปีที่ผ่านมาศรีจันทร์สหโอสถใช้พรีเซ็นเตอร์รวมสองแบรนด์ถึง 13 คน ซึ่งมากที่สุดเท่าที่เคยมีมา ตั้งแต่แบมแบม (BamBam), ใบเฟิร์น, ซี, นุนิว, เก้า, เก่ง, น้ำปิง ไปจนถึงศิลปินวง PROXIE ทั้ง 6 คน โดยตั้งใจเลือกศิลปินที่มีแฟนคลับอยู่ทั่วโลก เพื่อส่งต่อเรื่องราวความเป็นไทยไปพร้อมกับกระแส T-Pop และซีรีส์ไทย

จุดที่ทำให้กลยุทธ์นี้ต่างจากแบรนด์อื่นคือสูตรการตลาดแบบแฟนคลับ (Fandom Marketing) ที่คุณรวิศสรุปเป็นสามข้อ ข้อแรกคือซีอีโอต้องเป็นแฟนคลับตัวจริง อย่างกรณีศิลปิน BamBam ที่คุณรวิศตามไปทำยอดเป็น Top Spender และติดตามผลงานล่าสุดอย่างเพลง Wondering ข้อสองคือซัพพอร์ตศิลปินตัวจริงแม้จะไปเป็นพรีเซ็นเตอร์ให้แบรนด์อื่น และข้อสามคือดูแลหัวใจแฟนคลับ ทั้งการเขียนการ์ดขอบคุณด้วยลายมือตัวเองหลักพันใบต่องาน การไปดูแลแฟนคลับตั้งแต่เช้า ไปจนถึงการสนับสนุนกิจกรรมของแฟนคลับอย่างการบริจาคเลือด คุณรวิศย้ำว่า 'แฟนคลับเป็นหัวใจสำคัญที่สุดของการทำงานตรงนี้'

แกนที่สามคือการขยายตลาดสู่ภูมิภาคอาเซียน ที่คุณรวิศมองว่าสมเหตุสมผลเพราะอยู่ใกล้กันทางภูมิศาสตร์ และสภาพอากาศที่ใกล้เคียงกันทำให้ลักษณะผิวและความต้องการของผู้บริโภคคล้ายกัน เอื้อต่อการต่อยอดสินค้าที่ออกแบบมาเพื่อ T-SKIN โดยศรีจันทร์สหโอสถวางแผนรุกตลาดพม่าเป็นด่านแรกในครึ่งปีหลังของปี 2026 ก่อนจะเดินหน้าขยายสู่เวียดนาม สิงคโปร์ มาเลเซีย และอินโดนีเซีย ภายในปี 2027 ต่อยอดจากตลาดต่างประเทศที่เติบโตสูงถึง 135% เมื่อเทียบปี 2024 ถึง 2025 ทั้งนี้ ตลาดต่างประเทศที่ทำผลงานโดดเด่นอยู่แล้วได้แก่ สปป.ลาว ที่เติบโตถึง 162% ญี่ปุ่นที่พัฒนาแป้งสูตรพิเศษเจาะตลาดผิวคนญี่ปุ่นโดยเฉพาะ และฟิลิปปินส์ที่ขยายช่องทางจากออนไลน์สู่การวางจำหน่ายในห้างสรรพสินค้า

เป้าหมายข้างหน้า เดิมพันใหญ่อยู่ที่ R&D และเวียดนาม

สำหรับทิศทางต่อไป คุณรวิศตั้งเป้าธุรกิจปีนี้เติบโตราว 15% พร้อมประกาศว่าจะลงทุนด้าน R&D หนักกว่าที่เคย โดยเฉพาะฝั่งสกินแคร์ เพราะมองว่าการจะขึ้นไปยืนระดับสากลได้ต้องอาศัยการวิจัย การทดสอบ และการลงทุนกับมาตรฐานต่าง ๆ ซึ่งใช้เงินมากแต่คุ้มค่า ส่วนหนึ่งคือการพัฒนาส่วนประกอบจากพืชของไทยที่หลายตัวศรีจันทร์เป็นผู้ใช้รายแรก ๆ

ในช่วงถาม-ตอบ คุณรวิศเปิดเผยว่าปัจจุบันสัดส่วนรายได้มาจากตลาดในประเทศราว 90% โดยตลาดต่างประเทศปีล่าสุดเติบโตถึง 135% แม้ฐานยังเล็ก และตั้งเป้าให้สัดส่วนต่างประเทศแตะเกิน 10% ก่อนจะค่อย ๆ ขยับไปสู่ระดับ 30 ถึง 40% ในระยะยาว ในกลุ่มตลาดอาเซียนที่จะรุกในปี 2027 เวียดนามเป็นตลาดที่คุณรวิศให้น้ำหนักเป็นพิเศษ ด้วยเหตุผลเรื่องประชากรกว่า 90 ล้านคนที่อายุน้อย กลุ่มวัยทำงานช่วง 18 ถึง 30 กว่าปีที่มีกำลังซื้อ ตลาดค้าปลีกและร้านบิวตี้สโตร์ที่เติบโตเร็วหลังโควิด รวมถึงเศรษฐกิจที่โตต่อเนื่องจนผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (Gross Domestic Product หรือ GDP) แซงหน้าไทยไปแล้ว ขณะที่ Made in Thailand ยังเป็นตราสัญลักษณ์ของคุณภาพที่หลายประเทศยอมรับ

คุณรวิศ เสริมว่าปีนี้บริษัทวางแผนแบบระมัดระวังเพราะมีปัจจัยภายนอกที่ควบคุมไม่ได้ โดยให้ความสำคัญกับการบริหารห่วงโซ่อุปทานและคุมต้นทุนเพื่อรักษาอัตรากำไรโดยไม่ต้องขึ้นราคา ขณะเดียวกันก็ยังให้น้ำหนักกับการเติบโตของส่วนแบ่งตลาดในสินค้าทั้งสามกลุ่ม ปัจจุบันหากนับรวมทั้งบริษัท กลุ่ม Makeup ครองส่วนแบ่งอันดับ 2 และเป็นแบรนด์ไทยอันดับ 1 ส่วนสกินแคร์เป็นแบรนด์ไทยอันดับ 1 อ้างอิงข้อมูลจาก NielsenIQ ขณะที่กันแดดยังเป็นหมวดที่เติบโตสูง

เมื่อถูกถามถึงข้อเสนอต่อภาครัฐ คุณรวิศมองว่าการช่วยเหลือภาคธุรกิจต้องทำแบบแม่นยำตรงจุดเพราะรัฐบาลมีงบจำกัด พร้อมยกประเด็นที่บริษัทจดทะเบียนในไทยถูกปฏิบัติต่างจากผู้นำเข้าสินค้า จนกลายเป็นการแข่งขันคนละกติกาที่อันตราย หากแก้กฎระเบียบให้แข่งบนกติกาเดียวกันได้ ผู้ประกอบการไทยที่เก่งจำนวนมากก็พร้อมสู้ ส่วนเรื่องนวัตกรรม คุณรวิศมองว่าไทยมีงานวิจัยจำนวนมากอยู่แล้ว โจทย์จริงคือทำอย่างไรให้ต่อยอดสู่เชิงพาณิชย์ และรองรับการผลิตที่เติบโตได้

ภาพการครองใจคนรุ่นใหม่ยังสะท้อนผ่านสองรางวัลในปีนี้ ทั้งรางวัล QMAC 2026 บริษัทที่คนอยากร่วมงานด้วยมากที่สุด อันดับ 13 จาก 55 บริษัท โดย QGEN Consultant และรางวัล GEN Z TOP BRAND 2026 สุดยอดแบรนด์ครองใจ Gen Z แห่งปี โดย BrandBuffet เมื่อถามถึงเหตุผลที่ดึงดูดคนรุ่นใหม่ คุณรวิศยกเครดิตให้ทีมทรัพยากรบุคคล (HR) และช่อง Srichand Life ที่เล่าเรื่องชีวิตในบริษัท พร้อมนิยามวัฒนธรรมองค์กรแบบผู้ท้าชิง ที่พร้อมสู้และต้องสมดุลระหว่างการทำงานหนักกับความสุข ปัจจุบันพนักงานอายุต่ำกว่า 30 ปีมีสัดส่วนราว 60 ถึง 70%

บทเรียนสุดท้ายที่คุณรวิศทิ้งไว้คือเรื่องแผนสำรอง โควิดสอนให้ศรีจันทร์เข้าใจว่าต้องมีเส้นทางขนส่งสำรองเสมอ แต่วิกฤตครั้งนี้ต่างออกไป เพราะบางช่วงมีเงินก็แก้ปัญหาไม่ได้ในเมื่อของขาดตลาดจริง ๆ โดยเฉพาะกลุ่มพลาสติกที่มาจากปิโตรเลียม สิ่งที่ช่วยให้ผ่านมาได้คือความสัมพันธ์ระยะยาวกับซัพพลายเออร์ และการที่ห่วงโซ่อุปทานของโลกเริ่มสั้นลงเรื่อย ๆ จนแก้ปัญหาได้ง่ายขึ้น แม้ต้นทุนจะสูงขึ้นตามก็ตาม

ทั้งหมดนี้ย้อนกลับไปที่เป้าหมายองค์กรที่คุณรวิศยืนยันว่าไม่เปลี่ยน นั่นคือการเป็นแบรนด์ไทยที่คนไทยภาคภูมิใจ และพิสูจน์ว่าในคืนที่มืดมิดที่สุด พระจันทร์ก็ยิ่งฉายแสงสว่าง

ความรู้ท่วมโลก แต่ทำไมคนเรียนรู้ได้น้อยลง ทำไมการศึกษายุค AI ถึงไม่เต็มไปด้วยคนที่เก่งขึ้นกว่าเดิมมากสักที สรุปจากงาน Summer Davos 2026

2026-06-24T00:50:48+00:00

ไม่เคยมียุคไหนที่ความรู้เข้าถึงง่ายเท่าวันนี้ เลคเชอร์ที่ดีที่สุดในโลกถูกอัปขึ้นออนไลน์ให้ดูฟรี อินเทอร์เน็ตและแบนด์วิดท์เดินทางไปถึงหมู่บ้านที่ห่างไกลที่สุด และล่าสุดยังมี AI คอยเป็นผู้ช่วยตอบทุกคำถามตลอด 24 ชั่วโมง

ถ้าการเรียนรู้คือการเข้าถึงเนื้อหา ป่านนี้โลกควรจะเต็มไปด้วยคนเก่งขึ้นกว่าเดิมมาก

แต่สิ่งที่เกิดขึ้นกลับสวนทาง คอนเทนต์ล้นมือ ทว่าผลการเรียนรู้ไม่ได้ดีขึ้นตาม และในหลายพื้นที่กลับถดถอยลงด้วยซ้ำ คำถามนี้คือโจทย์ของเวทีเสวนาหัวข้อ 'More Content, Less Learning' ในงาน AMNC26 หรือ Summer Davos 2026 ของ World Economic Forum ที่ดึงทั้งคนสร้างแพลตฟอร์มการเรียนรู้ และนักการศึกษาจากมหาวิทยาลัยมานั่งถกกันว่า ปัญหาอยู่ตรงไหนกันแน่ ?

การเรียนรู้คือการเข้ายิม ไม่ใช่การดูคลิปสอนออกกำลังกาย

ประเด็นแรกที่ถูกหยิบขึ้นมาคือ ตลอดสิบกว่าปีที่คอนเทนต์ระดับโลกถูกส่งไปถึงผู้เรียนทุกคน ทว่าผลลัพธ์ที่วัดได้กลับแทบไม่ขยับ เพราะการเรียนรู้ไม่ได้อยู่ที่การดู การฟัง หรือการอ่านคอนเทนต์ แต่อยู่ที่ 'การลงมือทำ' และการลงมือทำคือสิ่งที่ยาก

มีการเปรียบเทียบว่าการเรียนรู้ก็เหมือนการไปยิม ต่อให้คุณดูคลิปสอนท่าออกกำลังกายที่ดีที่สุดในโลกกี่ร้อยคลิป กล้ามเนื้อก็ไม่ได้ขึ้นมาเอง คุณยังต้องไปยกเวทจริง ต้องเจ็บจริง เพราะ 'ไม่เจ็บ ไม่โต'

หลักการเดียวกันนี้ใช้ได้กับการเรียน การเข้าถึงเนื้อหาเป็นเพียงจุดเริ่มต้น สิ่งที่ขาดไม่ได้คือระบบที่คอยให้การสนับสนุน ให้ฟีดแบ็ก และที่สำคัญที่สุดคือให้ 'เหตุผลที่จะลงมือทำงานหนัก' ถ้าไม่มีแรงจูงใจที่จะฝึกฝนซ้ำ ๆ ทุกวัน ผลการเรียนรู้ก็ยากที่จะเกิด

แล้วถ้า AI ช่วยให้ทุกอย่างง่ายขึ้นล่ะ ? ในเมื่อโลกทุกวันนี้เราอยากได้อะไรที่สบาย ใช้แรงให้น้อยที่สุด คำตอบที่ได้คือ เหตุผลที่ยิมยังต้องมีอยู่ ก็เพราะชีวิตสมัยใหม่สบายเกินไป เรามีระบบขนส่งจนแทบไม่ต้องเดินหรือขึ้นบันได คนถึงต้องไปออกกำลังเพื่อสุขภาพร่างกาย

AI ก็เช่นกัน มันคือยานพาหนะที่ช่วยแบ่งเบาภาระการคิด ใช้เป็นเครื่องมือให้งานเสร็จได้ แต่เพื่อสุขภาพของสมองและความสามารถในการคิดของเราเอง เราก็ยังต้องฝึกสมองอยู่ดี จนอาจถึงวันที่โลกต้องมี 'cognitive gym' หรือยิมฝึกสมอง ให้คนเข้าไปลับคมความคิด เหมือนที่วันนี้เราเข้ายิมฝึกกล้ามเนื้อ

สิ่งที่ผู้เรียนต้องการไม่ใช่ของง่าย แต่เป็นของยากที่มีความหมาย นักศึกษาหลายคนบอกตรง ๆ ว่าอยากได้โจทย์ที่ท้าทาย ขอแค่อย่าให้เป็นงานที่ทำไปเสียเวลาเปล่า เพราะพวกเขารู้ว่าต้องมีแรงต้านบางอย่างให้ออกแรงดัน ถึงจะเกิดการเรียนรู้

โจทย์จึงไม่ใช่การกำจัด 'ความยาก' ทิ้งไป แต่คือการผสมการเข้าถึงความรู้ที่ง่ายดาย เข้ากับแรงเสียดทานที่สร้างคุณค่าให้ได้

จดหมายแนะนำที่ AI เขียนได้ แต่กลวงเปล่า

เมื่อ AI ทำงานแทนคนได้มากขึ้น คำถามที่ตามมาอย่างเลี่ยงไม่ได้คือ แล้ว AI จะมาแทนอาจารย์ได้ไหม นี่เป็นความกังวลที่นักวิชาการในวงยอมรับว่ารู้สึกอยู่ทุกวัน เพราะงานหลายอย่างที่อาจารย์ทำมาเป็นสิบ ๆ ปี วันนี้ AI ทำได้แล้วจริง มันบีบให้แม้แต่ตัวอาจารย์เองต้องถามว่า ฉันยังมีคุณค่าอะไรเหลือให้กับห้องเรียน

คำตอบที่ได้คือ การยกการเรียนรู้ทั้งหมดให้ AI จัดการนั้นไม่ได้ผล ถ้าบอกนักศึกษาว่า 'นี่คือเครื่องมือ เอาไปใช้เรียนเองนะ' แล้วปล่อยให้ไปเรียนรู้เอง สุดท้ายก็จะล้มเหลวไม่เป็นท่า เพราะการเรียนรู้ต้องอาศัยความสัมพันธ์ระหว่างคนกับคน แปลว่า ครูที่ดี + เทคโนโลยีดิจิทัลในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่างหาก คือสูตรที่จะทำให้การเรียนรู้ดีขึ้น

ตัวอย่างหนึ่งคือเรื่องจดหมายแนะนำตัว มีนักศึกษาคนหนึ่งบอกว่า AI นั้นยอดเยี่ยม แต่ในวันที่เขาต้องไปสมัครงาน เขาไม่ต้องการให้ AI เป็นคนเขียนจดหมายแนะนำตัวให้ เพราะต่อให้ AI เขียนได้ดีแค่ไหน มันก็ 'กลวงเปล่า'

คนที่อ่านจะรู้ทันทีว่าไม่มีเนื้อหาสาระจริงอยู่ข้างใน สิ่งที่เขาต้องการคือคนจริง ๆ ที่ยืนยันว่านักศึกษาคนนี้เก่งจริง เพราะสุดท้ายแล้วการเชื่อมต่อระหว่างมนุษย์คือสิ่งที่ AI ทดแทนไม่ได้

เกรดไม่เคยทำให้ใครได้เลื่อนตำแหน่ง

อีกมุมมองที่คุยกันในวงสนทนาคือ ระบบการศึกษาทุกวันนี้ให้น้ำหนักกับเกรดมากเกินไป เราออกแบบหลักสูตร ให้อาจารย์เป็นคนนิยามว่าเกรด A หน้าตาเป็นอย่างไร แล้วให้นักศึกษาวิ่งตามโจทย์ การบ้าน และข้อสอบ

แต่ในโลกแห่งความจริงคือ เกรดเฉลี่ยอาจไม่ได้การันตีความสำเร็จในชีวิตจริงเลยก็ได้

สิ่งที่สร้างให้เด็กคนหนึ่งแตกต่างคือ ความคิดสร้างสรรค์ และความสามารถในการนำความรู้ไปประยุกต์แก้ปัญหา ปัญหาของการศึกษาทุกวันนี้คือเราหมกมุ่นกับ 'เนื้อหา' แต่ไม่เคยถามว่าจะเอาเนื้อหาไปใช้แก้ปัญหาจริงได้อย่างไร

ทางออกจึงไม่ใช่การปฏิเสธ AI แต่คือการใช้ AI ช่วยดึงเนื้อหามาให้ แล้วเอาเวลาที่เหลือไปสอนสิ่งที่สำคัญกว่า นั่นคือการประยุกต์ความรู้สู่โลกจริงและความคิดสร้างสรรค์

มีการยกตัวอย่างประวัติศาสตร์หลอดไฟขึ้นมา หลายคนเข้าใจว่า Thomas Edison คือผู้ประดิษฐ์หลอดไฟ แต่จริง ๆ แล้วคนที่ค้นพบหลักการก่อนคือ Joseph Swan ผู้เข้าใจว่าถ้าเคลือบไส้หลอดแล้วปล่อยกระแสไฟผ่าน มันจะเปล่งแสงออกมา นั่นคือการประดิษฐ์

ส่วน Edison คือคนที่มองโลกออกว่า ถ้าอยากเอาสิ่งนี้เข้าไปอยู่ในบ้านทุกหลัง เขาต้องตอบให้ได้ว่าจะลดต้นทุนต่อหน่วยอย่างไร จะผลิตจำนวนมากอย่างไร จะทำให้หลอดอยู่ได้นานเป็นเดือนแทนที่จะดับในไม่กี่นาทีอย่างไร และจะโน้มน้าวให้บริษัทสาธารณูปโภคยอมส่งไฟฟ้าเข้าบ้านคนได้อย่างไร

ความหมายของตัวอย่างนี้คือ AI ช่วยให้เราเป็น Joseph Swan ที่ดึงข้อมูลมาเข้าใจหลักการได้อย่างรวดเร็ว เหมือนมีความรู้ถูกฉีดเข้าหัวในพริบตา แต่อัจฉริยภาพที่แท้จริงอยู่ที่การมองเห็นความเชื่อมโยงและ insight ว่าข้อมูลนั้นควรเปลี่ยนแปลงอะไร

สิ่งที่การศึกษาควรทำคือพาผู้เรียนขยับจากการเป็น Joseph Swan ที่เก่งเรื่องการรับข้อมูล ไปสู่การเป็น Thomas Edison ที่มองโลกออกและขับเคลื่อนความเปลี่ยนแปลงผ่านระบบนิเวศได้ เพราะการขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงผ่านผู้คนและระบบ คือสิ่งที่ AI ทำแทนไม่ได้

มีผู้ร่วมเสวนาพูดออกมาตรง ๆ ว่า

เรารับนักศึกษาเข้าเรียนเพราะการสอบ เราให้ปริญญาเขาเพราะการสอบ แต่ไม่มีใครในพวกเราเลยที่ได้เลื่อนตำแหน่งเพราะการสอบ

นี่คือช่องว่างที่ระบบการศึกษายังตอบไม่ได้ และเป็นเหตุผลว่าทำไมการเปลี่ยนกรอบความคิดให้ผู้เรียนโฟกัสที่ 'การสร้างผลกระทบต่อโลก' จึงสำคัญกว่าการไล่ตามเกรดเฉลี่ย 4.0 ที่ใครสักคนนิยามขึ้นมาลอย ๆ แล้วทำให้เรารู้สึกดีกับตัวเองเมื่อทำได้ถึง

ส่งเด็กออกไปหาปัญหาในโลกจริง

ถ้าเกรดไม่ใช่คำตอบ แล้วการเรียนรู้ที่แท้จริงหน้าตาเป็นอย่างไร แนวคิดที่ถูกหยิบมาคุยกันคือ 'mastery-based learning' หรือการเรียนรู้ที่วัดกันที่ความเชี่ยวชาญจริง ไม่ใช่วัดที่เวลาเรียนหรือคะแนนสอบ

ในระบบการศึกษาแบบเดิมทุกคนต้องเดินทางเดียวกัน ผ่านชั้นปีทีละขั้นด้วยเวลาที่ตายตัวเท่า ๆ กัน แต่ในการเรียนแบบ mastery ผู้เรียนก้าวหน้าได้ตามความเข้าใจและความสามารถในการประยุกต์ของแต่ละคน คุณจะมาสเตอร์อะไรสักอย่างได้จริง ก็ต่อเมื่อคุณนำมันไปใช้กับโลกจริงและเปลี่ยนแปลงโลกให้ดีขึ้นได้ ไม่ใช่แค่ท่องสูตรตรีโกณมิติไปตอบข้อสอบ

มีตัวอย่างหนึ่งน่าสนใจ ในห้องเรียนวิศวกรรมที่เด็กส่วนใหญ่เข้ามาด้วยเกรดเต็มและคะแนนสอบสูง แต่ยังไม่เข้าใจว่าโลกจริงทำงานอย่างไร อาจารย์เลยเริ่มจากการบังคับให้ทุกคนต้องพูด ใครยังไม่ได้พูดจะออกจากห้องไม่ได้ และเมื่อพูดแล้วก็ต้องเปิดโอกาสให้คนอื่นได้พูดด้วย

คนที่พูดเก่งจึงได้ฝึกฟัง ส่วนคนที่กลัวการพูดก็ถูกบีบให้ฝึกพูด จากนั้นยังให้เด็กออกไปสำรวจปัญหาจริงในมหาวิทยาลัย

พองานนำเสนอของเด็กออกมาไม่ดีนักเพราะยังเป็นนักศึกษาปีหนึ่ง คะแนนจึงออกมาราว 70 ทุกคนตื่นตระหนกกลัวว่าจะต้องถอนวิชา แต่อาจารย์กลับให้ฟีดแบ็กอย่างละเอียดแล้วเปิดโอกาสให้อัดคลิปนำเสนอใหม่โดยให้คะแนนเป็นสองเท่า

บทเรียนที่ซ่อนอยู่คือ เด็กกำลังพลาดจุดประสงค์ของการเรียนรู้ เพราะมัวแต่กังวลเรื่องเกรด สิ่งที่อาจารย์พยายามทำคือปลดเด็กออกจากความกลัวนั้น เพื่อให้กลับมาโฟกัสที่การลงมือทำจริง

ปัญหาไม่ได้อยู่เทคโนโลยี แต่คือวิธีที่เราเลือกใช้มัน

มีการสรุปเอาไว้ว่า จริง ๆ แล้วปัญหาการเรียนรู้ไม่ได้อยู่ที่เทคโนโลยี แต่อยู่ที่ว่าเราเลือกทำอะไรกับมัน การจะปฏิรูปการศึกษาให้ได้ผล สิ่งแรกที่ต้องทำคือไปคุยกับครูและอาจารย์ผู้อยู่หน้างานก่อน เพื่อเข้าใจว่าสถานการณ์จริงเป็นอย่างไร ก่อนจะรีบสรุปว่าตัวเองมีทางออกให้กับปัญหาที่อาจยังไม่เข้าใจมันด้วยซ้ำ

เพราะภาพจำที่ว่าครูเป็นแค่คนป้อนเนื้อหานั้นไม่ตรงกับความจริง ครูส่วนใหญ่ทำมากกว่านั้นมาก พวกเขารู้วิธีทำงานกับผู้เรียนในแบบที่เครื่องมือทำแทนไม่ได้

สิ่งที่เหลือไว้ให้คิดต่อคือการเปลี่ยนกรอบความคิดของคนรุ่นใหม่ ให้มองว่า AI เครื่องมือ และการสอบ ล้วนเป็นเพียงหนทางไปสู่การสร้างผลกระทบ ไม่ใช่เป้าหมายในตัวเอง ถ้าเราจุดประกายให้ผู้เรียนค้นหาว่าตัวเองอยากสร้างความเปลี่ยนแปลงอะไรให้โลก แล้วใช้สิ่งนั้นเป็นแสงนำทาง การศึกษาก็จะเดินไปถึงจุดที่ควรจะเป็น

ในเมื่อโลกใบนี้มีปัญหาให้แก้อยู่ไม่รู้จบ และในเมื่อ AI ทรงพลังขนาดนี้ ก็ควรปล่อยให้ผู้เรียนได้ใช้เวลาไปกับการลงมือแก้ปัญหาเหล่านั้น เพื่อทำให้โลกเป็นที่ที่ดีขึ้น

อ้างอิง : เซสชัน More Content, Less Learning จากงาน Summer Davos 2026